Al-An'am

¹Gjettooje ngoodanii Alla on Takɗo kammuuli ɗiin e leydi ndin,o waɗi niɓe ɗeen e annoora on.refti ɓen yedduɓe Joom maɓɓe on hobe firlito gaa mum.

²Ko Kamko woni Tagkɗo on immorde e loopal, refti O Ñaawi [gooto kala] lajal, e lajal innaangal ka Makko, refti onon hoɗon cikkitoo.

³Ko Kaŋko kadi woni Alla ka kammuuli e ka leydi. Homo Anndi ko cuuɗon e mon, homo Anndi kadi ko peññilɗon.

⁴Aaya arataa e maɓɓe immorde e Aayeeje Joomi maɓɓe, si wanaa ɓe ɗuurnoto ga e majje.

⁵Gooŋɗii ɓe njeddi goonga kan nde ka ari e maɓɓe. Arma ara e maɓɓe kumpite ɗe ɓe laatinoo heɓe njalkita.

⁶E ɓe nji'aaniɗuuɗii ko min kalkunoo ado maɓɓe, immorde e gire? Min Newinanno ɓe ka leydi ko min Newinanaano on ; min Nuliri kammu ngun e maɓɓe yuppagol, Min mbaɗi caati ɗin no ila senngo ley maɓɓe. Min kalkiri ɓe bakkatuujimaɓɓe ɗii ; min cinci ɓaawo maɓɓe gire goɗɗe.

⁷Sinno min njppinno e dow maaɗa deftere e nder ɗeri, ɓe meemiri nde juuɗe maɓɓe ɗen, yedduɓe ɓen mbayno : "ɗum wonaanisi wanaa mbilehu ɓanngu ngu".(peeñɗo).

⁸Ɓe mb'i : "Ko haɗno Maleyka jippinee e makko?" Sinno min njippinno maleyka, fiyaaku on gasayno ; hooti (refti)ɓe neeɓantaake.

⁹Sinno minn mbaɗno mo maleyko, Men mbaɗayno mo gorko, Men njillindirayno ɓe kadi kon ko ɓe njillindirta.

¹⁰Gooŋɗii Nulaaɓe woɗɓe njalkitanooma adii maaɗa, jippii e ɓen jalkituɓe ko ɓe laatinoo heɓe njalkita.

¹¹Maaku : "njehee ka leydi refti ndaaron ko honno battane jeddunooɓe ɓen laatornoo".

¹²Maaku : "Ko hommbo woodani ko woni ko ka kammuuli e ka leydi?" Maaku : "Ko Alla!" O Waɗɗinii e Hoore-Makko yurmeende. Pellet, O Mooɓindiroyay on Ñande Darngal : nde sikke alaa e mu'm. ɓeen hayruɓe=pertinbe pittaali mu'uen, kamɓe ɓe ngooŋɗintaa.

¹³Ko Kaŋko woodani ko deeƴi nder jemma e ñalama. Ko Kaŋko woni Nanoowo, gannduɗo.

¹⁴Maaku : "E ko ko woori Alla mi jogitotoo giɗo? Takɗo Kammuulu ɗin e leydi ndin, Kaŋko homo Ñammina O ñammintaake". Maaku : "Min, Mi yamiraama nde mi wonata arano jebbiliiɗo". Wata a jeye dey e sirkooɓe ɓen.

¹⁵Maaku : "Min miɗo huli si mi yeddii Joomi am, lepte Ñalamo Mawnɗo".

¹⁶On mo lepte ɗen firlitaa e mum nden Ñalnde, haray gooŋɗii [Alla] Yurmaama mo, ko ɗuum woni malal ɓanngu ngal.

¹⁷Si Alla memnii ma lorra, kuñcoowo ka alaa si wanaa Kaŋko. Si o memnii ma kadi moƴƴere, Kaŋko e dow kala huunde ko o kattanɗo.

¹⁸Ko Kaŋko woni poolɗo e hoore jeyaaɓe makko ɓen ; ko Kaŋko woni Ñeeño, kumpitiiɗo.

¹⁹Maaku : "Ko holɗuum e huunde ɓuri mawnude seedee?" Maaku : "Ko Alla, Ko o Seediiɗo hakkunde am e mo'on ; ndee alqur'aanaare Wahayinaama e am, fii yo mi rentinir on nde, e kala mo nde hewti". E onon on ceedoto won de no wonndi e deweteeɗi goɗɗo? Maaku : "Min mi seedotaako". Maaku : "ngnndee pellet, Kaŋko ko O deweteeɗo bajjo". Min ko mi kisɗoɗo kon ko kafidoton e makko.

²⁰Ɓeen ɓen minn ndokki deftere nden, heɓe nganndiri (Nulaaɗo) on no ɓe ngandiri ɓiɗɓe maɓɓe ɓen. Ɓeen hayruɓe pittaali muen ɗii, kamɓe ɓe gooŋɗinta.

²¹Alaa ɓurɗo tooñude haa hewta on pekindiiɗo fenaande e hoore Alla, maa o fenni Aayeeje Makko ɗen. Si ko woni, tooñooɓe ɓen maletaake.

²²Ñalnde min mooɓindirta ɓe denndaangal, refti men mbi'ana ɓen sirkuɓe : "Holto kafidiiɓe mon ɓeen ɓe aaƴotonoɗon?"

²³Refti jaabawol maɓɓe ngol laataaki si wanaa nde ɓe mbi'i : "Min ngooɗndirii Alla Joomi amen! Min laatanooki sirkooɓe".

²⁴Ndaarii no ɓe peniri e pittaali maɓɓe. Ko ɓe fekindotonoo kon majjirii ɓe.

²⁵Hino e maɓɓe oon keɗitotooɗo ma, Men mbaɗii ka ɓerɗe maɓɓe kiɓɓale fii wata ɓe paamu [alqur'aanaare] nden, e ka noppi maɓɓe teddeendi. Hay si ɓe njii kala Aaya, ɓe gooŋɗinta Mo. Haa si ɓe ngrii e maa, heɓe mbeeñda e maaɗa, yedduɓe ɓen mbi'a : "Ɗum ɗoo wonaani si wanaa tinndi adinooɓe".

²⁶Kamɓe heɓe kaɗa [yimɓe ɓen] gaa e maako, heɓe ngoɗɗioo kadi e makko. Ɓe alaa e halkude si wanaa pittaali maɓɓe ɗin, kono ɓe so'aa anndude.(ɓe tinaani)

²⁷Sinno a tinno tuma nde ɓe darnanoo ka hoore Yiite, ɓe mbi'a : "Ee haaniinande men nduttetee, hara men njeddataa Aayeeje Joomi amen ɗen, Men njeyee e gooŋɗinɓe ɓen".

²⁸Si ko woni, feeñanii ɓe kon ko ɓe cuuɗatnoo ko adii. Sinno ɓe nduttita [aduna], ɓe artay e kon ko ɓe kaɗanoo e mum, pellet, kamɓe ko ɓe fenooɓe.

²⁹Ɓe wmb'i : "Ɗum wonaani si wanaa nguurdam amen aduna, men wonaali immintinoyteeɓe".

³⁰Sinno a tinno tuma nde ɓe ndarnaa yeeso Joomi amɓɓe. O Daala : "Ɗum laataaki goonga?" Ɓe mbi'a : "Ko non woniri! Men woondirii Joomi amen!". O Daala : "Awa meeɗee non lepte ɗen sabu kon ko njeddiraynoɗon".

³¹Goonga hayrii ɓeen yedduɓe hawroygol e Alla. Haa si Darngal ngal arii ɓe e juhal, ɓe mbi'a : "Ee nimse amen e kon ko men mbelsindinoo e ɗam [nguurdam aduna]", hara heɓe ndonndorii bakkatuuji maɓɓe ɗin ka ɓabbe maɓɓe. Faamee bonii ko ɓe ndoondoytoo!

³²Nguurdam aduna wonaali si wanaa fijindaaru e belaaɗe. Ko galle laakara ɗen ɓuri moƴƴannde ɓeen gooŋɗuɓe. E on hakkiltaa?

³³Gooŋɗii Miɗen ganndi won de ko ɓe wowlata kon no sunine. Pellet, kamɓe ɓe alaa ma e fennude, kono tooñooɓe ɓen ko Aayeeje Alla ɗen woni yeddude.

³⁴Gooŋɗii Nulaaɓe pennanooma adii maaɗa, ɓe muññii e kon ko ɓe pannaa, ɓe lorraa, haa ballal Amen ngal ari e maɓɓe. Alaa batitoowo Konnguɗi Alla ɗii. Gooŋɗii arii e maaɗa kumpite Nulaaɓe ɓen.

³⁵Si tawii ɗuurnagol maɓɓe ngol saɗtii e maa, si a hattanii nde ɗaɓɓataa yolnde ka nder leydi, maa ɓaargal ka kammu addanaaɓe Aaya, [haray waɗu ɗum]. Si Alla Muuyuno, O Mooɓayno ɓe e hoore peewal. Wata a jeye [ko saɗti woo] e majjuɓe ɓen.

³⁶Anndu ko noototoo, ko ɓeen nanooɓe. Maayɓe ɓe, Alla Immintinoyay ɓe ; refti ko ka Makko ɓe ruttetee.

³⁷Ɓe mbi'i : "Ko haɗno Aaya Jippinee e makko?" Maaku : "Alla ko kaɗatanɗo nde O Jippinta Aaya. Kono ɗuuɗuɓe e maɓɓe ngnndaa".

³⁸Alaa e duɓɓoowel ka leydi, wanaa sonndu ndu hundu diwira bibje mum ɗiɗi, si wanaa ko mofte yeruuje mo'on. Min Accaani huunde ka deftere. Refti ko ka Joomi maɓɓe ɓe mooɓoytee=rentite.

³⁹Ɓeen jedduɓe Aayeeje Amen ɗe ko fahɗuɓe muumɗuɓe e nder majjere. On mo Alla Muuyi majjinnde o Majjinay mo, on mo o muuyi Waɗat mo e laawol po'occiingol.

⁴⁰Maaku : "njeewtee kam : si lepte Alla ɗe ngarii on maa Darngal ngal arii on, e ko ko woori Alla noddoton, si on laatike gooŋɗuɓe?".

⁴¹Si ko woni, ko Kaŋko noddoton, o huñca kon ko noddirton mo e mum, si o muuyii, yejjiton ko cirkoton.

⁴²Gooŋɗii min Nulii e mofte adii maa, min Nanngiri ɓe saɗteendde e lorra -beleejo'o, ɓe njakinoto.

⁴³Ko haɗno nde saɗteende amen nden arnoo ɓe, ɓe njakinoo ? Kono ɓerɗe maɓɓe ɗen njo'orii, seytaane kadi cuɗinanii ɓe kon ko ngollaynoo.

⁴⁴Nde ɓe njejjitnoo kon ko ɓe mbaajoraa, min ngdditanno ɓe dame kala huunde ; haa nde ɓe mbeltori kon ko ɓe ngokkaa, min Nanngiri ɓe juhal, e jaka ko ɓe taƴiiɓe.

⁴⁵Asko yimɓe tooñooɓe ɓen taƴaa. Jettoore nden ngoodanii Alla, Jeyɗo Winndere nde.

⁴⁶Maaku : "njeetenee kam! Si Alla nanngi nanɗe mon ɗen e ji'iɗe mon ɗen, o notii e ɓerɗe mon ɗeen, ko hommbo e reweteeɓe ko woori Alla artiranta on ɗuym? Ndaarii ko holno Min pirlitirta Aayeeje ɗeen! Refti heɓe ɗuurnoo.

⁴⁷Maaku : "njeetnee kam! Si lepte Alla ɗe ngardirii on e juhal maa e kene, enee, hara halkete si wanaa ɓen tooñooɓe?".

⁴⁸Min Nuliraali Nulaaɓe ɓe si wonaa weltinooɓe e rentinooɓe : ɓen gooŋɗinɓe ɓe moƴƴini, kulol alanaa ɓe wanaa kamɓe cunoytoo.

⁴⁹Ɓeen jedduɓe Aayeeje Amen ɗen, lepte ɗe memirayɓe kon ko ɓe njaltunoo e ɗoftaare.

⁵⁰Maaku : "Mi wi'ataa on miɗo mari ngaluuji Alla ɗii, mi anndaa kadi ko wirnii, mi wi'ataa on kadi ko mi maleyko. min mi jokkaa si wanaa kon ko wahayinaa e am". Maaku : "Hara bumɗo e yi'oowo fotay? E on miijitotaako?".

⁵¹Rentinir ndee [Al Qur'aanaare], ɓen hulooɓe nde ɓe mooɓindiroytee ka Joomi maɓɓe, hara alanaa ɓe ko woori Mo giɗo wanaa tefoowo, belajo'o, ɓe kulat ALLA.

⁵²Wata a raɗor(riddu) ɓeen noddayɓe Joom maɓɓe bimmbi e kiikiiɗe, heɓe ɗaɓɓa Yeeso makko ngon. huunde e ñaawoore maɓɓe fawaaki ma, wonaa kadi huunde e ñaawoore maa woni ko fawii ɓe sakko raɗoɗaa ɓe, jeyeɗaa e tooñooɓe ɓen.

⁵³Ko wano non min njarribornoo yoga maɓɓe yoga, fii yo ɓe mbi'u : "E ko ɓee ɗoo Alla Neemini(dokke)dow mu'en hakkunde amen?" E Alla wonaali ɓurɗo Anndude yettooɓe [Mo] ɓen?

⁵⁴Si arii e maa ɓeen gooŋɗinayɓe Aayeeje Amen ɗe, maaku : "Yo kisal won e mo'on! Joomi mon Waɗɗinii e Makko yurmeende nden : wonnde kala golluɗo e mo'on bone hara ko e majjere, refti o tuubi ɓaawo ɗuum o moƴƴini, haray ko o kafroowo, jurmotooɗo.

⁵⁵Ko wano non min paccitirta Aayeeje ɗeen, fii no laawol bon ɓe ɓe feeñira.

⁵⁶Maaku : "Min mi haɗaama nde mi rewata ɓeen ɓe noddoton gah Alla". Maaku : "Mi jokkataa beleeɗe mon ɗen : gooŋɗii haray mi majjii, haray kadi mi wonaani e feewɓe ɓeen".

⁵⁷Maaku : "Min miɗo e ɓanngannduyee immorde ka Joomi am, on njeddi ɗum. Mi alaa ko kawjanton kon. Ñaawoore nden ko Alla woodani : Himo Fillo goonga, ko Kaŋko ɓuri moƴƴude e fensitooɓe (seerndooɓe)goona e fenaande.

⁵⁸Maaku : "Sinno miɗo joginoo kon ko kawjiratnoɗon, fiyaaku on gasayno hakkunde am e mo'on". Ko Alla ɓuri Anndude tooñooɓe ɓeen.

⁵⁹Ko kañum jogi coktirɗe ko wirnii, anndaa ɗum si wanaa Kaŋko. Homo Anndi ko woni ka jeeri e ka maayo. Kaakol yanataa si wanaa hara homo Anndi fii maggol, wanaa abbere ka niɓe leydi, wanaa keccol wanaa joorungol, si wanaa no e deftere ɓanngunde. (Feeñnde).

⁶⁰Ko Kaŋko woni ƴettitoowo on jemma, homo Anndi ko faggitiɗon ñalawma. refti o Immintina on ontuma fii timmine lajal innaangal. refti ko ka makko woni ruttorde mon, refti o yeetitoo on kon ko ngollaynoɗon.

⁶¹Ko Kaŋko woni pooluɗo e dow jeyaaɓe Makko ɓeen. Homo Nula e mo'on reenooɓe, haa si maayde nden arii goɗɗo e mo'on, nulaaɓe amen ɓen ƴettita mo, kamɓe ɓe mbelsintaako.

⁶²Refti ɓe ndutte ta Alla, giɗo maɓɓe goonga on. Faamee ko Kaŋko tan ñaawoore nden woodani, ko Kaŋko ɓuri yaawude ñaawooɓe.

⁶³Maaku : "Ko hommbo daɗndata on niɓe jeeri e maayo?" Hoɗon noddira mo yankinaare e gunndoo : "Si o daɗndii men e ɗum ɗoo, ma men jeye e yettooɓe ɓen".

⁶⁴Maaku : "Ko Alla Daɗndata on e ɗum, e kala ngoƴo. Refti onon hoɗon cirka".

⁶⁵Maaku : "Ko O kattanɗo nulugol lepte e dow mo'on, maa ɗe iwra les koyde mon, maa o Jillindira on dente-dente, O Meeɗna yoga e mo'on lepte yoga". Ndaaru no men pirlitita Aayeeje ɗen, mbelejo'o, ɓe paamat.

⁶⁶Yimɓe maa ɓen njeddii ndee [Al Qur'aanaare], ko kayre le woni goonga kan. Maaku : "Mi wonaali e dow mon pawtiiɗo"(.jogiiɗo )

⁶⁷Kala kumpital no mari ñiiɓirde. Arma nganndoy.

⁶⁸Si a yi'ii ɓen jumpayɓe e Aayeeje Amen ɗen, ɗuurno ɓe haa ɓe jumpa e yeewtere woɗnde. Si seytaane yejjintinii ma, wata a jooɗoo ɓaawo annditugol ngol, e yimɓe tooñooɓe ɓeen.

⁶⁹Fawaaki ɓeen gooŋɗuɓe, hay huunde e ñaawoore ɓeya nden. Si ko woni, ko waaju, mbeleejo'o, ɓe kulay [Alla].

⁷⁰Terto ɓeen jogitoriiɓe diine muen kan fijindaaru e beleeɗe, nguurndam aduna ɗam hodi ɓe. Waajor ndee (alqur'aanaare) nde woŋkii tigintee ko ki faggitori. Alanaa ki gah Alla giɗo wanaa tefnotooɗo ; hay si ko sottorii kala cotttorgol, ki ƴettantaake ɗuum. Ko ɓeen ngoni tigintiniraaɓe kon ko ɓe paggitii. Hino woodani ɓe njaram ngulɗam e lepte muusuɗe sabu ko ko ɓe yeddatnoo.

⁷¹Maaku : "E min nodday gah Alla kon ko nafataa min kadi lorrataa min? Min nduttitee e gaɗa-teppe amen ɓaawo nde Alla feewni amen, wano on mo seytaane fijiri ka leydi himo weemi, himo mari won diiɓe ɓe no nodda mo e peewal : "Ar e amen"? Maaku : "Pellet, peewal Alla ngal, ko ngaal woni peewal. Min njamiraama jebbilanagol Jom-Winndere ndeen,

⁷²e wonnde ñiiɓnee juulde nde kulon Mo. Ko Kaŋko woni on mo mooɓoyteɗon ka Mum.

⁷³Ko Kaŋko woni onn tagirɗo kammuuli ɗin e leydi ndin goonga. Ñande O Daaloyta : "laato!", ɗum laatoo, Daalol Makko ngol ko goonga. Ko Kaŋko [tan] laamu woodani Ñande wuttoytee ka alaadu. gannnduɗo ko wirnii e ko feeñi. Ko Kaŋko woni Ñeeñɗo, kumpitiiɗo.

⁷⁴Jaŋto] tuma nde Ibraa hiima maakannoo ben makko Aazara: "Ea jogitoto sanamuuji deweteeɗi?" Pellet, min miɗo yi'e an e yimɓe maa ɓen,e ndeer majjere ɓanngunde!".(feeñnd)

⁷⁵Ko wano noon Min kolliri Ibraahiima laamuuji kammuuli ɗiin e leydi ndi, e fii yo o jeye e yananaaɓe ɓeen.

⁷⁶Nde jemma on niɓɓitunoo e makko, o tini hoodere, o maaki : "Ndee ɗoo ko joomi am!"ɓaawo nde mutii, o maaki : "Mi yiɗaa mutooɓe ɓeen".

⁷⁷Nde o yii lewru ndu no jalbi, o maaki : "Nduu ɗoo ko joomi am!" ɓaawo ndu mutii, o maaki : "Si Joom am fewnaani kam, ma mi jeye e yimɓe majjuɓe ɓeen".

⁷⁸Nde o yinoo naange ngen no jalbi, o maaki : "Ngee ɗoo ko joomi am! Ko ngee ɗoo ɓuri mawnude" ɓaawo nge mutii, o maaki : "Ko onon yo yimɓe am, min ko mi kisɗo e kon ko cikoton".

⁷⁹Min dey mi fewtinirii yeeso am ngo e on Takɗo kammuuli ɗin e leydi ndin ; ooñiiɗo=haniifiyanke, min mi jeyaaka e sirkooɓe ɓen.(renndinooɓe Alla e goɗɗum).

⁸⁰Yimɓe makko ɓen mbennji mo ; o maaki : "E on mbennjay kam fii Alla, gooŋɗii le o fewnii kam? Mi hulataa kon ko kafidoton e Makko, si wanaa nde Joomi am muuyi huunde. Joomi am yaajanii kala huunde ganndal. E on mbaactotaako?

⁸¹Ko holno mi kulirta kon ko kafiduɗon on kulaali onon le on kafidii Alla e huunde nde O Jippinanaali on hujja? Ko honnde e peɗle ɗiɗi ɓuri haan dude e(hoolaare) deeƴere? Si on laatike annduɓe.

⁸²Ɓeen gooŋɗinɓe ɓe njilaali gooŋɗinal maɓɓe ngal e tooñe, ɓeen ɗoon no woodani ɓe hoolaare, ɓeen ko feewɓe".

⁸³Ɗuu ko hujja Amen mo Min ngokki Ibraahiima e dow yimɓe Makko ɓen. Miɗen ɓamtana darjaaji on mo Min Muuyi. Pellet, Joomi maaɗa ko Ñeeño, gannduɗo.

⁸⁴Min ngokki mo Ishaaqa e Yaaquuba Min peewni ɓe kala. E Nuuhu min peewni mo ko adii, hino jeyaa e geñngol makko, Daawuuda e Sulaymaana e Ayyuuba e Yuusufa e Muusaa e Haaruuna. Ko wano nii Min njoɓirta moƴƴinooɓe ɓeen.

⁸⁵E Zakariyaa e Yahyaa e iisaa e ilyaasa, mo kala maɓɓe ko jeyaaɗo e moƴƴuɓe ɓe.

⁸⁶E Ismaa'iila e Alyasa'a e Luutu, kala maɓɓe Men ɓurnii e winndere nden.

⁸⁷E baabiraaɓe maɓɓe ɓen e geñɗi maɓɓe ɗin e musiɗɓe maɓɓe ɓeen, Min cuɓii ɓe, Min peewni ɓe e laawol po'occiingol.

⁸⁸Ɗuum ko peewal Alla, himo feewnira ngal on mo O muuyi e jeyaaɓe makko ɓeen. Sinno ɓe cirkuno, mabbatno=yirbatna gaay e maɓɓe kon ko ɓe ngollaaynoo.

⁸⁹Ko ɓeen woni ɓe min ngokki deftere nden e Ñeñƴal ngal e Annabaaku nguu. Si ɓee jeddii ɗin, gooŋɗii Min pawii ɗi yimɓe, ɓe laataaki yeddooɓe ɗi.

⁹⁰Ko ɓeen ngoni ɓe Alla Feewni : ko peewal maɓɓe ngal ñemtintaa. Maaku : "Mi laɓndotaako e ɗuum njoɓdi". Nde wonaani si wonaa waaju winndere nden.

⁹¹Ɓe mawniniraali Alla no O haani mawninireede non tuma ɓe wmbi'noo : "Alla Jippinaani e neɗɗanke hay huunde". Maaku : "Ko hommno jippini deftere nde Muusaa addi nden, ko nde annoora e peewal wonan de yimɓe ɓen? Hoɗon mbaɗa ndee ɗeri, peññinon goɗɗum e majji, cuuɗon ko heewi.ngandinaɗon ko onon ngndaano onon, wanaa baabiraaɓe mo'on. Maaku : "Ko Alla". Refti accaaɓe e jumpougol maɓɓe heɓe pija.

⁹²Ndee ɗoo ko deftere nde min njppini : barkinaande, gooŋɗinde ko woni yeesi mayre, e fii yo a waajor nde yimɓe Makka ɓee e ɓen won ɓe takko ɗoon. Ɓen gooŋɗinɓe laakara, hino ngooŋini nde, kamɓe heɓe ndeenoo e juulde maɓɓe nde.

⁹³Alaa ɓurɗo tooñde haa foti wa on pekindiiɗo e Alla fenaande maa o wi'i : "Wahayinaama e am", hara hay huunde wahayinaaka e makko. E on bii'ɗo : "Mi jippinay sifa kon ko Alla Jippini". Sinno a tinno nde tooñooɓe ɓen woni e paɗɗe maayde, hara Maleykaajiɗi heɓe porti juuɗe maɓe ɗen (no mbi'a): "Yaltinee pittaali mon ɗin. Hannde on njoɓete lepte koynooje sabu kon ko kaalaynoɗon e Alla ko wanaa goonga, laatiɗon gaay e Aayeeje Makko ɗen hoɗon mawnintinoo.

⁹⁴Gooŋɗii on ngardirii min telɗugol, wano min Tagirnoo on arannde laawol, on ngaccii kon ko min njeynunoo on ɓaawo mon. Min njiidaani e mon tefnotooɓe mon ɓeen ɓe ngaaƴinoɗon won de kamɓe e mooɗon ko ɓe kafiduɓe. Gooŋɗii taƴondiral waɗii hakkunde mo'on : majjirii on kon ko laatinoɗon hiɗon ngaaƴoo.

⁹⁵Pellet, ko Alla woni peccuɗo abbere e kundin :(aalundere) himo yaltina ko wuuri e immorde e ko maayi, ko O yaltinoowo ka maayi immorde e ko wuuri. O mo'on ko Alla. Ko holno wonaɗon fefindoreede?(ferondiiɓe)ga goonga.

⁹⁶Peccuɗo subakaaji ɗin, O waɗi jemma on deeƴirde, naange ngen e lewru ndun limirɗi. Ɗuum ko hoddiroore(eɓɓugol )On pooluɗo, gannduɗo.

⁹⁷Ko Kaŋko woni baɗanɗo on koode ɗee fii yo on peewnitorɗe(ma'alitorɗe) ka niɓe jeeri e ka maayo. Gooŋɗii Min fensitii (pacciri)Aayeeje ɗe wonan de yimɓe anndooɓe.

⁹⁸Ko Kanko woni puɗɗuɗo on immorde e woŋkii gooti, ko ñiiɓirde e marorde. Gooŋɗii Min fensitii Aayeeje ɗen wonande yimɓe faamooɓe.

⁹⁹Ko Kaŋko woni oon jippinɗo ndiyam immorde ka kammu, min njltini e majjam puɗi kala huunde, min njaltini e majjam e ɗin (puɗi) keccum, miɗen njaltina e mum gabbe fawondirɗe ; e ka tamrooje immorde e piindi majje on dukke ɓattiiɗe, e gese immorde e inabuuje e nebbanteeje e rummaanaaje, nannduɗe e ɗe nanndaa. Ndaaree dimɗe(ɓesnooj) mun ɗeen si ɗe rimii e ɓenndugol mum. Pellet, no e ɗum ɗoon mooɗon, kaawisaaji wonan de yimɓe gooŋɗinooɓe.

¹⁰⁰Ɓe mbaɗanii Alla jinnaaji kafidiiɗi, tawi le o tagii ɓe. ɓe mbaɗani Mo ɓiɗɓe worɓe e rewɓe ko aldaa e ganndal! Senaare woodanii Mo, O Woɗɗike (diwi)gah e ko ɓe sifotoo koon.

¹⁰¹Puɗɗuɗo kammuuli ɗin e leydi ndin. Ko holno woodiranta Mo ɓiɗɗo O maraa debbo?! O tagii kala huunde, Kaŋko ko O gannduɗo kala huunde.

¹⁰²Oon mon ko Alla, Joomi mon! deweteeɗo alaa (e goonga) si wanaa Kaŋko, Takɗo kala huunde. ndewee Mo. Kaŋko e dow kala huunde ko O fawtiiɗo.(deenɗo).

¹⁰³Giiɗe ɗen kuɓindotaako Mo, Kaŋko himo Huɓindoo giiɗe ɗeen. Ko Kaŋko woni Newiiɗo, kumpitiiɗo.

¹⁰⁴Gooŋɗii hujjaaji ngrii e mon immorde ka Joom mon : kala jaɓuɗo yi'ide ko hoore-makko [o yi'ani], kala kadi bumkiniiɗo ko hoore-makko [o wumanii]. Mi wonaani e dow mooɗon deenoowo.

¹⁰⁵Ko wano non min pirtiirta Aayeeje ɗen, e fii no ɓe mbi'ira : "A janngu", e fii yo min peññinan ɗum yimɓe anndooɓe.

¹⁰⁶Jokku ko Wahyinaa kon e maa immorde ka Joomi maa. Alaa deweteeɗo (e goonga) si wanaa Kaŋko. Ɗuurno gah e sirkooɓe ɓeen.

¹⁰⁷Sinno Alla muuyuno, ɓe ciirkataano! min mbaɗaani ma e dow maɓɓe deewnoowo ; a wonaani kadi e dow maɓɓe pawtiiɗo.(deenoowo)

¹⁰⁸Wata on on njennu ɓeen rewooɓe gah Alla, sakko ɓe njnnira Alla yottagol ko aldaa e ganndal. Ko wano nii min Cuɗirani kala mofte, golle maɓɓe, refti ko ka Joomi maɓɓe woni ruttorde maɓɓe ; O kumpita ɓe kon ko ɓe laatinoo hiɓe ngolla.

¹⁰⁹Ɓe ngooɗnirii Alla hattirde gooɗnooje maɓɓe : si Aaya arii e maɓɓe, maa ɓe gooŋɗin mo. Maaku : "nganndee Aayeeje ɗe ko ka Alla woni". E ko so'ini on won de si ɗe ngarii, ɓe gooŋɗintaa?

¹¹⁰Min mbaylitiray ɓerɗe maɓɓe e jiiɗe maɓɓe, wano ɓe gooŋɗiniraani ɗe ka arannde laawol ; min ngacca ɓe e bewre maɓɓe heɓe mbeema.

¹¹¹Sinno Minn njippinno e maɓɓe maleykaaji, maayɓe ɓeen njeewtidi e maɓɓe, min moooɓi e maɓɓe kala huunde yeeso maɓɓe ; ɓe laatotanooko gooŋɗinɓe si wonaa nde Alla Muuyi. Kono ko ɗuuɗi e maɓɓe hino majjaa.

¹¹²Ko woni nii min mbaɗirani kala Annabaajo gaño : seytaaneeji yimɓe e jinna ; yoga maɓɓe no wahyina e yoga, cuɗaari konngol hodo. Sinno Joomi maa muuyuno, ɓe mbaɗataana ɗum, tertodu ɓe e ko ɓe pekintoo.

¹¹³E fii yo heɗito ɗuum, ɓerɗe ɓen ɓe ngooŋɗinaa laakara, e fii yo ɓe mbele ɗuum, e fii yo ɓe fefindo huunde nde ɓe fefindotoo.

¹¹⁴E ko ko woori Alla mi ɗaɓɓata ñaawoowo, ko Kaŋko woni Jippinɗo e mo'on ndee deftere fensitaande? Ɓeen ɓe min ngokki defte ɓeen, heɓe anndi won de ko nde Jippinaande immorde ka Joomi maaɗa goonga. Wata a jeye e sikkitiiɓe ɓen.

¹¹⁵Konngol Joomi maaɗa ngol timmirii goonga e nuunɗal. Alaa battitoowo konnguɗi makko ɗin. Ko Kaŋko woni Nanoowo, gannduɗo.

¹¹⁶Si a ɗoftike ko ɓuri ɗuuɗude e won ɓe ka leydi ɓeen, ɓe majjinte e laawol Alla ngol : ɓe wonaani heɓe njokka si wonaa sikke, ɓe ngonaani si wanaa hottotooɓe.

¹¹⁷Pellet, ko Joomi maa ɓuri Anndude on majjuɗo laawol makko ngol, ko Kaŋko kadi ɓuri Anndude feewuɓe ɓeen.

¹¹⁸Ñaamee kon ko Innde Alla jaŋtaa e mum si on laatike gooŋɗinɓe Aayeeje Makko ɗeen.

¹¹⁹E ko haɗata on nde on ñaamataa kon ko Innde Alla jaŋtaa e mum? Gooŋɗii O Fensitanii (facciranii)on kon ko O Harmini e mon, si wanaa kon ko ɓittorɗon e mum. Pellet, ko ɗuuɗi [e sirkooɓe ɓen] hino majjira belaaɗe mu'um ko aldaa e ganndal. Pellet, ko Joomi ɓuri Anndude jaggitooɓe (jawtooɓe )keerol.

¹²⁰Tertee ko feeñi e bakkaatu e ko wirnii e mum, Pellet, ɓeen faggitotooɓe bakkaatu, ɓe yoɓoyte kon ko laatinoo heɓe fefindoo(.fekintonoo)

¹²¹Wata on ñaam kon ko Innde Alla jaŋtaaka e mum, pellet, (salagol) ɗum ko yaltude ɗoftaare. E pellet, seytaaneeji ɗin no sowonsina(woswisina) e weldiiɓe maɓɓe ɓen no ɓe mbeeñdira on. Si on ɗoftike ɓe, haray pellet, ko on sirkooɓe.

¹²²E ko on laatinooɗo maayɗo, min nguurniti mbo min mbaɗani mo annoore homo yaara nde hakkunde yimɓe ɓeen, wa'ata wa on gonɗon e niɓe mo wanaa jaltoowo toon? Ko wano noon heeferɓe ɓeen cuɗiranaa ko ɓe ngollatnoo.

¹²³Ko wano noon min mbaɗiri e kala hoɗo (wuro,) mawɓe bon ɓe, fii no ɓe pewjira e mayre. Ɓe ngalaa e fewjude si wanaa e ko'e maɓɓe, kono ɓe so'aa anndude(.ɓe tinata)

¹²⁴Si Aaya arii e maɓɓe ɓe mbi'a : "min ngooŋɗintaa haa min ngokkee sugu ko Nulaaɓe Alla ɓen okkaa kon". Ko Alla ɓuri Anndude nokku ɗo waɗata Nulal Makko ngal. Aray ka koyeera e lepte tiiɗuɗe heɓa ɓeen bon ɓe, sabu kon ko ɓe pewjantnoo.

¹²⁵Kala mo Alla muuyii feewnude, o Yaññanay=yaajnat ɓernde makko nden Lislaamu. Kala kadi mo o muuyi majjinnde, o waɗat ɓernde makko nden faaɗnde ɓittunde ; hara himo wa'i wa ŋabboowo yaha ka kammu. Ko wano non Alla Waɗirta lepte ɗen e ɓeen ɓe ngooŋɗintaa.

¹²⁶Ko ɗum ɗoo woni laawol Joomi maaɗa ngol peewngol. Gooŋɗii min Fensitii (pirlitii)Aayeeje ɗeen woan de yimɓe waactotooɓe.

¹²⁷Hino woodanibe galle kisal ka Joomi maɓɓe. Ko Kaŋko woni keedo maɓɓe sabu kon ko ɓe ngollaynoo.

¹²⁸Ñande Mooɓitota ɓe denndaangal : "Ko onon yo onon yo dental jinneeji, gooŋɗii on ɗuɗɗinorii (majjingol) yimɓe ɓe". Weldiiɓe maɓɓe ɓen ka yimɓe mbi'a : "Joom amen, yoga amen dakmitorii yoga, men yottike ngal caatal=lajal amen ngal saatinanɗaa men". O Daala : "Ko Yiite nge woni jaaƴnde mon, ko on luttooɓe ton, si wanaa kon ko Alla muuyi". Pellet, Joom maaɗa ko Ñeeñɗo, gannduɗo.

¹²⁹Ko wano non minn ngurtirta yoga e tooñooɓe ɓen e hoore yoga ; sabu kon ko ɓe paggitonoo.

¹³⁰Ko onon yo dental jinneeji e yimɓe, e araani e mo'on Nulaaɓe jeyaaɓe e mo'on, ɓe no pillanoo on Aayeeje Am ɗe, ɓe ndeentina on kawrugol ndee ɗoo Ñalaande mon? Ɓe mbi'a : "min seedike e hoore pittaali amen". Nguurndam aduna ɗam hodi ɓe ; ɓe ceeditii e hoore pittaali maɓɓe ɗin won de ɓe laatino heeferɓe.

¹³¹Ɗuum ko tawde Joom maa wonaana kalkoowo ce'e sabu tooñe, hara yimɓe majje ko welsindiiɓe.

¹³²Hino woodani kala en darjaaji kon ko ɓe ngolli. Joomi maa wonaani belsindiiɗo e kon ko ɓe ngollata.

¹³³Ko Joomi ma woni Galo Jom-Yurmeende. si o muuyii o naɓat on, o Lomtina caggal mo'on ko o muuyi ; wano O fuɗɗornoo on immorde e ɓiɗɓe yimɓe woɗɓe.

¹³⁴Pellet, ko podaɗon kon ko aray ɗum. On ngonaa roŋkinooɓe [amen].

¹³⁵Maaku: "eeymon yimɓam, ngollee e nokku mo'on, min ko mi golloowo. On nganndoyat ko hommbo (e men) laatantoo ɗum battane galle ". pellet,O malnatah tooñooɓe ɓeen.

¹³⁶Ɓe mbaɗanii Alla geɗal e ko o tagi ko immorde e gese e neemoraaɗi, ɓe mbi'i : "Ɗum ɗoo ko Alla -e aaƴagol maɓɓe!- Ɗum ɗoo ko kafidiiɗi amen ɗin". Ko wanani kon kafidiiɗi maɓɓe ɗin hewtataa Alla, kono ko wonani kon Alla hewtat kadidiiɗi maɓɓe ɗin. Ko ɓe ñaawata ko bonii!

¹³⁷Ko wano non kafidiiɗi ko heewi e sirkooɓe ɓen cuɗirani ɓe bargol ɓiɗɓe maɓɓe, fii yo ɗi halkuɓe e fii yo ɓe njiiɓ diine maɓɓe kan. Sinno Alla Muuyuno, ɓe mbaɗataano ɗum. Tertodu ɓe e ko ɓe pekintoo.

¹³⁸Ɓe mbi'i : "Ɗii ɗoo ko neemoraaɗi e gese feraaɗi(kaɗaaɗi) : ñaamataa ɗi si wanaa on mo min njiɗi."-Ka aaƴagol maɓɓe!- E neemoraaɗi harminaaɗi ɓabbe mun, e neemoraaɗi ɗi ɓe jaŋtotaako Innde Alla e mum, fekindagol e Makko ; o oyoɓoyat ɓe kon ko ɓe fefkndotonoo. Ma Alla yobbe fekindagol mu*en ngol.

¹³⁹Ɓe mbi'i kadi: "Ko woni kon e deedi ɗii neemoraaɗi, ko heeranii ɗum worɓe amen, harmani rewɓe amen". Si ɗum wonii ko jiipɗum, kamɓe ko ɓe kafooɓe ɗum. O yoɓoyat ɓe ko ɓe hanndi kon. Kaŋko ko O Ñeeñuɗo, gannduɗo.

¹⁴⁰Gooŋɗii sooyii ɓeen warirɓe ɓiɗɓe mun njofoyaagal(ɗaayre) ko aldaa e ganndal, ɓe karminiri kon ko Alla Arsiki ɓe fekindagol e Alla. Gooŋɗii ɓe majjii, ɓe ngonaano feewɓe.

¹⁴¹Ko Kaŋko woni On piɗɗuɗo gese baɗaaɗe bente e ɗe mbaɗaaka bente, e tamarooje, e remuruuji certuɗi ñaamndu mu'um e nebbanteeje, e rummaana nannduɗe e ɗe nanndaa. Ñaamee e dimɗe (ɓesnooje) majje si ɗe ndimii, njonnon asakal mun ñande soñaa. Wata on ɓurtin, pellet, Kaŋko O Yiɗaa ɓurtinooɓe ɓen.(bonnooɓe).

¹⁴²Hino e neemoraaɗi ɗin ronndotooɗi e joltuɗi. Ñaamee e kon ko Alla Arsiki on, wata on njokku taaɓe seytaane ɗen, pellet, kaŋko ko o gaño mon peeñuɗo.

¹⁴³[O Taganii on] nooneeji jeetati : no e baali ɗin ɗiɗi, no e be'i ɗin kadi ɗiɗi. Maaku : "E ko gori ɗin ɗiɗi O Harmini kaa ko deyi ɗin ɗiɗi, kaa ko ko woni e nder renngaaji deyi ɗin ɗiɗi? Kumpitiree kamm ganndal si on laatike gooŋɗuɓe ;

¹⁴⁴No e geelooɓii ɗiin ɗiɗi, no e na'i ɗin kadi ɗiɗi. Maaku : "E ko gori ɗin ɗiɗi O harmini kaa ko deyi ɗin ɗiɗi, kaa ko ko woni e nder renngaaji deyi ɗin ɗiɗi, kaa on (tawano)ceeedino tuma Alla Wasiyinoo on ɗum?(alaamo"ɓuri) hommbo ɓuri ;tooñude haa fota wa on fekindiiɗo fenaande e Alla fii no o majjiniri yimɓe ɓe ko aldaa e ganndal? Pellet, Alla Fewnataa yimɓe tooñooɓe ɓen.

¹⁴⁵Maaku : "Mi tawaani e kon ko wahyinaa e am, ko harminaa e ñaamoowo mo no ñaama ɗum, si wanaa nde laatotoo ko maayi (jiibi), maa ƴiiƴam(puupe) sankotooɗam, maa teewu kose (mbaba tuga) -sabu ɗum ko soɓe- maa (ko hirsiraa) faasiqiyaagal". Kala on ɓittiiɗo, hara wanaa bewɗo, wanaa jaggituɗo, haray pellet, Joomi maa ko jaafotooɗo, jurmotooɗo.

¹⁴⁶Edow ɓeen Alyahuudaaɓe (tan) woni ko min karmini kala ko jogii peɗaali. Na'i ɗin e dammi ɗin kadi, Men karminii e maɓɓe ɓelle majji ɗen, si wanaa ko ɓabbe majji ronndii, maa tete on, maa ko jillondiri e ƴi'e. Ko ɗum minn njoɓirnoo ɓe berwre maɓɓe nden. Pellet, ko min Goonŋɗuɓe.

¹⁴⁷Si ɓe njennii ma, maaku : "Joomi mon ko Jom-Yurmeende yaacunde, lepte makko ɗen nduttetaake e yimɓe bonɓe ɓeen".

¹⁴⁸Arma sirkuɓe ɓeen mbi'a : "Sinno Alla Muuyuno, men cirkataano, wanaa baabiraaɓe amen ɓen, men karmintaano kadi hay e huunde". Ko non ɓeen adinooɓe ɓe njeddirnoo haa ɓe meeɗi lepte Amen ɗen. Maaku : "Hara ganndal no woodani on njaltinanon amen ngal? Pellet, on jokkaa si wanaa sikke, onon on ngonaani si wanaa fenooɓe".

¹⁴⁹Maaku : "Ko Alla woodani hujja yottiiɗo on.Sinno o muuyuno, O Fewnayno on denndaangal".

¹⁵⁰Maaku : "ngaddee seedeeɓe mon ɓen, ɓe seedaooɓe won de Alla Harminii ɗum ɗoo". Si ɓe ceedike, wata a seedodo e maɓɓe. Wota a jokku mbeleeɗe ɓeen yedduɓe Aayeeje Amen ɗen e ɓen ɓe gooŋɗinaa laakara, kamɓe heɓe cirkana Joomi maɓɓe.

¹⁵¹Maaku : "ngaree mi janngana on ko Joomi mo Harmini e mon : ko nde kafidoton e Makko huunde, mbaɗanon jipnaaɓe mon ɓen moƴƴere. Wata on mbar ɓiɗɓe mon ɓen kulol immorde e baasal. Ko minen Arsikata on e kamɓe. Wata on ɓatto pankare ɗen ko feeñi e majje e ko wirnii. Wata waru woŋkii ki Alla Harmini si wanaa e goonga. Ko ɗum mooɗon O Wasiyii on ; mbelejo'o, on hakkilat.

¹⁵²Wata on ɓatto jawdi(alyatiim) wonduɗo si wanaa hara ko no ɓuri moƴƴirde, haa o yottoo kellefuyee makko. Timminiree ɓetirɗe ɗen e manndikirɗe= peesirde ɗen no nuunɗiri. Min pawaa woŋkii si wanaa ko ki townata. Si on wowlay nuenɗee hay si ko e hoore jom-ɓaɗtodal. Ahadi Alla ndin hunnon. Ko ɗum mooɗon woni ko O Wasiyii on; mbelejo'o, on annditat

¹⁵³"E won de pellet, ɗum ɗoo ko laawol am pocciingol, njokkee ngol ; wata on njokku laawoy senndaykoy on e laawol Makko ngol". Ko ɗum mooɗon woni ko O Wasiyii on ; mblejo'o, on ndeentoto.

¹⁵⁴Refti min ndokki Muusaa deftere nden timmirnde (dokke) mo o moƴƴiniri, fensitunde kala huunde, ko nde peewal e yurmeende ; mbelejo'o, ɓe ngooŋɗinay hawroyde e Jommi maɓɓe.

¹⁵⁵Ndee ɗoo ko deftere (Alqur'aana), min njippiinde ko nde barkinnde - njokkee nde, ndeetoɗon ; mbelejo'o, on njurmoyeɗon.

¹⁵⁶Fii wata on mbi'oy : "defte ɗen ko e peɗle ɗiɗi Jippinaa, adii amen, men laatinoke welsindiiɓe janngugol ɗe".

¹⁵⁷maa ɗum mb'on : "Sinno minen, deftere ndee Jippinano e amen, min laatotono ɓurɓe ɓe feewde". Gooŋɗii arii on immorde to Joom mon, ɓanngannduyee(peeñɗi), e peewal, e yurmeende. Alaa ɓurɗo tooñde haa hewta on jedduɗo Aayeeje Alla ɗean o ɗuurnii ɗe. Arma Min njoɓiroya ɓeen ɗuurnotooɓe Aayeeje amen ɗeen lepte bonɗe, sabu ko ɓe laatinoo heɓe ɗuurnoo.

¹⁵⁸Hara ɓee no habbii si wanaa nde maleykaaji ɗi ngara e maɓɓe? Maa Joomi maa Ara? Maa yoga e Maandeeji Joomi maa ara? Ñaande yoga e Maandeeji Joomi maa ngari, nafataa woŋkii gooŋɗinal makki, ki laatanooki gooŋɗinki ko adii, maa ki faggitii e gooŋɗinal makki moƴƴere. Maaku : "padee! minen ko min fatndiiɓe".

¹⁵⁹Pellet, ɓen seennduɓe diin muen o, ɓe ngonii fpeɗle, a jeyaaka e maɓɓe e huunde : ngandee fiyaaku maɓɓe ko faade ka Alla. Refti o humpita ɓe ko ɓe laatinoo heɓe ngolla.

¹⁶⁰Kala gaɗduɗo e moƴƴere hino woodani mo sapdo yeru mayre ; kala kadi gadduɗo e bone o yoɓitetaake si wanaa yeru makko. Kamɓe ɓe tooñetaake.

¹⁶¹Maaku : "Min, Joomi am Fewni kam faade e laawol pocciingol, diine ñiiɓuka, diine Ibraahiima, ooñiiɗo [e diineeji meere] ; o jeyanooka e sirkooɓe ɓeen".

¹⁶²Maaku : "Pellet, juulde am nden, e kirse am ɗeen, e nguurndam am ɗaam, e maayde am ndeen, ko All woodani, Jeyɗo Winndere ndeen.

¹⁶³Kafidiiɗo alanaa Mo! Ko ɗum mi yamiraa, ko mi woni arano e jebbiliiɓe ɓeen".

¹⁶⁴Maaku : "E ko wonaa Alla mi ɗaɓɓata deweteeɗo, ko Kaŋko woni Jeyɗo kala huunde?! Kala woŋkii faggitantaako si wanaa e hoore-makki : woŋkii ronndotaako bone woŋkii goɗki. Refti ko faade ka Joomi mon woni ruttorde mon, O kumpita on kon ko luutondiraynoɗon e mum.

¹⁶⁵Ko Kaŋko woni baɗɗɗo on luutiiɓe e leydi, o ɓamtiri yoga mon dow yoga, darjaaji ; fii yo o Jarribo on e ko o okki on. Pellet, Joomi maa ko jaawɗo lepte, Kaŋko kadi, ko o jaafotooɗo, jurmotooɗo..