Al-A'raf

¹Alif, Laam, Miim,[1] Saad.firo ɗee alkule wulinoomo efuɗɗoode simoore bakharah(nagge nge).

²Ɗum de ko deftere Jippinaande e maaɗa, wata ɓitteende won e ɓernde maa e mayre ; fii yo a waajor nde, ko nde waaju wonan de gooŋɗinɓe ɓeen.

³Njokkee ko Jippinaa e mon kon immorde ka Joomi mon, wota on njokku gah ɗuum, weldiiɓe, famɗii ko mbaactortoɗon.

⁴Ɗuuɗii e ce'e ɗe min kalki! Lepte Amen ɗen ari e majje jemma hiɓe waalii ɗaanii, maa hara ko ɓe fo'ofiiɓe ñalawma.

⁵Noddaandu maɓɓe ndun ɓaawo lepte Amen ɗen arde ɓe, wonaano si naa bi'igol : "Minen min laatino tooñooɓe".

⁶Wollahi ma min Laɓditoyo ɓeen ɓe (Min) Nulnoo e muen, Ma Min Laɓnditoyo kadi Nulaaɓe ɓe.

⁷Ma min pillanoroyo ɓe (golle maɓɓe ɗen) e ganndal. min ngonaano wirniiɓe.ɓe (tawtoraaka)

⁸Manndakke=(pe'esirɗi )(ɓetirɗi) Ñande, ko ɗi goonga. Kala mo manndake (moƴƴi ɗen) teddi, ko ɓeen ɗoon ngoni maloyteeɓe ɓen.

⁹Kala mo manndakke (moƴƴi) mun foygitii=hoyi, ko ɓeen ɗoon ngoni sooyinirɓe pittaali mu'uen saɓu ko ɓe laatinoo heɓee njedda Aayeeje amen ɗeen.

¹⁰Mi wooɗniiii minn Newinanii on ke leydi, min mbaɗani on e mayri nguuree. (Kono) famɗii ko njettoton.

¹¹Mi wooɗndii min tagii on, refti min mbaadini on, refti min mbi'ani maleykaaji ɗiin : "cujjanee Aadama", ɓe cujji, si wonaa Ibliisa, o jeyanooka e sujjuɓe ɓen.

¹²O Daali : "Ko haɗ maa nde cujjataa nde mi yamir-maa?" owi'i : "miɗo ɓuri mo moƴƴude : A tagii kam immorde e Yiite, A tagii mo immorde e loopal".

¹³O Daali : "Jippo toon, haananaama nde mawnintintoɗaa toon. yaltu, an ko a jeyaaɗo e hoyɓe ɓeen".

¹⁴[Ibliisa] wi'i : "Neeɓnitanam haa ñande ɓe immintintee".

¹⁵[Alla] Daali : "aan, ko a jeyaaɗo e neeɓinanteeɓe ɓeen".

¹⁶[Ibliisa] wi'i : "Sabu ko mbewnirɗaa kam koo, ma mi jooɗano ɓe ka laawol maa po'ociingol.ngol

¹⁷Refti mi ardiranatɓe ɓe yeeso maɓɓe e ɓaawo maɓɓe, e ka e ñaame maɓɓe e ka nane maɓɓe. a tawataa ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe ko yettooɓe [Ma]".

¹⁸[Alla] Daali : "Yaltu toon, ko a ñiŋaaɗo diiwaaɗo. Kala jokkuɗo ma e maɓɓe, ma Mi kebbiiroye Jahannama onon denndaangal".

¹⁹"Eeyma yo Aadama, hoɗ an e ɓeyngu maa ka Aljanna, ñaamee kala nokku ka njiiɗ-ɗon ; wota tan on ɓaɗto kii ɗoo lekki, sakko laatoɗon e tooñooɓe ɓen".

²⁰Seytaane sowinsini ɓe, fii yo o feññinan ɓe ko suuɗaa e maɓɓe e awraaji maɓɓe, o wi'i : "Joomi mon haɗiraani on ki lekkil si wanaa fii wata on laato maleykaaji maa laatoɗon duumotooɓe [ka Aljanna]".

²¹O wooɗndani ɓe o wi'i : "miin komi eɓee laaɓanooɓe on".deedi

²²O hodiri ɓe koomte. Nde ɓe meeɗnoo elekki he, awraaji maɓɓe ɗiin peeñani ɓe, ɓe mbaɗti heɓe curritora kaaki Aljanna ɗiin. Joomi maɓɓe noddi ɓe : "E Mi haɗaano on e ki lekki, Mi wi'ani on : Pellet, seytaane ko gaño mon ɓannguɗo?!("peeñɗo.)

²³Ɓe mbi'i : "Joomi amen, min tooñii ko'e amen. Si A yaafaakii amen njurmiɗaa amen, ma min njeye e sooyɓe ɓeen".

²⁴[Alla] Daali : "njippee (ka leydi), yoga mon ko añɓe yoga. Hino woodani on ka leydi ton ñiiɓirde e dakamme haa saanga".

²⁵[Alla] Daali : "Ko (ka leydi) ton nguuroton, ko ton kadi maayoton, ko e mayri kadi njaltinoyteɗon".

²⁶Eehey mon yo ɓiɗɓe Aadam! Gooŋɗii min njippinii e mo'on comci cuhratɗi awraaji mon ɗin e cuɗaari. -Ko comci kulol ɗin noon ɓuri muƴƴude.- Ko ɗuum jeyaaɗum e Aayeeje Alla. mbeleejo'o, kamɓe ɓe mbaajitoto.

²⁷Ko onon yo ɓiɗɓe Aadama! Wata seytaane fitinir on wano o yaltinirnoo baabiraaɓe mon ɓen ka Aljanna, homo ɓoora e maɓɓe comci maɓɓe ɗin fii yo hollu ɓe awraaji maɓɓe ɗin. Pellet, homo reeni on kaŋko e gorol makko ngol nokku ka on yi'ataa ɓe. minen min mbaɗii seytaaneeji ɗin beldiiɗi ɓeen ɓen gooɗintaa.

²⁸Si ɓe mbaɗii paŋkare, ɓe mb'a : "min tawru ɗum baabiraaɓe amen ɓeen, ko Alla yamiri min ɗum". Maaku : "Pellet, Alla yamirtaa paŋkare. E on wowlay e hoore Alla ko on nganndaa?!".

²⁹Maaku : "Joomi am yamirii nuunɗal. Ñiiɓnon jeece mon ɗeen nokku kala e ka juuloton, tororon mo laɓɓinangol mo diine kan. Ko wano o Fuɗɗori on non nduɗtorton".

³⁰Fedde goo o fewnii, fedde goo majjere nden jojji e hoore maɓɓe. Kamɓe ɓe njogitike seytaaneeji ɗin weldiiɓe gaanin Alla, kamɓe hiɓe cikka ko ɓe feewɓe.

³¹Eey mon ɓiɗɓe Aadama, ƴettee cuɗaari mon ndin nokku kala ka njuuloton. Ñaamee njaron wota on ɓurtin. Pellet, Kaŋko o yiɗaa ɓurtinooɓe ɓeen.

³²Maaku : "Ko hommbo harmini cuɗaari Alla ndi O Yaltinani jeyaaɓe Makko ɓeen, e laaɓuɗi ɗin ka arsikeeji?" Maaku : "Ɗin ɓen gooŋɗiinɓe ka nguurndam aduna woodani, heeraniiɗi [ɓe] Ñande Darngal". Ko wano non min pirtirta Aayeeje ɗen, wonan de yimɓe anndooɓe.

³³Maaku : "Joomi am ko Harmini : ko paaŋkare ɗen -ko feeñi e majje ko suuɗii-, e bakkaat, e bewrugol ko aldaa e goonga, e nde cirkanton Mo kon ko O Jippinanaani ɗuum hujja, e nde wowloton e Alla ko on nganndaa.

³⁴Hino woodani kala mofte( leñol)lajal. Si lajal maɓɓe ngal arii, ɓe neeɓtitantaake saa'i gooto, ɓe ngardinantaake kadi.

³⁵Ehey mon ɓiɗɓe Aadama! Si aroyii e mon Nulaaɓe jeyaaɓe e mo'on, ɓe no fillanoo on Aayeeje Am, kala kulɗo [Alla] o moƴƴini [golle], kulol alanaa ɓen ɗon, wanaa kamɓe kadi ɓe cunoytaako.

³⁶Ɓeen yedduɓe Aayeeje amen ɗeen ɓe townitanii e heɗe, ko ɓen ngooni yimɓe Yiite, kamɓe ko ɓe luttooɓe toon.

³⁷Alaa ɓurɗo tooñuɗo haa hewta on pekindiiɗo e Alla fenaande, maa o yeddi Aayeeje Makko ɗen? ɓeen keɓat ɓe geɗal maɓɓe ngal e binndoodi ndin ; haa si Nulaaɓe amen [warooɓe] ɓen ngarii ɓe, ɓe mbara ɓe, ɓe mbia : "Ko hoito kon ko ndewaynoɗon gaanin Alla [woni]?!" ɓe mbia : "Ɗi majjirii amen". Ɓe ceeditoo e ko'e maɓɓe, won de ɓe laatino yedduɓe.

³⁸[Maleykaaji] mbi'a : "Naate e moftaaji, gooŋɗii yawtii adii mon immorde e jinna e yimɓe ka ndeer Yiite". Tuma kala nde leñol naati, ngol huɗa banndu ngol . Haa si ɓe tawtindirii toon ɓe denndaanal, sakkitiiɓe maɓɓe ɓeen wi'ana aramɓe maɓɓe ɓeen : "Joomi amen! Ko ɓee majjini min : Okku ɓe lepte cowanɗe e Yiite ngen". O Daala : "Hino woodani kala [mon] cowanɗe, kono on ganndaa".

³⁹Aramɓe maɓɓe ɓen mbi'ana sakkitiiɓe ɓeen : "Alanaa on e dow amen ɓural, meeɗiree lepte ɗen sabu kon ko paggitotonoɗon".

⁴⁰Pellet, ɓeen yedduɓe Aayeeje amen ɗeen, ɓe townitanii ɗe, ɓe udditantaake dame kammuuli ɗin, ɓe naatataa kadi Aljanna haa ngelooba naata e wuddere meselal. Ko wano non Men njoɓirto ɓonɓe ɓeen.

⁴¹Hino woodani ɓe ka Jahannama ndaɗɗudi, no dow maɓɓe kadi kippoodi. Ko wanon non min njoɓirta tooñooɓe ɓeen.

⁴²Ɓeen gooɗinɓe ɓe ngolli moƴƴuɗi - min pawataa woŋkii si wanaa ko ki waawi - Ko ɓen ɗon woni yimɓe Aljanna : kamɓe ko ɓe duumotooɓe ton.

⁴³Men ɓoori e ɓerɗe maɓɓe ɗen konnaagu, caatli ɗiin no ila senngo ley maɓɓe, ɓe mbi'a : "jettoorje ngoodani Alla on peewnuɗo amen e ɗuum ɗoo, men ngonaano feewooɓe si Alla fewnaano amen. Gooŋɗii Nulaaɓe Joomi amen ɓeen ngaddii goonga". Ɓe noddee si ko woni : "Oon ɗon mooɗon Aljanna, on ndonnaama mo, sabu kon ko ngollatnoɗon".

⁴⁴Yimɓe Aljanna ɓeen noddi yimɓe Yiite ɓen, si ko woni : "Gooŋɗii min tawii ko Joomi amen fodi min kon ko goonga. Onon kadi on tawii ko Joom mon fodi on kon ko goonga?" Ɓe mbi'i : "Eyyo". Noddoowo nodda hakkunde maɓɓe won de : Kuddi Alla ndin wonii e tooñooɓe ɓeen,

⁴⁵Ɓeen sakkotooɓe=falatoobe gah e laawol Alla ngol, ɓe ɗaɓɓana ngol ooñorde, kamɓe kadi ko ɓe yedduɓe laakara".

⁴⁶Heedo no hakkunde maɓɓe. Hino e dow tulde La'raafi nden worɓe heɓe nganndira kala e maande mum Ɓe nodda yimɓe Aljanna ɓeen, si ko woni : "Kisial woni e mon!". Ɓe naataani mo kono heɓe tamƴinii.

⁴⁷Si jiiɗe maɓɓe ɗen pewtiniraa ɓannge yimɓe Yiite ɓeen, ɓe mbi'a : "Joomi amen! Wata A waɗtdu amen e yimɓe tooñooɓe ɓeen".

⁴⁸Yimɓe La'raafi ɓen noddi worɓe, hiɓe nganndira ɓeen maandeeji maɓɓe, ɓe mbia : "Nafaali on mooɓugol mon [jawle], e kon ko laatinoɗon hiɗon mawnintinoo!".

⁴⁹E ko ɓee ɗoo woondirnoɗon [won de] Alla memintaa ɓe yurmeende?! Naatee Aljanna! Kulol alanaa on, wanaa onon ngoni ko sunoytooɓe.

⁵⁰Yimɓe Yiite ɓeen noddi yimɓe Aljanna ɓe, si ko woni : "njuppee e amen ndiyam, maa kon ko Alla arsiki on". Ɓe mbi'a: "Pellet, Alla harmini ɗin ɗiɗi e heeferɓe ɓen

⁵¹Ɓeen jogitoriiɓe diine mum kan belaaɗe e fijindaaru, nguurndam aduna hodi ɓe. hannde min njejjitiray ɓe no ɓe njejjitirnoo hawrugol Ñalaande maɓɓe ndee, e kon ko ɓe njeddiranoo Aayeeje amen ɗen.

⁵²Gooŋɗii min ngaddanii ɓe deftere, min fpirti nde e dow gaanndal, ko nde peewal e yurmeende ɓen yimɓe gooŋɗinooɓe.

⁵³Hara heɓe kabbii si wanaa battane mum ɗen? Ñalnde battane (firo) mayre arata, yejjitunooɓe ɗum ɓeen ko adii wi'ay : "Gooŋɗii Nulaaɓe Joomi amen ɓeen ngaddii goonga. Hara tefooɓe no woodani min ɓe tefana min? Maa min nduttee [aduna] min ngolla ko wanaa ko min ngollaatnoo?" Gooŋɗii ɓe hayrinii wonkiiji maɓɓe ; kon ko ɓe fekinotonoo majjiriɓe.

⁵⁴Pellet, Joomi mon ko Alla, On Takuɗo kammuuli ɗin e leydi ndin e nder balɗe jeegoo, refti O fotondiri ka hoore Arsi. Himo suddira jemma on ñalawma, hiɗi ɗaɓɓindira no yaccorii. Naange ngen e lewru ndun e koode ɗen ko eltiraaɗi yamiroore Makko. Paamee ko Kaŋko heeranii tagoore nde e yamiroore nden. Mawnii mawngu Alla, Jeyɗo Winndere ndeen.

⁵⁵Noddiiree Joomi mon yaŋkinaare e gunndoo. Pellet, Kaŋko O Yiɗaa jaggitooɓe (ɓenyawtooɓe. Keeri).

⁵⁶Wata on mbonnu ke leydi ɓaawo moƴƴugol ndi. Noddiree mo kulol e ɗamam'u. Pellet, yurmeende Alla nden no ɓadii moƴƴimɓe ɓen.

⁵⁷Ko Kaŋko woni Nuloowo keneeli ɗin welo-welo yeeso Yurmeende Makko nden. Haa si ndu ronndike duule teddunde, Men cogga nde e leydi maayndi [yoori], min njippina e mayri ndiyam, min njaltinira ɗam kala dimɗe. Ko non min njaltiniroyta maayɓe ɓen. mbeleeo'o, on mbaactoto.

⁵⁸Leydi moƴƴiri ndin, puɗi mayri no yaltira duŋayee Joomi mayri ; ndin ndi (puɗi mum) boni, ndi yaltintaa si wanaa no saɗtiri. Ko non min ɓannginirta Aayeeje ɗeen woan de yimɓe yettooɓe [Joomi muen].

⁵⁹Wollahiii min nulii Nuuhu e yimɓe makko ɓen, o maaki : "Ko onon yo yimɓe am, ndewee Alla. deweteeɗo alanaa on ko woori mo. min miɗo hulani on lepte Ñalaande mawnde".

⁶⁰Hooreeɓe mbatu yimɓe makko ɓen wi'i : "Minen mɗen ma njia e nder majjere ɓanngunde"(.feeñnde)

⁶¹O maaki : "Eey mon yimɓe am, majjere (woo) alaa e am ; ko woni min, ko Nulaaɗo immorde ka Jeyɗo Winndere nden.

⁶²Miɗo yottina e mon Nule Joomi am, miɗo laaɓana on (reedu), miɗo anndi ka Alla ko on nganndaa.

⁶³E on kaawa fii waajo no ari on immorde ka Joomi mon e dow gorko jeyaaɗo e mo'on?! Fii yo o jertin on e fii yo on ndeento, mbelejo'o, on (keɓat) yurmeende [Alla].

⁶⁴Ɓe njeddi mo. minn ndaɗndii mo e ɓeen won duɓe e makko ka laana, min njooli ɓeen yedduɓe Aayeeje amen ɗeen. Pellet, ɓe laatino yimɓe wumɗuɓe.

⁶⁵[min Nulii] kadi fa'ade e Aadinkooɓe ɓeen, musiɗɗo maɓɓe on Huudi. O maaki : "Ko onon yo yimɓe am, ndewee Alla, deweteeɗo alanaa on ko woori mo. E on kulataa [Mo]?!".

⁶⁶Hooreeɓe mbatu ɓen yedduɓe e yimɓe makko ɓen mbi'i : "minen miɗen ma njia'e e ɗayre, minen miɗen cikku maa jeyaaɗo e fenooɓe ɓeen".

⁶⁷O maaki : "Eey mon yimɓe am, ɗayre (woo) alaa e am ; ko woni min, ko Nulaaɗo immorde ka Jeyɗo Winndere ndeen.

⁶⁸Miɗo yottina e mo'on Nule Joomi am, min (non) ko mi laaɓanoo on (reedu), koolniiɗo.

⁶⁹E kaawo fii waajo no ari on immorde ka Joomi mon e dow gorko jeyaaɗo e mo'on, fii yo o jeertin on?! ciftoree tuma nde O waɗnoo on lomtiiɓe ɓaawo yimɓe Nuuhu ɓen, O ɓeydi on ka tagoore semmbe. ciftoree dokke Alla ɗe mbelejo'o, on malete.

⁷⁰Ɓe mbi'i : "E a ar e amen fii yo min ndew Alla tan, min ngacca kon ko baabiraaɓe amen ɓeen ndewatnoo?! Awa addan amen ko podanɗaa men kon (e lepte) si tawii ko a jeyaaɗo e gooŋnuɓe ɓeen.

⁷¹O maaki : "Gooŋɗii yanii e mon immorde ka Joomi mon soɓe (lepte) e tikkere. E on mbeeñdat e am fii inɗe ɗe innuɗon onon e baabiraaɓe mo'on, Alla Jippinaali fii majje hujja?! padee! min, won dude e mo'on, ko mi jeyaaɗo e fatɓe ɓen".

⁷²Min ndaɗniri mo e ɓeen won duɓe e makko yurmeende amen, men taƴi ɓabbe ɓeen yedduɓe Aayeeje amen ɗeen, ɓe laatanooki gooŋɗinɓe.

⁷³[Men Nulii] kadi faade e Samuuda'en, musiɗɗo maɓɓe on Saalihu, o maaki : "Eehey mon yimɓe am, ndewee Alla. deweteeɗo alanaa on ko woori mo. Gooŋɗii arii on ɓanngannduyee immorde ka Joomi mon : mbaa ko ngeelooba Alla ma'ande wonan de on, tertee mba ñaama ka leydi Alla, wata on memir ba bone sakko lepte muusuɗe nannga on".

⁷⁴Ciftoree tuma nde o waɗnoo on lomtiiɓe Aadinkooɓe ɓeen, o weernii on ka leydi hoɗon njogitoo e ndantaaji mayri kuɓeeje, hoɗon lesa pelle (waɗon) cuuɗi. Ciftoree dokke Alla ɗeen, wota on ɓurtinir ka leydi ko on bonnooɓe.

⁷⁵Hooreeɓe mbatu mawninkiniiɓe ɓeen e yimɓe makko ɓeen mbi'ani gooŋɗinɓe lo'inaaɓe ɓen e maɓɓe : "E hoɗon nganndi won de Saalihu ko Nulaaɗo immorde ka Joomi makko?" Ɓe mbi'i : minen ko men gooŋɗinɓe ko o Nulidaa e mum koon".

⁷⁶Ɓen mawnintiniiɓe wi'i : "Minen, kon ko ngooŋɗinɗon, ko men yedduɓe ɗum".

⁷⁷Ɓe mborii ngeelooba ban, ɓe mawninkini gah e yamiroore Joomi maɓɓe ndeen, ɓe mbi'i : "Ko an yo Saalihu, addan amen kon ko podannaɗaa amen (e lepte) si tawii ko a jeyaaɗo e Nulaaɓe ɓeen".

⁷⁸Dillaango ngon nanngi ɓe, ɓe mbaɗtini ka koɗooli maɓɓe ko ɓe jicciiɓe-ɗaanii(.jusɓe)

⁷⁹O ruŋtii ɓe o maaki : "eey mon yo yimɓe am, gooŋɗii mi yottinii e mon Nulal Joomi am ngal mi laaɓanii on (reedu), konon, on njiɗaa laaɓooɓe (reedu) ɓeen.

⁸⁰E luuti, tuma nde o maakannoo yimɓe makko ɓen : " E o ngaray e paŋkare ɗe goɗɗo goo adaaki on e mun e Winndere ndeen?!

⁸¹Onon hoɗon njottoo e worɓe ɓeen tuuyo ngaccon rewɓe ɓeen! Si ko woni, onon ko on yimɓe fantimɓe(.ɓurtinɓe).

⁸²Jaabawol yimɓe makko e ɓee wonaano si wanaa ko ɓe mbi'i : "njaaltinee ɓe ka hoɗordemon ; kamɓe ko ɓe yimɓe laɓɓintintooɓe".

⁸³Min daɗndi mo kaŋko e yimɓe makko ɓeen, si wonaa debbo makko on ; onɗon heddodino e (leptaaɓe) ɓeen.

⁸⁴Min saaƴini toɓo e maɓɓe. Ndaarii ko holno battane bonɓe ɓeɗn laatornoo?

⁸⁵[Men Nulii] kadi faade e Madyana, musiɗɗo maɓɓe on Su'aybu, o maaki : "eehey mon yimɓe am, ndewee Alla. deweteeɗo alanaa on ko woori mo. Gooŋɗii ɓanngannduyee arii on immorde ka Joomi mon. Timminee ɓetirɗe ɗiin e manndikke ɗeen, wata on ustan yimɓe ɓeen piiji maɓɓe ɗiin, wota on mbonnu ko leydi ɓaawo moƴƴugol ndi. Ko ɗuum mooɗon ɓuri on moƴƴannde si on laatike gooŋɗiinɓe".

⁸⁶Wata on njooɗo e kala laawol, hoɗon kammba, hoɗon sakko=paddooo e laawol Alla ngol ɓeen gooŋɗinɓe Mo, hoɗon ɗaɓɓana ngol ooñaare. ngannditee tuma nde ngonndoɗon seeɗaaɓe o ɗuɗɗini on. Ndaaree holno battane bonnooɓe ɓe laatornoo.

⁸⁷Si wonii fedde e mooɗon gooŋɗinii kon ko Nuliraa e mun, fedde goo gooŋɗinaani, muññee haa Alla ñaawa hakkunde me'n. Ko Kaŋko ɓuri moƴƴude e ñaawooɓe ɓeen.

⁸⁸Mbatu mawnintiniingu e yimɓe makko ɓen mbi'i : "Ko maa men yaltine an Su'aybu, e ɓeen gooŋɗinɓe won dude e maaɗa ka saare amen, maa nduttoɗon e diina amen". -o maaki : "Hay si tawii ko men añuɓe [ɗuum]?".

⁸⁹Gooɗii (haray) min pekifindike e hoore Alla fenaande si men nduttike e diina mon ɓaawo nde Alla daɗndi men e makka. Alanaa min ndee men rnduttoo e makka si wanaa nde Alla Joomi amen muuyi. Joomi amen yaajanii kala huunde ganndal. Ko e Alla en pawii. Joomi amen, ñaawir hakkunde amen e yimɓe amen ɓen goonga, ko An woni ɓurɗo moƴƴude e ñaawooɓe ɓeen".

⁹⁰Mbatu ɓen yedduɓe e yimɓe makko ɓeen mb'i : "Pellet, si on njokkii Su'aybu, onon ontuma ko on hayruɓe".(pertuɓe)

⁹¹Dillaango ngoon nanngi ɓe, ɓe waɗtini ka koɗooli maɓɓe ko ɓe jicciiɓe-ɗaanii.

⁹²Ɓeen yeddnnunooɓe Su'aybu, (ɓe kalkorino) wa si ɓe meeɗaa wuurude e ngon [hoɗo]. Ɓeen yeddunooɓe Su'aybu, ɓe laatino kamɓe woni hayruɓe ɓen.

⁹³O ɗuurni ɓe, o maaki : "eey mon yimɓe am, gooŋɗii mi njottinii e mo'on Nule Joomi am ɗeen mi laaɓanii on (reedu). E ko hoolno mi surnortoo e yimɓe yedduɓe?!".

⁹⁴Men nulaali e saare hay e Annbaajo, si wanaa minn nanngirii yimɓe mayre ɓeen saɗteende e lorra mbelejo'o, ɓe yankinoto.

⁹⁵Refti min mbaɗtitiri nokku bone on moƴƴere, haa ɓe ɗuuɗi, ɓe mbi'i : "Gooŋɗii saɗtteende e neweende heɓiino baabiraaɓe amen ɓeen". min nanngiri ɓe e juhal, tawi kamɓe ɓe so'aa anndude.(tinaana).

⁹⁶Sinno yimɓe ce'e ɓeen ngooŋɗinno ɓe kuli (Joomi maɓɓe), min udditanayno ɓe moƴƴereeji immorde ka Kammu e ka leydi. Kono ɓe njedd, min nanngitiri ɓe (lepte ɗeen) kon ko ɓe paggittoonoo.

⁹⁷Hara yimɓe ce'e ɓene kooli nde lepte amen ɗen ngarataa ɓe jemma, hara heɓe ɗaanii?

⁹⁸Kaa hara yimɓe ce'e ɓeen kooli nde lepte amen ɗen ngarataa ɓe ka mbeeto, hara hiɓe pija?

⁹⁹E ɓe kooli pewje Alla ɗeen? Hoolotaako pewje Alla ɗeen si wanaa yimɓe hayruɓe ɓeen.

¹⁰⁰E ɓannganaali ɓeen ronooɓe leydi ɓeen ɓaawo (halkagol) yimɓe mayri ɓeen, won de si min muuyuno min meminirayno ɓe [lepte ɗen] bakkatuji maɓɓe ɗin? min tappa e ɓerɗe maɓɓe ɗeen hara kamɓe ɓe nanataa.

¹⁰¹Ɗeen ce'e, miɗen fillano maa kumpite majje. Gooŋɗii nulaaɓe maɓɓe ɓen ngaddanii ɓe ɓanngannduyeeji, ɓe ngonaano gooŋɗinooɓe ko ɓe njeddi kon ko adii. Ko wano nii All notirta e ɓerɗe heeferɓe ɓeen.

¹⁰²min tawaano ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe huuɓooɓe ahadi ; si ko men tawi, ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe ko yaltuɓe. ɗoftaare

¹⁰³Refti minn Nulidi ɓaawo maɓɓe Muusaa e Maandeeji amen ɗin haa e Fir'awna e mbatu mu'um, ɓe yeddi ɗi. Ndaaru ko honno battane bonnooɓe ɓeen laatornoo.

¹⁰⁴Muusaa maaki : "eeheyma Fir'awna, miin komi nulaaɗo immorde ka Jeyɗo winndere ndeen

¹⁰⁵No haand i e am nde mi wowlataa e Alla si wanaa goonga. Gooŋɗii mi addanii on ɓanngannduyee immorde ka Joomi mon. neldu e ɓiɗɓe Israa'iila ɓen.

¹⁰⁶[Fir'awna] wi'i : "Si tawii a ardii e maande, addu nde si tawii ko a jeyaaɗo e gooŋɗuuɓe ɓeen".

¹⁰⁷O wernii weduru makko ndun, jaka ko ndu mbooɗdi=ngoolwa ɓanngundi.

¹⁰⁸O yaltini junngo makko ngon, jaka yoo ko ngo ranwungo wonannde ndaarooɓe ɓen.

¹⁰⁹Mbatu yimɓe Fir'awna ɓen mbi'i : "Pellet, oo, ko mbileejo gannduɗo".

¹¹⁰"O faala yaltinnde on ka leydi mo'on". -"Ko holɗum njamirton?"

¹¹¹Ɓe mbi'i : "Neeɓnu mo e musiɗɗo makko on, nulaa e ce'e ɗeen mooɓooɓe (mbile)".wileeɓe

¹¹²Ɓe ngadane kala mbileejo gannduɗo.

¹¹³wileeɓe ɓeen ari Fir'awna ɓe mbi'i : "Hara njoɓdi no woodani min, si min ngonii foolɓe ɓeen?"

¹¹⁴O wi'i : "Eyyo, haray on jeyaama e ɓaɗtinaaɓe ɓeen".

¹¹⁵Ɓe mbi'i : "eehe yma Muusaa, si ɗa yiɗi ko nde bugotoɗaa, maa men wona (adotooɓe) bugagol".(beddagol)

¹¹⁶O maaki : "Bugee(mbedde)". Nde ɓe bugii, (mbeddi )ɓe mbilɗii gite yimɓe ɓeen, ɓe kulɓini ɓe, ɓe ngddi mbilewu mawnungu.

¹¹⁷minn mbahyini e Muusaa won de : "Bugo tuggordu maa ndun weduru". Jaka yoo hindi moɗa ko ɓe pepekindotonoo.

¹¹⁸Goonga on feeñi, ko ɓe ngollaynoo kon [fof] boni.

¹¹⁹Ɓe poolaa ɗoon ɓe kooti ko ɓe ja'asuɓe.

¹²⁰Wileeɓe ɓeen nduuyi cujji.

¹²¹Ɓe mbi'i : "min ngooŋɗinii Jeyɗo winndere ndeen,

¹²²Joomum Muusaa e Haaruuna".

¹²³Fir'awna wi'i : "On ngooŋɗini mo adii mi mi yamirde= sakkitoore on? Pellet, ɗuum ɗoo ko fewjoore nde pewjuɗon ka saare fii no njaltiniron toon yimɓe mayre. ma on nganndu.

¹²⁴Ma mi taƴa juuɗe mon ɗen e koyɗe mon ɗeen (mi) luutindira, refti ma mi feta on denndaangal".

¹²⁵Ɓe mbi'i : "minen, ko faade ka Joomi amen woni ruttorde amen.

¹²⁶A añiraani min si wanaa fii min ngooŋɗinii maandeeji Joomi amen, tuma nde ɗi ngarunoo amen. Joomi amen! Yuppu muñal e amen, ƴettitaa min ko min jebbilii ɓe.(juulɓe)

¹²⁷Mbatu yimɓe Fir'awna ngun mbi'i : "A accat Muusaa e yimɓe mum ɓeen no bonnira ka leydi, o acce an e deweteeɗi maa ɗin?!" o wi'i : "ma min mbar ɓiɗɓe maɓɓe worɓe ɓeen men ngaccita ɓiɗɓe maɓɓe rewɓe ɓeen (nguura). Pellet, minen, e dow maɓɓe ko min foolooɓe".

¹²⁸Muusaa maakani yimɓe makko ɓeen : "mballinoree Alla muññoɗon. Pellet, leydi ndin ka Alla woodani, Himo ronina ndi on mo o muuyi e jeyaaɓe makko ɓeen. battane moƴƴe ɗeen ko gooŋɗinɓe ɓeen woodani".

¹²⁹Ɓe mbi'i : "min lorranooma adii a arde amen e ɓaawo nde ngarɗaa e amen". O maaki : "Hino jortaa nde Joomi mon halkata gaño mon O lomtina on ka leydi, O ndaara ko holno ngollirton".

¹³⁰Gooŋɗii min nanngirii yimɓe Fir'awna ɓe kokke e usytagol ɓesnooje ; mbelejo'o, ɓe mbaajitoto.

¹³¹Si moƴƴere nden arii ɓe, ɓe mbi'a : "miɗen kaan di e ndee ɗoo" ; si bone on heɓii ɓe, ɓe kiitinora Muusaa e won duɓe e makko ɓeen. nganndee pellet, kiiti maɓɓe ɗin ko ka Alla iwri, kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen nganndaa.

¹³²Ɓe mbi'i : "Kala ko ngaaddan ɗaa min e kaawis fii no mbilɗoraa min ɗuum ; min wonaani gooŋɗinooɓe ma".

¹³³Min ngurti e maɓɓe waame, e kanu, e karan=tendi, e totiiji=paabi, e ƴiiƴam, ko kaawisaaji pensitaaɗi, ɓe mawnintinii, ɓe laatii yimɓe bon ɓe.

¹³⁴Tuma nde lepte ɗeen njannoo e maɓɓe, ɓe mbi'i : "ko an Muusaa, torano amen Joomi maa sabu kon ko O ahodi e maaɗa. Si a huncanii amen ɗee lepte, ma men ngooŋɗine, ma min accide kadi e ɓiɗɓe Israa'iila ɓeen".

¹³⁵Nde min kuŋcannoo ɓe lepte ɗeen haa e lajal ngal ɓe njottotoo, jaka yoo kamɓe ko ɓe firtooɓe (ahadi maɓɓe ndin).

¹³⁶Min njottii e maɓɓe ; minn njooliri ɓe ka maayo sabu ko ɓe njeddiri kon kaawisaaji amen ɗiin, ɓe laatii welsindiiɓe e majje.

¹³⁷minn ndonnni yimɓe wonnooɓe e lo'ineede ɓeen fuɗnaange leydi ndin e hiirnaange mayri ndi min mbarkini e mu'um. Konngol Joomi maa moƴƴongol ngol timmii e ɓiɗɓe Israa'iila ɓeen sabu ko ɓe muññinoo kon. min kalki ko Fir'awna e yimɓe mum ɓeen moƴƴinanynoo, e kon ko ɓe ɓamtaynoo (e kuɓeeje).

¹³⁸Min lummbini ɓiɗɓe Israa'iila ɓen maayo ngon, ɓe ndewi e yimɓe ñiiɓuɓe (e dewugol) sanamuuji mu'un, ɓe mbi : "ehey Muusaa, waɗan amen deweteeɗo wano deweteeɗi woodirani ɓe non". O maaki : "Pellet, onon ko on yimɓe majjooɓe".

¹³⁹Pellet, ɓee ɗoo, ko ɓe ngoni e mum kon ko kalkaaɗum, kadi ko mehre woni ko ɓe ngollatnoo.

¹⁴⁰E ko ko woori Alla mi ɗaɓɓanta on deweteeɗo, Kaŋko O ɓurnii on e winndere ndeen?!".

¹⁴¹(ciftoree) tuma nde minn ndaɗndunoo on e yimɓe Fir'awna ɓeen, heɓe meeɗna on lepte bon ɗe : ɓe mbara ɓiɗɓe mon worɓe ɓe kedda rewɓe mon ɓeen. No e ɗuum mooɗon jarrabuyee mawɗo immorde ka Joomi mon.

¹⁴²Min haldidi e Muusaa jemmaaji cappanɗi tati, Min timminiri ɗi sappo, happu Joomi makko on timmiri jemmaaji cappanɗe nayi. Muusaa maakani musiɗɗo makko Haaruuna : "Lomtom ka yimɓe am, moƴƴinaa (fiyaake maɓɓe), wata a jokku laawol bonnooɓe ɓeen".

¹⁴³Nde Muusaa arunoo fii happu amen on Joomi makko yeewti mo, o maaki : "Joomi, hollam mi ndaare!" O Daali : "A yi'ataa kam ; kono ndaar fello ngon : si ngo ñiiɓii e nokku maggo, aray ka yi'at kam". Nde Joomi makko feeñannoo fello ngon, O waɗti ngo ɗiggu ngo, Muusaa yani faɗɗaa. Nde o ɗigtunoo, o maaki : "Senaare woodani Ma! mi tuubanii ma, min ko mi arano e gooŋɗinɓe ɓeen".

¹⁴⁴O Daali : "Eehey ma Muusaa, min mi suɓii ma e yimɓe ɓeen Nule mm ɗeen e konngol am ngol. Jogito ko mi jonnu maa kon njeyeeɗaa e yettooɓe ɓeen".

¹⁴⁵Min mbnndani mo ka alluuje kala huunde, waaju e fensitannde kala huunde. Jogitor nde doole, njamiraa yimɓe maa ɓe jogitagol ko ɓuri moƴƴude e mayre. Arma mi holla on galle yaltuɓe ɗoftaare ɓe

¹⁴⁶Mi firto ga e Aayeeje Am ɗe ɓeen mawnintinorayɓe ka leydi ko aldaa e goonga. hay si ɓe nji'i kala kaawis ɓe ngooŋɗintaa mo, si ɓe nji'ii laawol peewal ngol ɓe njogitotaako ngol laawol, si ɓe nji'ii laawol bewre ngol ɓe njogitoo ngol laawol. Ɗuum noon, ko tawde ɓe njeddii kaawniinde amen ɗe, ɓe ngoni welsindiiɓe e majje.

¹⁴⁷Ɓeen yedduɓe kaawniiɗe amen ɗen e kawraangal e laakara, golle maɓɓe ɗe mbonii. Hara ɓeen njoɓoyte si wanaa kon ko ɓe ngollaynoo?

¹⁴⁸Yimɓe Muusa ɓeen njogitii ɓaawo makko cuɗaari maɓɓe ndin ngaari ɓanndinnke, hindi mari nuunaango=kuunaali. E ɓe nji'aani won de ndi yewtidataa e maɓɓe ndi fewntanaa ɓe kadi e laawol? Ɓe njogitike ndii [ngaari reweteendi], ɓe laatii tooñooɓe.

¹⁴⁹Nde yantunoo e juuɗe maɓɓe, ɓe nji'i won de gooŋɗii ɓe majjii, ɓe mb'i : "Si Joomi amen yurmaaka amen, o yaafi men, pellet, min laatoday e hayruɓe ɓen".(pertuɓe)

¹⁵⁰Nde Muusaa ruttinoo e yimɓe makko ɓen ko o tikkuɗo, cuniiɗo, o maaki : "Bonii kon ko lomtiɗon kam ɓaawo am. E on keñor yamiroore Joomi mon nde?!" O weddii alluuje ɗeen o nanngi hoore (musiɗɗo) neene-gooto makko on himo fooɗa mo e makko. [Haaruuna] Maaki : "Ko an yo ɓiɗɗo neene am, ɓee yimɓe lo'inii kam, ɓe ɗeɓi'i warde kam. Wota a weltin añɓe am, wata a waɗtidam kadi e yimɓe toonoɓe ɓe".

¹⁵¹O maaki : "Joomi am, yaafom min e (musiɗɗo)neene-gooto am on, naataa min ka yurmeende aa. Ko an woni ɓurɗo yurmeede e yurmeteeɓe ɓen".

¹⁵²Pellet, ɓeen jogitii ɓe ngaari ndi (reweteendi), arma tikkere heɓa ɓe immorde e Joomi maɓɓe, e koyeera ka nguurndam aduna. Ko wano non min njoɓirta fekintooɓe ɓeen.

¹⁵³Ɓeen golluɓe boneeji, refti ɓe tuubi ɓaawo ɗuum ɓe ngooŋɗini, pellet, Joomi maa, ɓaawo ɗum, ko jafotooɗo, jurmotooɗo.

¹⁵⁴Nde tikkere nden deeƴunoo e Muusaa, o ƴetti alluuje ɗen. Tawi no e binndoodi majje, peewal e yurmeende wonan de ɓeen hulooɓe Joomi muen.

¹⁵⁵Muusaa suɓii e yimɓe makko ɓen worɓe cappanɗe njeeɗiɗo fii happu amen. Nde dillaango ngon nanngunoo ɓe, o maaki : "Joomi, si a muuyuno, A halkayno ɓe adii hannde, e min kadi. E A halkiray men ko ɗaayɓe amen ɓen ngollii? Ɗum wonaani si wanaa jarrabuyee maaɗa, Haɗa majjinira ɗum on mo muuyu-ɗaa, Haɗa feewna on mo muuyu-ɗaa. Ko aan woni keeto amen, hafran amen njurme-ɗaa amen. Ko aan woni ɓurɗo moƴƴude e yaafooɓe ɓe".

¹⁵⁶Winndan amen ka aduna ɗoo moƴƴere, e ka laakara. minen min tuubanii ma. O Daali : "Lepte am ɗe, mi meminay ɗe on mo mi muuyi. Yurmeende am nden yaajanii kala huunde. arma mi winndana nde ɓen hulooɓe (Alla), ɓe totta zakka, e ɓen ngooŋɗinooɓe Aayeeje amen ɗe".

¹⁵⁷Ɓeen jokkatɓe nulaaɗo on, annabaajo humammbinneejo, on mo ɓe tawta fii mum no winndaa ka maɓɓe ka Tawreeta e ka Linnjiila. Homo yamira ɓe moƴƴere, o haɗa ɓe ŋiñere, homo daginana ɓe dagiiɗi ɗi, o harminana ɓe coɓɗi ɗin, o ittana ɓe teddeelo e kolommbooje=tonngi wonunooɗe e hoore-maɓɓe. Ɓen gooŋɗinɓe mo, ɓe teddini mo, ɓe walli mo, ɓe njokki annoore Jippinaaɗo won dude e makko ; ɓen, ko kamɓe woni malaaɓe ɓeen.

¹⁵⁸Maaku : "Eey mon yimɓe, min ko mi Nulaaɗo Alla e mooɗon on denndaangal, on mo woodani ɗum laamu kammuuli ɗin e leydi ndin. deweteeɗo alaa si wanaa kaŋko. Homo wuurna wara. ngooŋɗinee Alla e nulaaɗo makko annabaajo humammbinneejo on, on ngooŋɗinɗo Alla e Konnguɗi makko ɗin. njokkee mo, mbelejo'o, on peeway".

¹⁵⁹Hino e yimɓe Muusaa ɓeen, mofte (leñol)fewnirayɗe (yimɓe ɓen) e goonga, ko ɗuum ngoni ko ɓe nuunɗiraa.

¹⁶⁰Min ceerndi ɓe gori sappo e ɗiɗi (lenol). min wahyini e Muusaa tuma nde yimɓe makko ɓeen ɗaɓɓirnoo mo yarnineede won de : "fiyir tuggordu maa ndun haaƴre nden". ɓulli sappo e ɗiɗi yallti e mayre. Gooŋɗii gorol kala andii yarirde mu'm. min ɗowdinirani ɓe duule, min Jippini e maɓɓe demmbe-njuuri, e teewu colli. "Ñaamee e laaɓuɗi ɗi min arsiki on". Ɓe tooñaani min, kono ko woŋkiiji maɓɓe ɓe tooñatnoo.

¹⁶¹Tuma nde ɓe mbi'anaa : "koɗee e ndee saare, ñaamon e mayre nokku kala ka njiɗuɗon, mbion : ɓoran amen [goopi amen], naatiron ka damal ko on sujjuɓe, minn njaafoto on goopi mon. Arma min ɓeydana moƴƴimɓe ɓeen".

¹⁶²Tooñuɓe ɓen e maɓɓe mbayliri konngol ngol ko wanaa ngol ngol ɓe mbiananoo. min njippini e maɓɓe lepte immorde ka kammu, sabu ko ɓe laatinoo heɓe tooña.

¹⁶³Naamno ɓe fii saare wonunoonde nden ka sera maayo, tuma nde ɓe jaggitaynoo e Aseweere nden, tuma nde liƴƴi maɓɓe ɗin ngraynooɓe ñalnde Aseweere maɓɓe nden ko ɗi kuywuɗi, ñalnde woni wanaa aseweere maɓɓe ɗi ngrataa ɓe. Ko wano nii min jarriborta ɓe kon ko ɓe njaltatnooko ɗoftaare

¹⁶⁴Tuma nde dentaal jeyaaɗo e maɓɓe wi'noo : "Ko holɗum mbaajoantoɗon yimɓe, Allaahu ko kalkoowo ɓe maa O lepta ɓe lepte sattuɗe?" ɓe mbi'i : "Ko [ittugol] ngantu faade ka Joomi mo'on ; e belejo'o, kamɓe ɓe ndentoto".

¹⁶⁵Nde ɓe njejjitunoo ko ɓe mbaajanoo fii mum kon, minn ndaɗndi ɓeen haɗaynooɓe e bone on, minn nanngiri ɓeen tooñuɓe lepte sattuɗe sabu ko ɓe njalatnooko.e ɗoftaare.

¹⁶⁶Nde ɓe townitaninoo e ko ɓe kaɗaa e mum kon, min mbi'ani ɓe : "Laatee baaɗi jaasuɗi".

¹⁶⁷siftor tuma nde Joomi maa anndinnoo (won de) ma o nulu e maɓɓe haa Ñalnde Darngal on meeɗinoowo ɓe lepte bon ɗe. Pellet, Joomi maa ko jaawuɗe lepte, pellet kadi, ko O jaafotooɗoo, jurmotooɗo.

¹⁶⁸Men senndiri ɓe ka leydi dente : hino e maɓɓe moƴƴuɓe, hino e maɓɓe ko jaasi ɗum. min njarribori ɓe moƴƴuɗi e boɗɗi, mbelejo'o, kamɓe ɓe nduttoto.

¹⁶⁹Lomtii ɓaawo maɓɓe lomtii ɓe (bonɓe), ɓe roni deftere nden, hiɓe ƴetta weeɓitanɗe oo aduna ɓe mbi'a : "Aray min njaaffee". Si weeɓitannde sugu mum arii e maɓɓe, ɓe ƴetta ɗum.hara ahadi deftere nden ƴettidaaka e maɓɓe, won de wata ɓe wowlu e Alla si wanaa goonga?! ɓe janngi ko woni e mayre. Ko galle laakara ɗen ɓuri moƴƴannde ɓen rentiiɓe. E on kakkiltaa?!

¹⁷⁰Ɓeen jogitotooɓe deftere nden ɓe ñiiɓna juulde, pellet, mien min yeebataa njoɓdi moƴƴinooɓe ɓeen.

¹⁷¹Siftor tuma nde min ɓorunoo fello ngon senngo dow maɓɓe, a sikkat ko ngo ɗowdi.ɓe pelliti ngo yanat e maɓɓe. "njogitoree ko min ngokki on kon doole, jaŋtee ko woni e mayre, mbelejo'o, on kulon Alla".

¹⁷²siftoro kadi nde Joomi maa ƴettunoo e ɓiɗɓe Aadama ɓen ka keeci maɓɓe jurriiyaaji maɓɓe ɗin, O seendintini ɓe e woŋkiiji maɓɓe ɗin : "Wanaa kon min woni Joomi mon?" ɓe mb'i : "Ko non woniri, min seedike". Ko fii (wata) on mb'oy Ñande Darngal : "minn min ngoniino welsindiiɓe e ɗuum ɗoo".

¹⁷³Maa mbi'oyon : "woni ko baabiraaɓe amen ɓe cirkunoo ko adii, min wonti (tun) jurriiya ɓaawo maɓɓe. E A halkiray men ko bonnooɓe ɓen mbaɗi?

¹⁷⁴Ko wano nii min fensitirta Aayeeje ɗeen, e mbeleo'o kamɓe ɓe nduttoto.

¹⁷⁵Janngan ɓe kumpite on mo min ngokkuno Aayeeje amen ɗen, o ɓoorii ɗe, seytaane jokki mo, e laatodii e majjuɓe ɓen(.bewɓeɓe)

¹⁷⁶Sinno min muuyuno, min ɓamtirayno mo ɗe, ko woni tun o heddike ka leydi o jokki belaaɗe makko. yeru makko ko sifa rawaandu, si a ronndii ndu ndu lahay, maa si a terti ndu du lahay. Ko ɗuum woni misal yimɓe yedduɓe Aayeeje amen ɗeen. Fillo qissaaji ɗin ; mbelejo'o, ɓe miijitoto.

¹⁷⁷[Alaa ko ɓuri] bon de misal ɓeen yimɓe yedduɓe Aayeeje amen ɗen, ko woŋkiiji maɓɓe woni ko ɓe tooñaynoo.

¹⁷⁸Kala mo Alla feewni, ko on feewata ; kala kadi mo O majjini, ko ɓeen hayruɓe ɓeen.

¹⁷⁹Gooŋɗii min taganii Jahannama ko ɗuuɗi e jinna e yimɓe. Heɓe mari ɓerɗe, ɓe faamirtaa ɗe. Hiɓe mari gite, ɓe njiirtaa ɗe. Hiɓe mari noppi, ɓe nanirtaa ɗi. ɓeen no mb'i wa neemoraaɗi, toode ko kamɓe ɓuri majjude. Ko ɓeen ngoni welsindiiɓe ɓen.

¹⁸⁰Ko Alla woodani inɗe ɓurɗe moƴƴude ɗen. Noddiree Mo ɗe, tertoɗon ɓen ooñotooɓe ka inɗe makko : arma ɓe njoɓoyee ko ɓe ngollaynoo.

¹⁸¹Hino e ɓen ɓe Men tagi, mofte (leƴƴi)feewirayɗe goonga, ko ɗum kadi ɓe nuunɗirta.

¹⁸²Ɓeen yedduɓe Aayeeje amen ɗen, min suyniray ɓe e nokku ka ɓe anganndaa.

¹⁸³Miɗo neeɓnana ɓe, pellet, pewje Am ɗen ko tiiɗuɗe.

¹⁸⁴E ɓee miijitaaki? gonndiijo maɓɓe on aldaa e jinna : on wonaani si wanaa jeertinoowo ɓannguɗo.(peeñɗo)

¹⁸⁵E ɓe ndaaraani laamuuji kammuuli ɗin e leydi ndin, e ko Alla tagi e piiji, e haawnaaki hara lajal maɓɓe ngal ɓadike? E ko yewtere honnde ɓaawo ndee ɗoo ɓe ngooŋɗinta?!

¹⁸⁶Kala mo Alla majjini, peewnoowo mo alaa. Himo acca ɓe e bewre maɓɓe hiɓe bumam-bumannoo .(mbumo)

¹⁸⁷Hiɓe naamno maa fii darngal : "ko honnde woni daragol maggal?" Maaku : " ganndal mum ko ka Joomi am woni. Alaa feññioowo waqtu maggal on si wanaa Kaŋko. Ngal teddii ka kammuuli e ka leydi. Ngal arataa e mon si wanaa e juhal". Hiɓe laɓndo maa a sikkay ko a kuɓindiiɗo e ɗum. Maaku : "ganndal mum ko ka Alla woni". kono ko ɓuri ɗuuɗude e yimɓe ɓen ngnndaa [ɗum].

¹⁸⁸Maaku : "Mi waawanaa hoore-am nafa wanaa lorra, si wanaa ko Alla muuyi. Sinno miɗo anndunoo ko wirnii, mi hebbinorayno moƴƴere, bone kadi memataano kam. mi wonaani si wanaa jeertinoowo e bewlinoowo, wonan de yimɓe gooŋɗinooɓe".

¹⁸⁹Ko Kaŋko woni takɗo on immorde e woŋkii gooti, o waɗi e makki genndo makko, fii yo o deeƴu e makko. tuma nde o renndunoo e makko, o sowii sowannde hoyfunde, o duumodi e mun. Nde o teddidunoo [e reedu ndun], ɓe torodi Alla Joomi maɓɓe : "Pellet, si a weeɗii amen (ɓiɗɗo) yottiiɗo, ma min njeye e yettooɓe Ma ɓeen".

¹⁹⁰Nde O weeɗnoo ɓe (ɓiɗɗo) yottiiɗo, ɓe waɗidani Mo kafidiiɓe e kon ko o yeɗi ɓe. Alla toowii e kon ko ɓe corkata.

¹⁹¹E ɓe kafiday (mo) e kon ko tagataa hay e huunde, kamɓe tigi ko ɓe tagaaɓe?!

¹⁹²Ɗi waawanaa ɓe ballal, wanaa (hay) ko'e majji ɗi mballata.

¹⁹³Si on noddii ɗi e peewal, ɗi njokkataa on. Hino fotanion , si on noddii ɗi maa hara ko on deyƴuɓe.

¹⁹⁴Pellet, ɗiin ɗi noddoton gah Alla, ko jeyaaɗi yeruuji mon. Noddee ɗi, yo ɗi njaabinanii on, si on laatike gooŋɗuɓe.

¹⁹⁵Hara hiɗi mari koyɗe ko ɗi yahra? kaa hiɗi mari juuɗe ko ɗi duñira? Kaa hiɗi mari gite ko ɗi nji'ira? Kaa hiɗi mari noppi ko ɗi nanira? maaku : "Noddee kafidiiɗi mon ɗiin, refti pewjanon kam, wata on neeɓtiitanam".

¹⁹⁶Pellet, ko Alla woni keetam on, On Jippinɗo deftetere nden, ko Kaŋko woni keet moƴƴuɓe ɓen.

¹⁹⁷Ɗin ɗi noddoton gah mo, ɗi kattanaa e wallude on, wanaa kadi ko'e majji ɗi mballata.

¹⁹⁸Si on noddii ɗi e peewal, ɗi nanataa. haɗa yi'a hiɗi hiɗima ndaara, (kono) kaŋji ɗi yi'ataa.

¹⁹⁹Jogito yaafuyee, njamiraa moƴƴere nden ɗuurno-ɗaa e majjuɓe ɓeen.

²⁰⁰Si sowinsinoore arii heɓude ma immorde e seytaane, moolor Alla. Kaŋko ko O nanoowo, gannduɗo.

²⁰¹Pellet, ɓeen hulɓɓe(Alla), si sowonsinoore heɓii ɓe immorde e sytaane, ɓe ngannditay [Alla] : jaka yoo kamɓe ko ɓe yi'ooɓe.

²⁰²Musiɓɓe maɓɓe ɓen [ka yimɓe] hino fooɗa ɓe e bewre, refti ɓe raɓɓintaako.

²⁰³Si a addanaani ɓe Aaya, ɓe mbi'a : "Ko haɗnoo sincaa ɗum?"(pekindoɗa) Maaku : "Anndee ko jokku-mi, ko kon wahyina e am immorde ka Joomi am. Ndee ɗoo [Alqur'aanaare] ko hujjaaji (ɓannguɗi) immorde ka Joomi mon, e peewal e yurmeende wonnande yimɓe gomɗinooɓe".

²⁰⁴Si Alqur'aana no janngeede, keɗtee nde deƴƴiton ; mbelejo'o, on njurminte.

²⁰⁵Siftor Joomi maaɗa ka woŋkii maa, ka yankinaare e ka kulol, ko aldaa e feññingol konngol, bimmbi e kiikiiɗe, wata a laatodo e welsindiiɓe ɓen.

²⁰⁶Pellet, ɓeen [maleykaaji] won ɓe ka Joomi maa, ɓe townitantaako dewgol Mo, hiɓe subbunhinanoo Mo, ko Kaŋko woni ko ɓe cujjanta.