Al-Qasas

القصص

The Stories • 88 ayahs • Meccan

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

طسٓمٓ﴿١﴾

1ტა სიინ მიიმ

تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡمُبِينِ﴿٢﴾

2ეს [ის, რაც წაიკითხება] არის აიათები განმარტებული წიგნიდან [ყურანიდან რომელიც ჭეშმარიტებას განმარტავს]

نَتۡلُواْ عَلَيۡكَ مِن نَّبَإِ مُوسَىٰ وَفِرۡعَوۡنَ بِٱلۡحَقِّ لِقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ﴿٣﴾

3ჩვენ მოგიყვებით შენ [ო, მუჰამმად] მუსას და ფარაონის ამბავს ჭეშმარიტად [ისე, თითქოს თავად ყოფილიყავი ამ ისტორიის მოწმე] იმ ადამიანებისთვის, რომელთაც სწამთ [რომ ყურანი არის ალლაჰის მიერ გარდმოვლენილი]

إِنَّ فِرۡعَوۡنَ عَلَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَجَعَلَ أَهۡلَهَا شِيَعٗا يَسۡتَضۡعِفُ طَآئِفَةٗ مِّنۡهُمۡ يُذَبِّحُ أَبۡنَآءَهُمۡ وَيَسۡتَحۡيِۦ نِسَآءَهُمۡۚ إِنَّهُۥ كَانَ مِنَ ٱلۡمُفۡسِدِينَ﴿٤﴾

4ჭეშმარიტად, ფარაონი თავის ქვეყანაში [ეგვიპტეში] გაამპარტავანდა [გახდა დესპოტი] და თავისი ხალხი ჯგუფებად გახადა [დაყო], [და ამას აკეთებდა] მათი ერთი ნაწილის [ისრაელის შვილთა] დასუსტებისთვის [დამცირებისთვის]. ის კლავდა მათ ვაჟებს და ცოცხალს ტოვებდა მათ ქალებს. უეჭველად, ის [ფარაონი] იყო არეულობის მთესველთაგანი

وَنُرِيدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى ٱلَّذِينَ ٱسۡتُضۡعِفُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَنَجۡعَلَهُمۡ أَئِمَّةٗ وَنَجۡعَلَهُمُ ٱلۡوَٰرِثِينَ﴿٥﴾

5ჩვენ ვინდომეთ წყალობა მოგვეცა მათთვის, ვინც დამცირებული იყო მიწაზე [ეგვიპტეში] [ისრაელის შვილები], რომ გაგვეხადა ისინი წინამძღვრებად [კეთილ საქმეებში] და მემკვიდრეებად [შამის მიწაზე] [ფარაონისა და მისი ხალხის დაღუპვის შემდეგ]

وَنُمَكِّنَ لَهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَنُرِيَ فِرۡعَوۡنَ وَهَٰمَٰنَ وَجُنُودَهُمَا مِنۡهُم مَّا كَانُواْ يَحۡذَرُونَ﴿٦﴾

6და [ჩვენ ვინდომეთ] დაგვემკვიდრებინა ისინი [ისრაელის შვილები] მიწაზე [მიგვეცა მათთვის ძალაუფლება] და გვეჩვენებინა ფარაონისთვის, ჰამანისთვის და მათი ჯარისთვის ის, რასაც ისინი შიშობდნენ მათგან [ფარაონისა და მისი ჯარის დაღუპვა და მისი ხელისუფლების კრახი]

وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰٓ أُمِّ مُوسَىٰٓ أَنۡ أَرۡضِعِيهِۖ فَإِذَا خِفۡتِ عَلَيۡهِ فَأَلۡقِيهِ فِي ٱلۡيَمِّ وَلَا تَخَافِي وَلَا تَحۡزَنِيٓۖ إِنَّا رَآدُّوهُ إِلَيۡكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ﴿٧﴾

7და ჩვენ შთავაგონეთ მუსას დედას [როცა ის დაიბადა]: ]მშვიდად) აწოვე მას [შენს შვილს] ძუძუ' ხოლო როცა შეგეშინდება მისგამო [რომ შეიძლება ფარაონის ხალხმა მოკლას], მაშინ [ჩადე ის კიდობანში და] ჩააგდე ის წყალში [ნილოსის დინებაზე,] და არ შეგეშინდეს [რომ ის დაიხრჩობა ან მოკლავენ], და არ დამწუხრდე [მისგან განშორების გამო]! უეჭველად, ჩვენ დაგიბრუნებთ მას და ვჰქმით მას ერთ-ერთ მოციქულთაგან

فَٱلۡتَقَطَهُۥٓ ءَالُ فِرۡعَوۡنَ لِيَكُونَ لَهُمۡ عَدُوّٗا وَحَزَنًاۗ إِنَّ فِرۡعَوۡنَ وَهَٰمَٰنَ وَجُنُودَهُمَا كَانُواْ خَٰطِـِٔينَ﴿٨﴾

8და ფარაონის ხალხმა [რომელებმაც მას წააწყდა, როცა კიდობნით ნილოსში დაცურავდა] აიყვანა იგი [მუსა], რათა იგი [ბოლოს] გამხდარიყო მათთვის მტერი და მწუხარების მიზეზი. უეჭველად, ფარაონი, ჰამანი და მათი ორივეს ჯარები იყვნენ ცოდვილნი [მრავალღმერთიანები]!

وَقَالَتِ ٱمۡرَأَتُ فِرۡعَوۡنَ قُرَّتُ عَيۡنٖ لِّي وَلَكَۖ لَا تَقۡتُلُوهُ عَسَىٰٓ أَن يَنفَعَنَآ أَوۡ نَتَّخِذَهُۥ وَلَدٗا وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ﴿٩﴾

9და ფარაონის ცოლმა უთხრა [ფარაონს]: [ეს ბავშვი იქნება] თვალთა ნუგეში [სიხარულის წყარო] ჩემთვის და შენთვის! ნუ მოკლავ მას; იქნებ მოგვიტანოს სიკეთე, ან შვილად მივიღოთ იგი. ხოლო ისინი [ფარაონი და მისი ხალხი] ვერც კი გრძნობდნენ [რომ სწორედ ის გახდებოდა მათი დაღუპვის მიზეზი]

وَأَصۡبَحَ فُؤَادُ أُمِّ مُوسَىٰ فَٰرِغًاۖ إِن كَادَتۡ لَتُبۡدِي بِهِۦ لَوۡلَآ أَن رَّبَطۡنَا عَلَىٰ قَلۡبِهَا لِتَكُونَ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ﴿١٠﴾

10და მუსას დედის გული გახდა ცარიელი [აღარაფერზე ფიქრობდა ამ სამყაროში, გარდა თავისი შვილისა]. ლამის იყო გაემხილა ეს [რომ ეს მისი შვილი იყო], რომ არა ჩვენ მიერ მისი გულის განმტკიცება, რათა ყოფილიყო მორწმუნეთაგან [ალლაჰის აღთქმაში] [და მასში მტკიცედ დარწმუნებული]

وَقَالَتۡ لِأُخۡتِهِۦ قُصِّيهِۖ فَبَصُرَتۡ بِهِۦ عَن جُنُبٖ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ﴿١١﴾

11[მუსას დედამ] უთხრა მის[მუსას] დას [როცა კიდობანი მდინარეში გაუშვა]: გაჰყევი მას [რომ გაიგო, რა მოუვა]! და მან მას[მუსას] შორიდან უთვალთვალა, ხოლო მათ [ფარაონის ხალხმა] ვერც კი შეამჩნიეს [რომ ის მისი და იყო, და ამისგამო უთვალთვალებდა მას]

۞ وَحَرَّمۡنَا عَلَيۡهِ ٱلۡمَرَاضِعَ مِن قَبۡلُ فَقَالَتۡ هَلۡ أَدُلُّكُمۡ عَلَىٰٓ أَهۡلِ بَيۡتٖ يَكۡفُلُونَهُۥ لَكُمۡ وَهُمۡ لَهُۥ نَٰصِحُونَ﴿١٢﴾

12და ჩვენ ავუკრძალეთ მას [მუსას] მეძუძური ქალები [ისე მოვაწყეთ, რომ მუსა ვერ წოვდა ძუძუს ვერცერთი მეძუძურისგან] მანამდე [სანამ დედასთან დაბრუნდებოდა]. და უთხრა მან [მუსას დამ]: გნებავთ, გაჩვენოთ ერთი სახლის მცხოვრებნი [ოჯახი], რომლებიც თქვენს მაგივრად მოუვლიან მას და მასთან კეთილნი იქნებიან/მის აღზრდაზე იზრუნებენ?

فَرَدَدۡنَٰهُ إِلَىٰٓ أُمِّهِۦ كَيۡ تَقَرَّ عَيۡنُهَا وَلَا تَحۡزَنَ وَلِتَعۡلَمَ أَنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ﴿١٣﴾

13და ჩვენ დავაბრუნეთ იგი [მუსა] მის დედასთან, რათა მისი თვალები ნუგეშით აღვსებულიყო [რომ ყოფილიყო მშვიდად] და არ დამწუხრებულიყო ([მისგან განშორებით] რათა სცოდნოდა[მუსას დედას], რომ ალლაჰის აღთქმა ჭეშმარიტებაა, თუმცა მათმა [მრავალღმერთიანთა] უმეტესობამ არ იცის

وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُۥ وَٱسۡتَوَىٰٓ ءَاتَيۡنَٰهُ حُكۡمٗا وَعِلۡمٗاۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ﴿١٤﴾

14და როცა [მუსამ] ზრდასრულობას მიაღწია და სრული გახდა[გონებრივად და ფიზიკურად], ჩვენ ვუბოძეთ მას სიბრძნე და ცოდნა [რათა სცოდნოდა ალლაჰის კანონის წესები ისრაელთა სარწმუნოებაში]. და ამგვარად ვაჯილდოვებთ კეთილის მქმნელთ

وَدَخَلَ ٱلۡمَدِينَةَ عَلَىٰ حِينِ غَفۡلَةٖ مِّنۡ أَهۡلِهَا فَوَجَدَ فِيهَا رَجُلَيۡنِ يَقۡتَتِلَانِ هَٰذَا مِن شِيعَتِهِۦ وَهَٰذَا مِنۡ عَدُوِّهِۦۖ فَٱسۡتَغَٰثَهُ ٱلَّذِي مِن شِيعَتِهِۦ عَلَى ٱلَّذِي مِنۡ عَدُوِّهِۦ فَوَكَزَهُۥ مُوسَىٰ فَقَضَىٰ عَلَيۡهِۖ قَالَ هَٰذَا مِنۡ عَمَلِ ٱلشَّيۡطَٰنِۖ إِنَّهُۥ عَدُوّٞ مُّضِلّٞ مُّبِينٞ﴿١٥﴾

15და შევიდა [მუსა] [ფარულად] ქალაქში, როცა მისი მცხოვრებნი უყურადღებოდ იყვნენ და ნახა იქ, ორი კაცი ერთმანეთს ეჩხუბებოდა, ეს მისი მომხრეთაგანი იყო, მეორე კი იყო მისი მტრების რიგებიდან. მისმა მომხრეთაგანმა დახმარება სთხოვა მისი მტრის წინააღმდეგ. მუსამ დაარტყა და მოკლა. თქვა: ეს ეშმაკის საქმეთაგანია; ჭეშმარიტად, იგი ცხადი გზის ამბნევი მტერია

قَالَ رَبِّ إِنِّي ظَلَمۡتُ نَفۡسِي فَٱغۡفِرۡ لِي فَغَفَرَ لَهُۥٓۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ﴿١٦﴾

16თქვა [მუსამ]: ღმერთო ჩემო, უსამართლოდ მოვექეცი საკუთარ თავს. მაპატიე მე. და [ალლაჰმაც] აპატია [მუსას]. რამეთუ იგი მპატიებელი, შემწყალებელია

قَالَ رَبِّ بِمَآ أَنۡعَمۡتَ عَلَيَّ فَلَنۡ أَكُونَ ظَهِيرٗا لِّلۡمُجۡرِمِينَ﴿١٧﴾

17[შემდეგ] [მუსამ] თქვა: ღმერთო ჩემო, იმისათვის, რა წყალობაც მიყავი, არასოდეს ვიქნები მე დამნაშავეთა შემწე

فَأَصۡبَحَ فِي ٱلۡمَدِينَةِ خَآئِفٗا يَتَرَقَّبُ فَإِذَا ٱلَّذِي ٱسۡتَنصَرَهُۥ بِٱلۡأَمۡسِ يَسۡتَصۡرِخُهُۥۚ قَالَ لَهُۥ مُوسَىٰٓ إِنَّكَ لَغَوِيّٞ مُّبِينٞ﴿١٨﴾

18და მეორე დილით ის [მუსა] კვლავ აღმოჩნდა იმ ქალაქში [სადაც მკვლელობა ჩაიდინა], შიშში მყოფი და ფრთხილად მოქმედი [ყურად იღებდა, რას ამბობდნენ ადამიანები გუშინდელ მკვლელობაზე]. უცებ [მუსამ ნახა] ის [მისი თანამოძმე], რომელსაც გუშინ დაეხმარა, [დღეს უკვე სხვა ადამიანთან ჩხუბობდა] და ისევ უხმობდა მას [დახმარებისათვის]. მაშინ მუსამ უთხრა მას: ჭეშმარიტად, შენ აშკარად გზააბნეული ხარ [რადგან ჩხუბობ მათთან, ვინც შენზე ძლიერია]

فَلَمَّآ أَنۡ أَرَادَ أَن يَبۡطِشَ بِٱلَّذِي هُوَ عَدُوّٞ لَّهُمَا قَالَ يَٰمُوسَىٰٓ أَتُرِيدُ أَن تَقۡتُلَنِي كَمَا قَتَلۡتَ نَفۡسَۢا بِٱلۡأَمۡسِۖ إِن تُرِيدُ إِلَّآ أَن تَكُونَ جَبَّارٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا تُرِيدُ أَن تَكُونَ مِنَ ٱلۡمُصۡلِحِينَ﴿١٩﴾

19და როცა [მუსამ] ისურვა დაერტყა[ძლიერად] მისთვის რომელიც იყო მათი მტერი, უთხრა [მტერმა]: ჰეი მუსა, ნუთუ გსურს, მეც ისევე მომკლა, როგორც ის მოკალი გუშინ? ეგებ გსურს, რომ იყო ტირანი [უსამართლო] ქვეყანაზე, და არ გსურს, რომ იყო შემრიგებელთაგანი

وَجَآءَ رَجُلٞ مِّنۡ أَقۡصَا ٱلۡمَدِينَةِ يَسۡعَىٰ قَالَ يَٰمُوسَىٰٓ إِنَّ ٱلۡمَلَأَ يَأۡتَمِرُونَ بِكَ لِيَقۡتُلُوكَ فَٱخۡرُجۡ إِنِّي لَكَ مِنَ ٱلنَّٰصِحِينَ﴿٢٠﴾

20მოვიდა [ერთი] [მორწმუნე] კაცი [რომელიც მალავდა თავის რწმენას და იყო ფარაონის ხალხიდან] [რომელსაც მუსა იცნობდა] ქალაქის [შორეული] გარეუბნიდან აჩქარებული, და უთხრა: ო, მუსა! უეჭველად, დიდებულები [ფარაონის ხალხიდან] განიხილავენ შენზე, რომ მოგკლან [იმ მკვლელობის გამო, რაც ჩაიდინე]. გადი [ამ ქვეყნიდან] [შენს გადასარჩენად] რადგან ჭეშმარიტად, მე შენთვის კარგის მრჩეველი ვარ

فَخَرَجَ مِنۡهَا خَآئِفٗا يَتَرَقَّبُۖ قَالَ رَبِّ نَجِّنِي مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ﴿٢١﴾

21და იგი [მუსა] გამოვიდა იქიდან [ფარაონის ქვეყნიდან] შიშითა და სიფრთხილით [იხედებოდა, ხომ არ მისდევდნენ]. [მუსამ] თქვა: «უფალო, გადამარჩინე ბოროტმოქმედი ხალხისაგან

وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلۡقَآءَ مَدۡيَنَ قَالَ عَسَىٰ رَبِّيٓ أَن يَهۡدِيَنِي سَوَآءَ ٱلسَّبِيلِ﴿٢٢﴾

22და როცა იგი [მუსა] გაემართა [გეზი აიღო] მედიანის მიმართულებით, თქვა: იქნება, ჩემმა უფალმა სწორ გზაზე მატაროს

وَلَمَّا وَرَدَ مَآءَ مَدۡيَنَ وَجَدَ عَلَيۡهِ أُمَّةٗ مِّنَ ٱلنَّاسِ يَسۡقُونَ وَوَجَدَ مِن دُونِهِمُ ٱمۡرَأَتَيۡنِ تَذُودَانِۖ قَالَ مَا خَطۡبُكُمَاۖ قَالَتَا لَا نَسۡقِي حَتَّىٰ يُصۡدِرَ ٱلرِّعَآءُۖ وَأَبُونَا شَيۡخٞ كَبِيرٞ﴿٢٣﴾

23და როცა მივიდა [მუსა] მადიენის წყაროსთან, დაინახა ხალხის ბრბო, რომლებიც საქონელს წყალს ასმევდნენ. და მათგან ოდნავ მოშორებით დაინახა ორი ქალი, რომლებიც თავიანთ პირუტყვს აკავებდნენ[წყლისკენ არ უშვებდნენ]. [მუსამ] უთხრა ამ ორ ქალს: რა გაგჭირვებიათ? მიუგეს: ჩვენ არ ვასმევთ [პირუტყვს], სანამ მწყემსები არ წაიყვანენ [თავიანთ საქონელს], ხოლო ჩვენი მამა ხანდაზმული მოხუცია

فَسَقَىٰ لَهُمَا ثُمَّ تَوَلَّىٰٓ إِلَى ٱلظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ إِنِّي لِمَآ أَنزَلۡتَ إِلَيَّ مِنۡ خَيۡرٖ فَقِيرٞ﴿٢٤﴾

24და [მუსამ] დაურწყულა მათ [საქონელი] შემდეგ ხის ჩრდილს მიაშურა და [ძალიან მშიერმა] თქვა: ღმერთო ჩემო, მე მჭირდება ის სიკეთე [საჭმელი], რომელსაც შენ მომივლენ

فَجَآءَتۡهُ إِحۡدَىٰهُمَا تَمۡشِي عَلَى ٱسۡتِحۡيَآءٖ قَالَتۡ إِنَّ أَبِي يَدۡعُوكَ لِيَجۡزِيَكَ أَجۡرَ مَا سَقَيۡتَ لَنَاۚ فَلَمَّا جَآءَهُۥ وَقَصَّ عَلَيۡهِ ٱلۡقَصَصَ قَالَ لَا تَخَفۡۖ نَجَوۡتَ مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ﴿٢٥﴾

25და მოვიდა მასთან ერთ-ერთი [იმ ორი ქალიდან], მორიდებით და უთხრა: უეჭველად, მამაჩემი გეძახის, რათა მოგაგოს ჯილდო იმისთვის, რომ ჩვენი პირუტყვი დაარწყულე. და როცა იგი [მუსა] მივიდა მასთან [მათ მამასთან] და უამბო თავისი ისტორია, მან უთხრა: «ნუ გეშინია, შენ თავს დავაღწიე იმ ხალხისგან, რომლებიც უსამართლონი არიან [რომლებიც ჩვენს ქვეყანაში ძალაუფლებას არ ფლობს]

قَالَتۡ إِحۡدَىٰهُمَا يَٰٓأَبَتِ ٱسۡتَـٔۡجِرۡهُۖ إِنَّ خَيۡرَ مَنِ ٱسۡتَـٔۡجَرۡتَ ٱلۡقَوِيُّ ٱلۡأَمِينُ﴿٢٦﴾

26მათგან ერთ-ერთმა თქვა: მამაჩემო, დაიქირავე იგი [მუსა], რადგან ყველაზე საუკეთესო იმათთგან, ვისაც დაიქირავებ, არის ძლიერი [რომელსაც შეუძლია პირუტყვის დაცვა] და სანდო [ვისაც შეიძლება თამამად ენდო]

قَالَ إِنِّيٓ أُرِيدُ أَنۡ أُنكِحَكَ إِحۡدَى ٱبۡنَتَيَّ هَٰتَيۡنِ عَلَىٰٓ أَن تَأۡجُرَنِي ثَمَٰنِيَ حِجَجٖۖ فَإِنۡ أَتۡمَمۡتَ عَشۡرٗا فَمِنۡ عِندِكَۖ وَمَآ أُرِيدُ أَنۡ أَشُقَّ عَلَيۡكَۚ سَتَجِدُنِيٓ إِن شَآءَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ﴿٢٧﴾

27[მათმა მამამ] უთხრა [მუსას]: ჭეშმმარიტად, მინდა, რომ ჩემს ორ ქალთაგან ერთ-ერთი შეგრთო იმ [პირობით], რომ შენ ჯამაგირობას გამიწევ [პირუტყვის მწყემსად] რვა წელს. ხოლო თუ ათ წელს შეასრულებ, ეს [იქნება] შენს მიერ გამოჩენილი [სუფთა სიკეთე]. და მე არ მსურს გაგიძნელო [ათწლიანი ვალდებულებით], შენ მნახავ თუ ალლაჰი ინებებს, მართალთაგანს[შეთანხმების შესრულებაში]

قَالَ ذَٰلِكَ بَيۡنِي وَبَيۡنَكَۖ أَيَّمَا ٱلۡأَجَلَيۡنِ قَضَيۡتُ فَلَا عُدۡوَٰنَ عَلَيَّۖ وَٱللَّهُ عَلَىٰ مَا نَقُولُ وَكِيلٞ﴿٢٨﴾

28მან [მუსამ] თქვა: ეს [რაც შენ თქვი] ჩემსა და შენს შორის იყოს, ამ ორ ვადათაგან, რომელსაც შევასრულებ [რვა თუ ათი წელი], არ [უნდა იყოს] ჩემზე ზეწოლა [არ მომთხოვო მეტი], და ალლაჰი არის თავმდები [მოწმე და მცველი] იმისა, რასაც ვამბობთ

۞ فَلَمَّا قَضَىٰ مُوسَى ٱلۡأَجَلَ وَسَارَ بِأَهۡلِهِۦٓ ءَانَسَ مِن جَانِبِ ٱلطُّورِ نَارٗاۖ قَالَ لِأَهۡلِهِ ٱمۡكُثُوٓاْ إِنِّيٓ ءَانَسۡتُ نَارٗا لَّعَلِّيٓ ءَاتِيكُم مِّنۡهَا بِخَبَرٍ أَوۡ جَذۡوَةٖ مِّنَ ٱلنَّارِ لَعَلَّكُمۡ تَصۡطَلُونَ﴿٢٩﴾

29და მას შემდეგ, რაც მუსამ დაასრულა [მწყემსად მუშაობის] ვადა [ათი წელი] და გაემგზავრა [მადაინიდან ეგვიპტეში] თავის [ახალგაზრდა] ოჯახთან ერთად [რათა ეწვია ნათესავებს] [და ამავე დროს ფარაონისგან ფრთხილობდა], მან ტურის მთის მხრიდან შენიშნა ცეცხლი. მან უთხრა თავის ოჯახს: «დარჩით აქ, უეჭველად, დავინახე [შორს] ცეცხლი. იქნებ იქიდან მოგიტანოთ რამე ამბავი, ან ანთებული ნაკვერჩხალი [კოცონის გასაჩაღებლად], ეგების გათბეთ

فَلَمَّآ أَتَىٰهَا نُودِيَ مِن شَٰطِيِٕ ٱلۡوَادِ ٱلۡأَيۡمَنِ فِي ٱلۡبُقۡعَةِ ٱلۡمُبَٰرَكَةِ مِنَ ٱلشَّجَرَةِ أَن يَٰمُوسَىٰٓ إِنِّيٓ أَنَا ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ﴿٣٠﴾

30და როცა იგი [მუსა] მივიდა მასთან [ცეცხლლთან], მას მოუხმო ხმამ [ალლაჰისგან] ხეობის მარჯვენა მხრიდან, კურთხეულ კორომში, ხის მხრიდან: ო, მუსა! უეჭველად, მე ვარ ალლაჰი, სამყაროთა ღმერთი

وَأَنۡ أَلۡقِ عَصَاكَۚ فَلَمَّا رَءَاهَا تَهۡتَزُّ كَأَنَّهَا جَآنّٞ وَلَّىٰ مُدۡبِرٗا وَلَمۡ يُعَقِّبۡۚ يَٰمُوسَىٰٓ أَقۡبِلۡ وَلَا تَخَفۡۖ إِنَّكَ مِنَ ٱلۡأٓمِنِينَ﴿٣١﴾

31და [ჩვენ ვუთხარით] გაისროლე შენი კვერთხი! ხოლო როცა [მუსამ] დაინახა იგი [მისი კვერთხი], იკლაკნებოდა თითქოს გველი იყო, ზურგი იბრუნა და უკან აღარ მოუხედავს. ჰეი მუსა! მობრუნდი და ნუ გეშინია. ჭეშმარიტად, შენ უსაფრთხოდ მყოფთაგანი ხარ

ٱسۡلُكۡ يَدَكَ فِي جَيۡبِكَ تَخۡرُجۡ بَيۡضَآءَ مِنۡ غَيۡرِ سُوٓءٖ وَٱضۡمُمۡ إِلَيۡكَ جَنَاحَكَ مِنَ ٱلرَّهۡبِۖ فَذَٰنِكَ بُرۡهَٰنَانِ مِن رَّبِّكَ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦٓۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمٗا فَٰسِقِينَ﴿٣٢﴾

32ჩაყავი [ო, მუსა] შენი ხელი უბეში, და ამოიღებ მას თეთრს [თოვლივით] ყოველგვარი ზიანის გარეშე, და მიიკარი შენი ფრთა [შენი ხელი] შენსკენ [რათა გათავისუფლდე] შიშისგან. აი ეს [ჯოხის გველად გადაქცევა და თოვლივით თეთრი ხელი] არის ორი მტკიცებულება შენი უფლისგან ფარაონისა და მის დიდებულთა წინაშე, რადგან ჭეშმარიტად, ისინი იყვნენ ურჩი [ურწმუნო] ხალხი

قَالَ رَبِّ إِنِّي قَتَلۡتُ مِنۡهُمۡ نَفۡسٗا فَأَخَافُ أَن يَقۡتُلُونِ﴿٣٣﴾

33[მუსამ] თქვა: ღმერთო, მე მათგან [ფარაონის ხალხიდან] ერთი ადამიანი მოვკალი და ამიტომ მეშინია, რომ [თუ მათთან წავალ] ისინი მომკლავენ

وَأَخِي هَٰرُونُ هُوَ أَفۡصَحُ مِنِّي لِسَانٗا فَأَرۡسِلۡهُ مَعِيَ رِدۡءٗا يُصَدِّقُنِيٓۖ إِنِّيٓ أَخَافُ أَن يُكَذِّبُونِ﴿٣٤﴾

34და ჩემი ძმა, ჰარუნი, ჩემზე უკეთ მეტყველია, ამიტომ გამოგზავნე იგი ჩემს დამხმარედ, რათა მან დაადასტუროს ჩემი სიმართლე [და აუხსნას მათ ის, რითაც მე ვამხილებ მათ]. ჭეშმარიტად, მეშინია, რომ ისინი უარმყოფენ მე [არ დამიჯერებენ] [რომ მე მათთან ალლაჰისგან ვარ მოვლინებული]

قَالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِأَخِيكَ وَنَجۡعَلُ لَكُمَا سُلۡطَٰنٗا فَلَا يَصِلُونَ إِلَيۡكُمَا بِـَٔايَٰتِنَآۚ أَنتُمَا وَمَنِ ٱتَّبَعَكُمَا ٱلۡغَٰلِبُونَ﴿٣٥﴾

35და უთხრა [ყოვლად უზენაესმა ალლაჰმა]: ჩვენ გავაძლიერებთ შენს ხელს [მოგცემთ მხარდაჭერას] შენი ძმით [ჰარუნით] და მოგცემთ თქვენ ორს მტკიცებულებას [ფარაონისა და მისი ხალხის წინაშე], ისე რომ ისინი ვერ მოგწვდებიან [ვერ გავნებენ]. ჩვენი სასწაულებით თქვენ ორნი [ო, მუსა და ჰარუნ] და ისინი, ვინც მოგყვებიან, გამარჯვებულნი იქნებით

فَلَمَّا جَآءَهُم مُّوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَا بَيِّنَٰتٖ قَالُواْ مَا هَٰذَآ إِلَّا سِحۡرٞ مُّفۡتَرٗى وَمَا سَمِعۡنَا بِهَٰذَا فِيٓ ءَابَآئِنَا ٱلۡأَوَّلِينَ﴿٣٦﴾

36და როცა მივიდა მუსა მათთან ჩვენი ცხადი სასწაულებით, მათ თქვეს: ეს მხოლოდ გამოგონილი ჯადოქრობაა. არაფერი გვსმენია ამის შესახებ ჩვენი წინაპრებისგან

وَقَالَ مُوسَىٰ رَبِّيٓ أَعۡلَمُ بِمَن جَآءَ بِٱلۡهُدَىٰ مِنۡ عِندِهِۦ وَمَن تَكُونُ لَهُۥ عَٰقِبَةُ ٱلدَّارِۚ إِنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلظَّٰلِمُونَ﴿٣٧﴾

37მუსამ უთხრა: ჩემი ღმერთი უკეთ იცნობს იმათ, ვინც თქვენ მისგან მოგიტანათ ჭეშმარიტი გზა. და იმას, ვისაც ექნება საზღაურად მარადიული სამკვიდრო. ჭეშმარიტად, უსამართლონი [ურწმუნონი] ვერ მოიპოვებენ წარმატებას

وَقَالَ فِرۡعَوۡنُ يَٰٓأَيُّهَا ٱلۡمَلَأُ مَا عَلِمۡتُ لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرِي فَأَوۡقِدۡ لِي يَٰهَٰمَٰنُ عَلَى ٱلطِّينِ فَٱجۡعَل لِّي صَرۡحٗا لَّعَلِّيٓ أَطَّلِعُ إِلَىٰٓ إِلَٰهِ مُوسَىٰ وَإِنِّي لَأَظُنُّهُۥ مِنَ ٱلۡكَٰذِبِينَ﴿٣٨﴾

38უთხრა ფარაონმა: ო, დიდებულნო, მე არ ვიცი თქვენთვის სხვა ღვთაება ჩემს გარდა. ჰეი ჰამან! დაანთე ჩემთვის ცეცხლი თიხაზე და ამიგე კოშკი, რათა ეგების დავინახო მუსას ღმერთი, თუმცაღა ვთიქრობ, რომ იგი [მუსა] მატყუართაგანია.

وَٱسۡتَكۡبَرَ هُوَ وَجُنُودُهُۥ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَظَنُّوٓاْ أَنَّهُمۡ إِلَيۡنَا لَا يُرۡجَعُونَ﴿٣٩﴾

39და თავი განიდიდეს მან [ფარაონმა] და მისმა ლაშქარმა ქვეყანაზე უსამართლოდ და ეგონათ, რომ ჩვენ წიაღ არ იქნებოდნენ დაბრუნებულნი [სიკვდილის შემდეგ].

فَأَخَذۡنَٰهُ وَجُنُودَهُۥ فَنَبَذۡنَٰهُمۡ فِي ٱلۡيَمِّۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلظَّٰلِمِينَ﴿٤٠﴾

40შევიპყარით ის [ფარაონი] და მისი ჯარი, და ჩავყარეთ ისინი ზღვაში და შეხედე, როგორი იყო უსამართლოთა აღსასრული

وَجَعَلۡنَٰهُمۡ أَئِمَّةٗ يَدۡعُونَ إِلَى ٱلنَّارِۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ لَا يُنصَرُونَ﴿٤١﴾

41და ვჰქმენით ისინი [ფარაონი და მისი ხალხი] წინამძღვრებად, რომლებიც [თავისი საქმეებით] მოუწოდებენ [სხვებს] ცეცხლში [ჯოჯოხეთში], და აღდგომის დღეს მათ ვერ დაეხმარება

وَأَتۡبَعۡنَٰهُمۡ فِي هَٰذِهِ ٱلدُّنۡيَا لَعۡنَةٗۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ هُم مِّنَ ٱلۡمَقۡبُوحِينَ﴿٤٢﴾

42და ვჰქმენით ისე, რომ ამქვეყნად მათ [ფარაონს და მის ხალხს] თან სდევს წყევლა [სასჯელი და დამცირება], ხოლო აღდგომის დღეს ისინი შერცხვენილთაგან იქნებიან[ალლაჰის წყალობისგან განდევნილნი იქნებიან].

وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ مِنۢ بَعۡدِ مَآ أَهۡلَكۡنَا ٱلۡقُرُونَ ٱلۡأُولَىٰ بَصَآئِرَ لِلنَّاسِ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٗ لَّعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ﴿٤٣﴾

43და ვფიცავ, ვუბოძეთ მუსას წიგნი- [თორა] იმის შემდგომ, რაც დავღუპეთ პირველი თაობები, -როგორც ნათელი გზა ხალხისთვის [რის მიხედვითაც ისინი ცნობდნენ ჭეშმარიტებას], [ასევე] როგორც მართალი გზამკვლევი და მოწყალება, რათა მათ გაიხსენონ [ის დარიგებები, რომლებიც ამ წიგნშია]

وَمَا كُنتَ بِجَانِبِ ٱلۡغَرۡبِيِّ إِذۡ قَضَيۡنَآ إِلَىٰ مُوسَى ٱلۡأَمۡرَ وَمَا كُنتَ مِنَ ٱلشَّٰهِدِينَ﴿٤٤﴾

44და შენ [ო, მუჰამმად] არ ყოფილხარ [იმ] მთის დასავლეთ მხარეს, როცა ჩვენ გადავწყვიტეთ მუსას საქმე [როცა ალლაჰმა გადაწყვიტა მისი გაგზავნა ფარაონისა და მისი ხალხისაკენ როგორც მოციქული], და არ ყოფილხარ ამის დამსწრეთაგანი [რომ თავად მოყვებოდე ამას].

وَلَٰكِنَّآ أَنشَأۡنَا قُرُونٗا فَتَطَاوَلَ عَلَيۡهِمُ ٱلۡعُمُرُۚ وَمَا كُنتَ ثَاوِيٗا فِيٓ أَهۡلِ مَدۡيَنَ تَتۡلُواْ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتِنَا وَلَٰكِنَّا كُنَّا مُرۡسِلِينَ﴿٤٥﴾

45მაგრამ ჩვენ შევქმენით [სხვა] თაობები [შუამავალი მუსას შემდეგ] და მათთვის სიცოცხლე გახანგრძლივდა [გავიდა დრო და თაობები შეიცვალა] [ისე, რომ მათ დაივიწყეს შეთანხმება, რომელიც ალლაჰთან ჰქონდათ დადებული]. და შენ [ო, მუჰჰამედ] არ ყოფილხარ მადაინის მცხოვრებთა შორის [არ ცხოვრობდი მათთან], რომ წაგეკითხა მათთვის ჩვენი სასწაულები [ჩვენი წიგნი] [რათა იცოდე მისი ამბები], მაგრამ მაინც ჩვენ ვიყავით გამგზავნელნი[შენი, და ჩვენი გამხილებით ყვები მუსას ამბავს].

وَمَا كُنتَ بِجَانِبِ ٱلطُّورِ إِذۡ نَادَيۡنَا وَلَٰكِن رَّحۡمَةٗ مِّن رَّبِّكَ لِتُنذِرَ قَوۡمٗا مَّآ أَتَىٰهُم مِّن نَّذِيرٖ مِّن قَبۡلِكَ لَعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ﴿٤٦﴾

46და შენ [ო, მოციქულო] არ ყოფილხარ ტურის მთის მხარეს, როცა ჩვენ მოვუხმეთ [მუსას] [შენ არ ყოფილხარ ამ ამბის მოწმე], არამედ იყო წყალობა შენი ღმერთისაგან, რათა გაგებრთხილებინა ხალხი, რომელთანაც არ მოსულა შემგონებელი [მოციქული] შენამდე, ეგების მათ გაიხსენონ.

وَلَوۡلَآ أَن تُصِيبَهُم مُّصِيبَةُۢ بِمَا قَدَّمَتۡ أَيۡدِيهِمۡ فَيَقُولُواْ رَبَّنَا لَوۡلَآ أَرۡسَلۡتَ إِلَيۡنَا رَسُولٗا فَنَتَّبِعَ ءَايَٰتِكَ وَنَكُونَ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ﴿٤٧﴾

47და რომ არ თქვან [ურწმუნოებმა] როცა მათ შეემთხვევათ რაიმე უბედურება იმის გამო, რაც მათმა ხელებმა წაიმძღოლიეს [რაც მათ ჩაიდინეს] : ღმერთო ჩვენო, რომ გამოგეგზავნა ჩვენთან მოციქული, გავყვებოდით შენს სასწაულებს [შენს წიგნს] და ვიქნებოდით მორწმუნეთაგანნი

فَلَمَّا جَآءَهُمُ ٱلۡحَقُّ مِنۡ عِندِنَا قَالُواْ لَوۡلَآ أُوتِيَ مِثۡلَ مَآ أُوتِيَ مُوسَىٰٓۚ أَوَلَمۡ يَكۡفُرُواْ بِمَآ أُوتِيَ مُوسَىٰ مِن قَبۡلُۖ قَالُواْ سِحۡرَانِ تَظَٰهَرَا وَقَالُوٓاْ إِنَّا بِكُلّٖ كَٰفِرُونَ﴿٤٨﴾

48და როცა მივიდა ჭეშმარიტება ჩვენი წიაღიდან [მივიდა შუამავალი მუჰამმადი ჭეშმარიტებით], [ურწმუნოებმა] თქვეს: ნეტავ, გვბოძებოდა იმის მსგავსი, რაც მუსას ებოძა. განა არ უარყვეს ის, რაც უწინ მუსას ებოძა? და თქვეს: ეს ორი ჯადოქარია, რომლებიც ერთმანეთს ეხმარებიან. ჭეშმარიტად, ჩვენ არც ერთ მათგანისას არ ვირწმუნებთ

قُلۡ فَأۡتُواْ بِكِتَٰبٖ مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِ هُوَ أَهۡدَىٰ مِنۡهُمَآ أَتَّبِعۡهُ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ﴿٤٩﴾

49უთხარი [ო, შუამავალო] [ამ ურწმუნოებს, რომლებსაც არ სურთ ყურანის მიღება]: მოიტანეთ ალლაჰისგან წიგნი, რომელიც უფრო ჭეშმარიტი იქნებოდა [სახელმძღვანელოდ], ვიდრე ეს ორი [თორა და ყურანი], და მე მას მივყვები, თუ მართალს ამბობთ!

فَإِن لَّمۡ يَسۡتَجِيبُواْ لَكَ فَٱعۡلَمۡ أَنَّمَا يَتَّبِعُونَ أَهۡوَآءَهُمۡۚ وَمَنۡ أَضَلُّ مِمَّنِ ٱتَّبَعَ هَوَىٰهُ بِغَيۡرِ هُدٗى مِّنَ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّٰلِمِينَ﴿٥٠﴾

50თუ ისინი არ გიპასუხებენ [ო, შუამავალო] [არ მოგიტანენ წიგნს, რომელიც უფრო ჭეშმარიტია, ვიდრე თორა და ყურანი], მაშინ იცოდე, რომ [მათ აღარ დარჩათ არანაირი მტკიცებულება და] ისინი მხოლოდ თავიანთ ახირებებს მისდევენ. და ვინ არის იმაზე უფრო გზააბნეული, ვიდრე ის, ვინც მისდევს თავის ახირებას ალლაჰის ხელმძღვანელობის გარეშე? ჭეშმარიტად, ალლაჰი არ უხელმძღვანელებს [ჭეშმარიტებისაკენ] უსამართლო ხალხს

۞ وَلَقَدۡ وَصَّلۡنَا لَهُمُ ٱلۡقَوۡلَ لَعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ﴿٥١﴾

51და ვფიცავ, ჩვენ მივიტანეთ მათთან სიტყვა, ეგების მათ შეეგონებინათ

ٱلَّذِينَ ءَاتَيۡنَٰهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ مِن قَبۡلِهِۦ هُم بِهِۦ يُؤۡمِنُونَ﴿٥٢﴾

52რომელთაც ვუბოძეთ წიგნი მანამდე [ყურანამდე] [იგულისხმებიან წიგნის ხალხიდან ისინი, რომელთაც ისლამი მიიღეს], მათ მისი [ყურანის] სწამთ

وَإِذَا يُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ قَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِهِۦٓ إِنَّهُ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّنَآ إِنَّا كُنَّا مِن قَبۡلِهِۦ مُسۡلِمِينَ﴿٥٣﴾

53და როცა [წიგნის ხალხს] მათ ეკითხებათ [ყურანი], ამბობენ: ვირწმუნეთ ის [ყურანი]! ჭეშმარიტად, იგია ჭეშმარიტება ჩვენი ღმერთისაგან. ჩვენ უწინაც მორჩილნი [ერთღმერთიანნი] ვიყავით

أُوْلَٰٓئِكَ يُؤۡتَوۡنَ أَجۡرَهُم مَّرَّتَيۡنِ بِمَا صَبَرُواْ وَيَدۡرَءُونَ بِٱلۡحَسَنَةِ ٱلسَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ يُنفِقُونَ﴿٥٤﴾

54ასეთებს მიეცემათ მათი ჯილდო ორმაგად [იმისთვის, რომ ისინი იყვნენ მორწმუნენი თავიანთი წერილების და შემდეგ ირწმუნეს ყურანიც], და იმისთვის, რომ მოთმინებას იჩენდნენ [ჭეშმარიტებას მისდევდნენ]. და ისინი სიკეთით იგერიებენ ბოროტებას და იმიდან, რაც ჩვენ მივანიჭეთ მათ [თავიანთი ნებადართული ქონებიდან], ხარჯავენ.

وَإِذَا سَمِعُواْ ٱللَّغۡوَ أَعۡرَضُواْ عَنۡهُ وَقَالُواْ لَنَآ أَعۡمَٰلُنَا وَلَكُمۡ أَعۡمَٰلُكُمۡ سَلَٰمٌ عَلَيۡكُمۡ لَا نَبۡتَغِي ٱلۡجَٰهِلِينَ﴿٥٥﴾

55და როცა გაიგონებენ ფუჭსიტყვაობას, ზურგს იქცევენ მისგან და ამბობენ: „ჩვენ, ჩვენი საქმეები გვაქვს, თქვენ თქვენი საქმეები. მშვიდობა თქვენდა! ჩვენ არაფერი გვესაქმება უმეცრებთან

إِنَّكَ لَا تَهۡدِي مَنۡ أَحۡبَبۡتَ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَهۡدِي مَن يَشَآءُۚ وَهُوَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُهۡتَدِينَ﴿٥٦﴾

56ჭეშმარიტად, შენ [ო, შუამავალო] ვერ დაადგენ სწორ გზაზე [ვერ მოიყვან რწმენაში] იმას, ვინც გიყვარს. არამედ ალლაჰი ადგენს სწორ გზაზე, ვისაც ინებებს. და მან უკეთ იცის ისინი, ვინც სწორ გზას მისდევს

وَقَالُوٓاْ إِن نَّتَّبِعِ ٱلۡهُدَىٰ مَعَكَ نُتَخَطَّفۡ مِنۡ أَرۡضِنَآۚ أَوَلَمۡ نُمَكِّن لَّهُمۡ حَرَمًا ءَامِنٗا يُجۡبَىٰٓ إِلَيۡهِ ثَمَرَٰتُ كُلِّ شَيۡءٖ رِّزۡقٗا مِّن لَّدُنَّا وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ﴿٥٧﴾

57და [მექქელმა მრავალღმერთიანებმა] თქვეს: თუ შენთან ერთად [ო, მუჰამედ] მივყვებით [ჭეშმარიტ] გზას [იმ რწმენას, რითაც მოხვედი] [და უარს ვიტყვით ჩვენს კერპებზე], მაშინ ჩვენ გამოგვაძევებენ [სხვა არაბები] ჩვენი ქვეყნიდან [მექადან]. ნუთუ ჩვენ არ გავხადეთ მათთვის [ეს ქალაქი] [მექა] აკრძალულ ადგილად [სისხლის დაღვრისთვის] და უსაფრთხოდ [მათთვის, ვინც იქ ცხოვრობს], მას[წმინდა ქალა მექას] მიეწოდება ნაყოფი ყველაფრისა, როგორც ჩვენი წყალობის [საკვების] ბოძება. მაგრამ მათი [მრავალღმერთთიანთაგან] უმეტესობამ არ იცის [ამ სიკეთეთა ფასი, რომ იყოს მადლიერი და მორჩილი ალლაჰს].

وَكَمۡ أَهۡلَكۡنَا مِن قَرۡيَةِۭ بَطِرَتۡ مَعِيشَتَهَاۖ فَتِلۡكَ مَسَٰكِنُهُمۡ لَمۡ تُسۡكَن مِّنۢ بَعۡدِهِمۡ إِلَّا قَلِيلٗاۖ وَكُنَّا نَحۡنُ ٱلۡوَٰرِثِينَ﴿٥٨﴾

58და რა ბევრი სოფელი გავანადგურეთ რომელთაც უმადურობა გამოიჩინეს თავისი ცხოვრების მიმართ! [ამქვეყნად დავსაჯეთ ისინი, მათი ურწმუნოობის, უმადურობის, და ცოდვების გამო], და აი მათი საცხოვრებლები, [სადაც] მათ შემდეგ [არავინ] აღარ ცხოვრობს, გარდა მცირერიცხოვანთა [მოგზაურთა]. და ჩვენ ვართ მემკვიდრენი [ყველაფრის].

وَمَا كَانَ رَبُّكَ مُهۡلِكَ ٱلۡقُرَىٰ حَتَّىٰ يَبۡعَثَ فِيٓ أُمِّهَا رَسُولٗا يَتۡلُواْ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتِنَاۚ وَمَا كُنَّا مُهۡلِكِي ٱلۡقُرَىٰٓ إِلَّا وَأَهۡلُهَا ظَٰلِمُونَ﴿٥٩﴾

59და არ არის შენი უფალი ისეთი, რომ დააღუპოს [სიკვდილით დასაჯოს] სოფლები [მათი მცხოვრებნი], სანამ არ წარგზავნიდა მათ შორის [მთავარ ქალაქებას ან სოფელებში] მოციქულს, რომელიც წაუკითხავს მათ ჩვენს სასწაულებს და ჩვენ არ ვართ ისეთნი, რომ დავღუპოთ სოფლები, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათი მცხოვრებნი იყვნენ უსამართლონი

وَمَآ أُوتِيتُم مِّن شَيۡءٖ فَمَتَٰعُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَزِينَتُهَاۚ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ خَيۡرٞ وَأَبۡقَىٰٓۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ﴿٦٠﴾

60[ყველაფერი] რაც თქვენ მოგეცათ ეს არის ამქვეყნიური ცხოვრების წილი [ამ სამყაროს წარმავალი სიკეთეები] და მისი მორთულობა. ხოლო ის, რაც ალლაჰთანაა [მათთვის, ვინც სრულად მორჩილია მისი] უკეთესია და უფრო ხანგრძლივი [ჯილდოს მხრივ] [სამოთხე], ნუთუ არ დაფიქრდებით?

أَفَمَن وَعَدۡنَٰهُ وَعۡدًا حَسَنٗا فَهُوَ لَٰقِيهِ كَمَن مَّتَّعۡنَٰهُ مَتَٰعَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا ثُمَّ هُوَ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ مِنَ ٱلۡمُحۡضَرِينَ﴿٦١﴾

61ნუთუ ის, ვისაც ჩვენ მივეცით მშვენიერი დაპირება [იმას, რომ თავისი მორჩილებისათვის შეიყვანენ სამოთხეში] და რომელიც შეხვდება მას [იმას, რაც მას დაჰპირდნენ], მსგავსია [ტოლია] იმისა, ვისაც ჩვენ მივანიჭეთ ამქვეყნიური ცხოვრების დროებითი სიკეთეები და რომელიც შემდეგ აღდგომის დღეს იქნება მოყვანილთა შორის (ჯოჯოხეთში)?

وَيَوۡمَ يُنَادِيهِمۡ فَيَقُولُ أَيۡنَ شُرَكَآءِيَ ٱلَّذِينَ كُنتُمۡ تَزۡعُمُونَ﴿٦٢﴾

62და იმ დღეს [სასამართლოს დღეს], როდესაც იგი [ალლაჰი] მიმართავს მათ [მრავალღმერთიანებს] და ეტყვის [გაკიცხვის სახით]: სად არიან ჩემი თანაზიარნი? [ცრუ ღვთაებები, რომლებსაც თქვენ ჩემს ტოლად მიიჩნევდით], რომელთა შესახებაც თქვენ ამტკიცებდით?

قَالَ ٱلَّذِينَ حَقَّ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقَوۡلُ رَبَّنَا هَٰٓؤُلَآءِ ٱلَّذِينَ أَغۡوَيۡنَآ أَغۡوَيۡنَٰهُمۡ كَمَا غَوَيۡنَاۖ تَبَرَّأۡنَآ إِلَيۡكَۖ مَا كَانُوٓاْ إِيَّانَا يَعۡبُدُونَ﴿٦٣﴾

63იტყვიან ისინი, ვის თავზედაც აღსრულდა [ალლაჰის] სიტყვა: ღმერთო ჩვენო, ესენი არიან, რომელნიც ვაცდუნეთ ისე, როგორც ჩვენ შევცდით. ჩვენ უარს ვამბობთ მათზე შენს წინაშე. ისინი ჩვენ არ გვეთაყვანებოდნენ [არამედ ეთაყვანებოდნენ ეშმაკს].

وَقِيلَ ٱدۡعُواْ شُرَكَآءَكُمۡ فَدَعَوۡهُمۡ فَلَمۡ يَسۡتَجِيبُواْ لَهُمۡ وَرَأَوُاْ ٱلۡعَذَابَۚ لَوۡ أَنَّهُمۡ كَانُواْ يَهۡتَدُونَ﴿٦٤﴾

64და ეთქმებათ [მრავალღმერთიანებს] [განკითხვის დღეს]: უხმეთ თქვენს თანაზიართ და ისინი [მრავალღმერთიანები] მოუხმობენ მათ [ცრუ ღვთაებებს], მაგრამ ისინი არ უპასუხებენ მათ და ნახავენ სასჯელს, [ინატრებენ]ნეტავ მათ ევლოთ ჭეშმარიტი გზით

وَيَوۡمَ يُنَادِيهِمۡ فَيَقُولُ مَاذَآ أَجَبۡتُمُ ٱلۡمُرۡسَلِينَ﴿٦٥﴾

65და იმ დღეს, მოუხმობს მათ იგი და ჰკითხავს: რა უპასუხეთ შუამავლებს? იმ დღეს [განკითხვის დღეს], როდესაც იგი [ალლაჰი] მიმართავს მათ, და ეტყვის: რას უპასუხეთ მოციქულებს?

فَعَمِيَتۡ عَلَيۡهِمُ ٱلۡأَنۢبَآءُ يَوۡمَئِذٖ فَهُمۡ لَا يَتَسَآءَلُونَ﴿٦٦﴾

66და დაიბნელება მათ წინაშე [დაიფარება მათთვის] ყოველგვარი ამბავი [გამართლება და არგუმენტები] იმ დღეს, და ისინი აღარ დაეკითხებიან ერთმანეთს

فَأَمَّا مَن تَابَ وَءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا فَعَسَىٰٓ أَن يَكُونَ مِنَ ٱلۡمُفۡلِحِينَ﴿٦٧﴾

67ხოლო რაც შეეხება მათ [მრავალღმერთიანთაგან], ვინც მოინანია, ირწმუნა და სიკეთე აკეთა, ეგებ იყოს ნეტართაგანი [ამ ქვეყნადაც და საიქიოშიც]

وَرَبُّكَ يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُ وَيَخۡتَارُۗ مَا كَانَ لَهُمُ ٱلۡخِيَرَةُۚ سُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ﴿٦٨﴾

68და შენი ღმერთი ქმნის, რასაც ინებებს და ირჩევს. მათ კი არჩევანი არ გააჩნიათ [მისი ნების საწინააღმდეგოდ], ქება დიდება ალლაჰს, წმინდაა ალლაჰი და უზენაესი იმაზე, რასაც თანაზიარად უდგენენ

وَرَبُّكَ يَعۡلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُورُهُمۡ وَمَا يُعۡلِنُونَ﴿٦٩﴾

69და შენმა ღმერთმა იცის, რასაც მალავენ მათი მკერდები [რაც აქვთ სულებში] და რასაც ამჟღავნებენ [ასრულებენ ნათლად].

وَهُوَ ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ لَهُ ٱلۡحَمۡدُ فِي ٱلۡأُولَىٰ وَٱلۡأٓخِرَةِۖ وَلَهُ ٱلۡحُكۡمُ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ﴿٧٠﴾

70და იგი არის ალლაჰი არ არის სხვა ღმერთი [ღირსი თაყვანისცემისა] გარდა მისი! მას ეკუთვნის [ყოველი] ქება როგორც პირველ [ცხოვრებაში] [ამ სამყაროში], ასევე უკანასკნელ [მარადიულ] [ცხოვრებაში], მას ეკუთვნის გადაწყვეტილება [ის განიკითხავს თავის მონებს] და მისკენ იქნებით დაბრუნებულნი [თქვენი სიკვდილის შემდეგ, ანგარიშისა და საზღაურისთვის]

قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِن جَعَلَ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمُ ٱلَّيۡلَ سَرۡمَدًا إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ مَنۡ إِلَٰهٌ غَيۡرُ ٱللَّهِ يَأۡتِيكُم بِضِيَآءٍۚ أَفَلَا تَسۡمَعُونَ﴿٧١﴾

71უთხარი [ო, მოციქულო]: ფიქრობდით თუ არა [ო, ხალხო], რომ თუ ალლაჰი გაგიხანგრძლივებთ ღამეს მუდმივად აღდგომის დღემდე ვინ არის სხვა ღვთაება [რომელი ღმერთია], ალლაჰის გარდა, რომელიც მოგიტანთ თქვენ ნათელს? ნუთუ არ გესმით?

قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِن جَعَلَ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمُ ٱلنَّهَارَ سَرۡمَدًا إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ مَنۡ إِلَٰهٌ غَيۡرُ ٱللَّهِ يَأۡتِيكُم بِلَيۡلٖ تَسۡكُنُونَ فِيهِۚ أَفَلَا تُبۡصِرُونَ﴿٧٢﴾

72უთხარი [ო, მოციქულო]: ფიქრობდით თუ არა [ო, ხალხო], რომ თუ ალლაჰი გაგიხანგრძლივებთ დღეს მუდმივად აღდგომის დღემდე, რომელი ღმერთი [რა ღმერთია], ალლაჰის გარდა, რომელიც მოგიტანთ თქვენ ღამეს, რათა მასში დაისვენოთ? ნუთუ ვერ ხედავთ ]რომ ამ ყველაფერს ალლაჰი განაგებს]?

وَمِن رَّحۡمَتِهِۦ جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ لِتَسۡكُنُواْ فِيهِ وَلِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ﴿٧٣﴾

73და თავისი წყალობით დაადგინა თქვენთვის ღამე და დღე, რათა მოისვენოთ მასში და ეძიოთ მისი სიკეთე, და რათა ეგების იყოთ მადლიერნი [ალლაჰისა]?

وَيَوۡمَ يُنَادِيهِمۡ فَيَقُولُ أَيۡنَ شُرَكَآءِيَ ٱلَّذِينَ كُنتُمۡ تَزۡعُمُونَ﴿٧٤﴾

74და იმ დღეს [სასამართლოს დღეს], როდესაც იგი [ალლაჰი] მიმართავს მათ [მრავალღმერთიანებს] და ეტყვის [გაკიცხვის სახით]: სად არიან ჩემი თანაზიარნი? [ცრუ ღვთაებები, რომლებსაც თქვენ ჩემს ტოლად მიიჩნევდით], რომელთა შესახებაც თქვენ ამტკიცებდით?

وَنَزَعۡنَا مِن كُلِّ أُمَّةٖ شَهِيدٗا فَقُلۡنَا هَاتُواْ بُرۡهَٰنَكُمۡ فَعَلِمُوٓاْ أَنَّ ٱلۡحَقَّ لِلَّهِ وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ﴿٧٥﴾

75და [განკითხვის დღეს] გამოვყოფთ ყოველი თემიდან ერთ მოწმეს[ალლაჰის შუამავალს] და ვეტყვით[ურწმუნოებს]: მოიტანეთ თქვენი მტკიცებულება, და გაიგებენ, რომ ჭეშმარიტება ალლაჰს ეკუთვნის. და გაქრება მათგან ის, რასაც ისინი იგონებდნენ [თავიანთი ღმერთის წინააღმდეგ]

۞ إِنَّ قَٰرُونَ كَانَ مِن قَوۡمِ مُوسَىٰ فَبَغَىٰ عَلَيۡهِمۡۖ وَءَاتَيۡنَٰهُ مِنَ ٱلۡكُنُوزِ مَآ إِنَّ مَفَاتِحَهُۥ لَتَنُوٓأُ بِٱلۡعُصۡبَةِ أُوْلِي ٱلۡقُوَّةِ إِذۡ قَالَ لَهُۥ قَوۡمُهُۥ لَا تَفۡرَحۡۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ ٱلۡفَرِحِينَ﴿٧٦﴾

76ჭეშმარიტად, ყარუნი იყო მუსას ხალხისგან და ბოროტად ექცეოდა მათ [იყო ამაყი და მჩაგვრელი]. ჩვენ კი ვუბოძეთ მას იმდენი განძი, რომ მათი გასაღებებიც კი ემძიმებოდა რამდენიმე ღონიერ კაცს [რამდენიმე ძლიერ კაცსაც კი უჭირდა მათი ტარება]. და უთხრა მას მისმა ხალხმა: ნუ აღტაცდები [ნუ ხარ ამპარტავნულად გახარებული]! რამეთუ ალლაჰს არ უყვარს აღტაცებულნი [ისინი, ვინც ამაყობენ იმით, რაც ალლაჰმა მათ მისცა].

وَٱبۡتَغِ فِيمَآ ءَاتَىٰكَ ٱللَّهُ ٱلدَّارَ ٱلۡأٓخِرَةَۖ وَلَا تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ ٱلدُّنۡيَاۖ وَأَحۡسِن كَمَآ أَحۡسَنَ ٱللَّهُ إِلَيۡكَۖ وَلَا تَبۡغِ ٱلۡفَسَادَ فِي ٱلۡأَرۡضِۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُفۡسِدِينَ﴿٧٧﴾

77იმით, რაც ალლაჰმა გიბოძა, ისწრაფე საიქიო სამყოფელისკენ [მარადიული ცხოვრების ჯილდოსკენ], და არ დაივიწყო შენი წილი ამქვეყნად [ისარგებლე ნებადართული ქონებით და ნუ იქნები მფლანგველი]. სიკეთე აკეთე [ადამიანების მიმართ], როგორც კეთილი გიყო ალლაჰმა [როგორც მან მოგანიჭა მრავალი ქონება], და ნუ გაავრცელებ ქვეყნად უკეთურებას, რამეთუ ალლაჰს არ უყვარს არეულობის მთესველნი

قَالَ إِنَّمَآ أُوتِيتُهُۥ عَلَىٰ عِلۡمٍ عِندِيٓۚ أَوَلَمۡ يَعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ قَدۡ أَهۡلَكَ مِن قَبۡلِهِۦ مِنَ ٱلۡقُرُونِ مَنۡ هُوَ أَشَدُّ مِنۡهُ قُوَّةٗ وَأَكۡثَرُ جَمۡعٗاۚ وَلَا يُسۡـَٔلُ عَن ذُنُوبِهِمُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ﴿٧٨﴾

78ყარუნმა უთხრა [იმ ადამიანებს, რომლებიც მას დარიგებას აძლევდნენ]: ის, რაც მე მომენიჭა [ჩემი მთელი სიმდიდრე], არის ჩემი ცოდნის წყალობით: განა არ იცოდა [ყარუნმა], რომ ალლაჰმა დაღუპა მასზე უწინ თაობები, ვინც მასზე უფრო მტკიცე იყო ძალითა და უფრო მრავალრიცხოვანნი? მეამბოხეებს კი არ ჰკითხავენ მათი ცოდვების შესახებ [რადგან ალლაჰი ყოვლისმცოდნეა,არამედ ჰკითხავენ გაკიცხვისა და საყვედურის მიზნით]

فَخَرَجَ عَلَىٰ قَوۡمِهِۦ فِي زِينَتِهِۦۖ قَالَ ٱلَّذِينَ يُرِيدُونَ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا يَٰلَيۡتَ لَنَا مِثۡلَ مَآ أُوتِيَ قَٰرُونُ إِنَّهُۥ لَذُو حَظٍّ عَظِيمٖ﴿٧٩﴾

79და [ყარუნი] გამოვიდა თავისი ხალხის წინაშე სამკაულებით, და თქვეს იმათ, ვისაც სურდა ამქვეყნიური ცხოვრება: ნეტავ ჩვენც გვქონოდა მსგავსი იმისა, რაც ყარუნს ჰბოძებია. იგი [ყარუნი] ნამდვილად დიდი წილის მფლობელია!

وَقَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ وَيۡلَكُمۡ ثَوَابُ ٱللَّهِ خَيۡرٞ لِّمَنۡ ءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗاۚ وَلَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ٱلصَّٰبِرُونَ﴿٨٠﴾

80და თქვეს იმათ, რომელთაც ებოძათ ცოდნა [ცოდნა ალლაჰის შესახებ და მისი შარიათის შესახებ]: ვაი თქვენ, ალლაჰის ჯილდო უმჯობესია იმისთვის, ვინც ირწმუნა და სიკეთე აკეთა. და ეს [დარიგება] მხოლოდ მოთმინების მქონეთ მიეცემათ [მხოლოდ ისინი მიიღებენ მას და მხოლოდ მათ ექნებათ სარგებელი].

فَخَسَفۡنَا بِهِۦ وَبِدَارِهِ ٱلۡأَرۡضَ فَمَا كَانَ لَهُۥ مِن فِئَةٖ يَنصُرُونَهُۥ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَمَا كَانَ مِنَ ٱلۡمُنتَصِرِينَ﴿٨١﴾

81და ჩავაყლაპვინეთ ის[ყარუნი] და მისი საცხოვრებელი დედამიწას, და არ აღმოჩნდა მისთვის ბრბო, რომელიც ალლაჰის გარდა დაეხმარებოდა მას. და [თავად] ვერ შეძლო თავის დახმარება

وَأَصۡبَحَ ٱلَّذِينَ تَمَنَّوۡاْ مَكَانَهُۥ بِٱلۡأَمۡسِ يَقُولُونَ وَيۡكَأَنَّ ٱللَّهَ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦ وَيَقۡدِرُۖ لَوۡلَآ أَن مَّنَّ ٱللَّهُ عَلَيۡنَا لَخَسَفَ بِنَاۖ وَيۡكَأَنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلۡكَٰفِرُونَ﴿٨٢﴾

82და მეორე დილით ისინი, რომლებიც გუშინ მის [ყარუნის] მდგომარეობას ნატრობდნენ, ამბობდნენ: ალლაჰი უბოძებს სარჩოს, ვისაც ინებებს თავის მონებიდან, და უსაძღვრავს [სარჩოს], ვისაც ინებებს. რომ არა ალლაჰის წყალობა ჩვენზედ, ნამდვილად ჩაგვყლაპავდა [დედამიწა] ჩვენც. ჭეშმარიტად, ვერ მიაღწევენ ბედნიერებას ურწმუნონი [არც ამქვეყნად, არც ახირათში]

تِلۡكَ ٱلدَّارُ ٱلۡأٓخِرَةُ نَجۡعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوّٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا فَسَادٗاۚ وَٱلۡعَٰقِبَةُ لِلۡمُتَّقِينَ﴿٨٣﴾

83აი ისაა მარადიული სამყოფელი [სამოთხე] დავადგინეთ მათთვის, რომელთაც არ სურთ გამედიდურება [ქედმაღლობა] დედამიწაზე და უკეთურობის გავრცელება, ხოლო კეთილი დასასრული [სამოთხე] ღვთისმოშიშთათვისაა.

مَن جَآءَ بِٱلۡحَسَنَةِ فَلَهُۥ خَيۡرٞ مِّنۡهَاۖ وَمَن جَآءَ بِٱلسَّيِّئَةِ فَلَا يُجۡزَى ٱلَّذِينَ عَمِلُواْ ٱلسَّيِّـَٔاتِ إِلَّا مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ﴿٨٤﴾

84ის, ვინც მოვა [განკითხვის დღეს] კეთილი საქმეებით, მას უკეთესი მიეცემა, ხოლო მათ, ვინც ბოროტებას სჩადიოდა, მიეზღებათ [მხოლოდ ის], რასაც თავად სჩადიოდნენ

إِنَّ ٱلَّذِي فَرَضَ عَلَيۡكَ ٱلۡقُرۡءَانَ لَرَآدُّكَ إِلَىٰ مَعَادٖۚ قُل رَّبِّيٓ أَعۡلَمُ مَن جَآءَ بِٱلۡهُدَىٰ وَمَنۡ هُوَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ﴿٨٥﴾

85ჭეშმარიტად, ის, ვინც დაგაკისრა [ო, მოციქულო მუჰამმედ] მოვალეობად ყურანი [მის დაცვასა და ხალხამდე მისი მიტანა], უეჭველად დაგაბრუნებს დაბრუნების ადგილას [მექაში]. უთხარი [ო, მოციქულო] [მრავალღმერთიანებს]: ჩემმა ღმერთმა უკეთ იცის ისინი, ვინც მოვიდა ჭეშმარიტი ხელმძღვანელობით, და ისინიც, ვინც აშკარა გზააბნევაშია

وَمَا كُنتَ تَرۡجُوٓاْ أَن يُلۡقَىٰٓ إِلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبُ إِلَّا رَحۡمَةٗ مِّن رَّبِّكَۖ فَلَا تَكُونَنَّ ظَهِيرٗا لِّلۡكَٰفِرِينَ﴿٨٦﴾

86და შენ [ო, მოციქულო მუჰამმად] [თუნდაც] არ იმედოვნებდი, რომ მოგეცემოდა წიგნი [რომ გადმოგეცემოდა ყურანი], გარდა იმისა, რომ ეს არის შენი უფლის წყალობა. ამიტომ ნუ იქნები ურწმუნოთა დამხმარე

وَلَا يَصُدُّنَّكَ عَنۡ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ بَعۡدَ إِذۡ أُنزِلَتۡ إِلَيۡكَۖ وَٱدۡعُ إِلَىٰ رَبِّكَۖ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ﴿٨٧﴾

87და ნუ მოგაცილებენ ისინი [მრავალღმერთიანები] შენ [ო, მოციქულო მუჰამმად] ალლაჰის სასწაულებს [ყურანის აიათების] [ხალხამდე მიტანისგან] მას შემდეგ, რაც ისინი შენ გადმოგეცა. მოუხმე[ხალხს] შენი ღმერთისკენ და [არავითარ შემთხვევაში] ნუ იქნები მრავალღმერთიანთაგანი [ნუ დაეხმარები მათ და ნუ დაეთანხმები მათ].

وَلَا تَدۡعُ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَۘ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۚ كُلُّ شَيۡءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجۡهَهُۥۚ لَهُ ٱلۡحُكۡمُ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ﴿٨٨﴾

88და ნუ შეევედრები [ნუ სცემ თაყვანს] ალლაჰთან ერთად სხვა ღმერთს. არ არის ღვთაება [ვინც თაყვანისცემის ღირსია], გარდა მისი! ყველაფერი განადგურდება [გაქრება], გარდა მისი სახისა. მას ეკუთვნის განსჯა და მასთან დაბრუნდებით თქვენ [ანგარიშის გაწევისა და საზღაურისთვის].

← An-NamlAl-'Ankabut→

RELATED SURAHS

20

Ta-Ha

Ta-Ha

7

Al-A'raf

The Heights

18

Al-Kahf

The Cave

1

Al-Fatiha

The Opening

Browse all 114 surahs