Fussilat

فصلت

Explained in Detail54 ayahsMeccan

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

حمٓ﴿١

1Haa, miim.[1]

تَنزِيلٞ مِّنَ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ﴿٢

2Ko jipporiinde immorde ka Jurmeteeɗo, Hinnotooɗo on.

كِتَٰبٞ فُصِّلَتۡ ءَايَٰتُهُۥ قُرۡءَانًا عَرَبِيّٗا لِّقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ﴿٣

3Deftere fensitaande aayeeje mum, janngeteende e ɗemngal aarabu, wonan,de yimɓe anndooɓe.

بَشِيرٗا وَنَذِيرٗا فَأَعۡرَضَ أَكۡثَرُهُمۡ فَهُمۡ لَا يَسۡمَعُونَ﴿٤

4wewlinaynde jeertinaaɓe. Kono ɓurɓe ɗuuɗude ɓen e maɓɓe, ɗuurnii, ɓeen ɓe nanataa.

وَقَالُواْ قُلُوبُنَا فِيٓ أَكِنَّةٖ مِّمَّا تَدۡعُونَآ إِلَيۡهِ وَفِيٓ ءَاذَانِنَا وَقۡرٞ وَمِنۢ بَيۡنِنَا وَبَيۡنِكَ حِجَابٞ فَٱعۡمَلۡ إِنَّنَا عَٰمِلُونَ﴿٥

5Ɓe mb'i: "Ɓerɗe amen no ommbanii ko noddataa men e mum kon, noto hino e noppi amen, heedo kadi hino hakkunde amen e maa. Haray wonu e golle maa ; menen kadi miɗen e golle amen".

قُلۡ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ يُوحَىٰٓ إِلَيَّ أَنَّمَآ إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَٱسۡتَقِيمُوٓاْ إِلَيۡهِ وَٱسۡتَغۡفِرُوهُۗ وَوَيۡلٞ لِّلۡمُشۡرِكِينَ﴿٦

6Maaku: "nganndee ko neɗɗanke yeruujo mon. Wahayinaama e am, won'de Deweteeɗo mon on, ko Deweteeɗo gooto. Ñiiɓee e ɗum, insinanoɗon mo". Bone woodanii sirkooɓe ɓen.

ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ كَٰفِرُونَ﴿٧

7ɓe njonnataa ɓeen askal, hara kadi hiɓe njeddi fii La'akara.

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُمۡ أَجۡرٌ غَيۡرُ مَمۡنُونٖ﴿٨

8Pellet, ɓeen gooŋɗiinɓe ɓe ngolli moƴƴi ɗin, hino woodani ɓe njoɓdi ndi taƴondirtaa.

۞ قُلۡ أَئِنَّكُمۡ لَتَكۡفُرُونَ بِٱلَّذِي خَلَقَ ٱلۡأَرۡضَ فِي يَوۡمَيۡنِ وَتَجۡعَلُونَ لَهُۥٓ أَندَادٗاۚ ذَٰلِكَ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ﴿٩

9Maaku: "Eey mon on njedda oon takɗo leydi ndin ndeer balɗe ɗiɗi, mbaɗanon mo goreeɓe? Awa ko oon woni Jeyɗo winndere ndeen.

وَجَعَلَ فِيهَا رَوَٰسِيَ مِن فَوۡقِهَا وَبَٰرَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَآ أَقۡوَٰتَهَا فِيٓ أَرۡبَعَةِ أَيَّامٖ سَوَآءٗ لِّلسَّآئِلِينَ﴿١٠

10O waɗi pelle e dow mayri, O hebbini barki e mayri, O eɓɓi nguureeji mayri ɗin e ndeer balɗe nayi timmuɗe, wonan'de lamndotooɓe ɓeen.

ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰٓ إِلَى ٱلسَّمَآءِ وَهِيَ دُخَانٞ فَقَالَ لَهَا وَلِلۡأَرۡضِ ٱئۡتِيَا طَوۡعًا أَوۡ كَرۡهٗا قَالَتَآ أَتَيۡنَا طَآئِعِينَ﴿١١

11Refti o fotondiri ka kammu, fewndo ka ngu curkinnoo, O daalidani ngun kanngu e leydi ndin: "ngrdiree ɗoftaare, maa karheede". Ɗi wi'idi: "Min ngarii ko min ɗoftii ɓe".

فَقَضَىٰهُنَّ سَبۡعَ سَمَٰوَاتٖ فِي يَوۡمَيۡنِ وَأَوۡحَىٰ فِي كُلِّ سَمَآءٍ أَمۡرَهَاۚ وَزَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنۡيَا بِمَصَٰبِيحَ وَحِفۡظٗاۚ ذَٰلِكَ تَقۡدِيرُ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡعَلِيمِ﴿١٢

12O timminiri ɗi kammuuji jeeɗiɗi ndeer balɗe ɗiɗi, O yamiri kala kammu, fiyaaku maggu. Min cuɗiniri kammu aduna ngun, koode e reenirɗum. Ɗum ko eɓɓoore pooluɗo, gannduɗo On.

فَإِنۡ أَعۡرَضُواْ فَقُلۡ أَنذَرۡتُكُمۡ صَٰعِقَةٗ مِّثۡلَ صَٰعِقَةِ عَادٖ وَثَمُودَ﴿١٣

13Si ɓe ɗuurnike, haray wi'u ɓe: "Min nejertinirii on haacaangu, sugu ha'acaango Aadi'en e Samuuda'en.

إِذۡ جَآءَتۡهُمُ ٱلرُّسُلُ مِنۢ بَيۡنِ أَيۡدِيهِمۡ وَمِنۡ خَلۡفِهِمۡ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّا ٱللَّهَۖ قَالُواْ لَوۡ شَآءَ رَبُّنَا لَأَنزَلَ مَلَٰٓئِكَةٗ فَإِنَّا بِمَآ أُرۡسِلۡتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ﴿١٤

14nde Nulaaɓe ɓren ardirannooɓe, ye'eso maɓɓe e ɓaawo maɓɓe, won'de: "Wata on ndewu dey, si wonaa Allah", ɓe mb'i: "Si Joomi amen haajuno, ko Malaa'ika O jippinaynoo. Awa minen, ko min yedduɓe ko nulaɗon mum kon".

فَأَمَّا عَادٞ فَٱسۡتَكۡبَرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَقَالُواْ مَنۡ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةًۖ أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِي خَلَقَهُمۡ هُوَ أَشَدُّ مِنۡهُمۡ قُوَّةٗۖ وَكَانُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَجۡحَدُونَ﴿١٥

15Aadii'en kan, ɓe mawnintini ka hoore leydi, ko aldaa e goonga, ɓe mbi'i: "Hara ko hommbo ɓuri min doole?" E ɓee yiaani, won'de Allah takɗo ɓe On no ɓuri ɓe tiiɗude doole? Ɓe ngoni e yeddugol Aayeeje amen ɗen.

فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ رِيحٗا صَرۡصَرٗا فِيٓ أَيَّامٖ نَّحِسَاتٖ لِّنُذِيقَهُمۡ عَذَابَ ٱلۡخِزۡيِ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَعَذَابُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَخۡزَىٰۖ وَهُمۡ لَا يُنصَرُونَ﴿١٦

16Min ngurti henndu ɓuuɓundu e maɓɓe e ñalaaɗe hiitaaɗe, fii no Min meeɗinira ɓe lepte koyeera ɗen ka nguurndam aduna. Pellet, ko lepte La'akara ɗen ɓuri won'de koyeera, kadi ɓe faaboytaake.

وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيۡنَٰهُمۡ فَٱسۡتَحَبُّواْ ٱلۡعَمَىٰ عَلَى ٱلۡهُدَىٰ فَأَخَذَتۡهُمۡ صَٰعِقَةُ ٱلۡعَذَابِ ٱلۡهُونِ بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ﴿١٧

17Samuuda'en kan, Min ɓannginanno ɓe; kono ɓe suɓii bumɗam ɗam e dow peewal ngal. Dillere lepte hoynooje ɗen nanngiri ɓe, sabu ko ɓe paggitotonoo kon.

وَنَجَّيۡنَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ﴿١٨

18Min ndaɗndi gooŋɗimɓe ɓe woniina hulnooɓe ɓen.

وَيَوۡمَ يُحۡشَرُ أَعۡدَآءُ ٱللَّهِ إِلَى ٱلنَّارِ فَهُمۡ يُوزَعُونَ﴿١٩

19Ñalnde noon ayñɓe Allah ɓeen mooɓiroytee faade ka Yiite... Hara heɓe ñoƴƴindiree.

حَتَّىٰٓ إِذَا مَا جَآءُوهَا شَهِدَ عَلَيۡهِمۡ سَمۡعُهُمۡ وَأَبۡصَٰرُهُمۡ وَجُلُودُهُم بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ﴿٢٠

20Haa si ɓe hewtii nge, nannɗe maɓɓe ɗeen, e giiɗe maɓɓe ɗen, e guri ɓalli maɓɓe ɗin seeditoo e dow maɓɓe, kon ko ɓe gollatnoo.

وَقَالُواْ لِجُلُودِهِمۡ لِمَ شَهِدتُّمۡ عَلَيۡنَاۖ قَالُوٓاْ أَنطَقَنَا ٱللَّهُ ٱلَّذِيٓ أَنطَقَ كُلَّ شَيۡءٖۚ وَهُوَ خَلَقَكُمۡ أَوَّلَ مَرَّةٖ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ﴿٢١

21Ɓe wi'ana guri maɓɓe ɗen: "Ko fii honlɗum seeditaniɗon e amin?" Ɗe wi'a: "Ko Allah wowlinɗo kala hu'unde On, wowlini men. Ko Kaŋko tagunoo on gila ka laawol aranol, ko ka makko kadi rutteteɗon".

وَمَا كُنتُمۡ تَسۡتَتِرُونَ أَن يَشۡهَدَ عَلَيۡكُمۡ سَمۡعُكُمۡ وَلَآ أَبۡصَٰرُكُمۡ وَلَا جُلُودُكُمۡ وَلَٰكِن ظَنَنتُمۡ أَنَّ ٱللَّهَ لَا يَعۡلَمُ كَثِيرٗا مِّمَّا تَعۡمَلُونَ﴿٢٢

22On ngonaani hiɗon cuuɗora, fii wata nanɗe mon, e giiɗe mon, e guri mon seedito e mon. Kono on cikkuno, won'de Allah anndaa ko ɗuuɗi e ko ngolloton.

وَذَٰلِكُمۡ ظَنُّكُمُ ٱلَّذِي ظَنَنتُم بِرَبِّكُمۡ أَرۡدَىٰكُمۡ فَأَصۡبَحۡتُم مِّنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ﴿٢٣

23Ko ɗuum mooɗon, cikkunoɗon Joomi mon, ɗuum halki on. Waɗtinɗon jeyyaaɓe e pertuɓe ɓeen.

فَإِن يَصۡبِرُواْ فَٱلنَّارُ مَثۡوٗى لَّهُمۡۖ وَإِن يَسۡتَعۡتِبُواْ فَمَا هُم مِّنَ ٱلۡمُعۡتَبِينَ﴿٢٤

24Hay si ɓe muññike, ko Yiite ngen wonata jaaƴorde maɓɓe; si ɓe ɗaɓɓii feleede ngaccitee, ɓe wonaani feleteeɓe accitee.

۞ وَقَيَّضۡنَا لَهُمۡ قُرَنَآءَ فَزَيَّنُواْ لَهُم مَّا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡ وَحَقَّ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقَوۡلُ فِيٓ أُمَمٖ قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِهِم مِّنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِۖ إِنَّهُمۡ كَانُواْ خَٰسِرِينَ﴿٢٥

25Min ngurtani ɓe wondiiɓe, ɓeen cuɗinani ɓe ko woni ye'eso maɓɓe, e ko woni ɓaawo maɓɓe. Konngol [lepte] ngol jojji e maɓɓe, won'dude e mofte yawtunooɗe ado maɓɓe, immorde e jinna e yimɓe. Pellet, ɓe laatino hayruɓe.

وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَا تَسۡمَعُواْ لِهَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ وَٱلۡغَوۡاْ فِيهِ لَعَلَّكُمۡ تَغۡلِبُونَ﴿٢٦

26Yedduɓe ɓeen mb'i: "Wota on jentito ndee Alqur'aanaare, sonkee e mayre (tuma nde janngetee) mbelajo'o, on foolay".

فَلَنُذِيقَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ عَذَابٗا شَدِيدٗا وَلَنَجۡزِيَنَّهُمۡ أَسۡوَأَ ٱلَّذِي كَانُواْ يَعۡمَلُونَ﴿٢٧

27Ma Min meeɗiniroy yedduɓe ɓeen, lepte saɗtuɗe, Min njoɓira ko ɓuri bon'de e ko ɓe ngollatnoo noo kon.

ذَٰلِكَ جَزَآءُ أَعۡدَآءِ ٱللَّهِ ٱلنَّارُۖ لَهُمۡ فِيهَا دَارُ ٱلۡخُلۡدِ جَزَآءَۢ بِمَا كَانُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَجۡحَدُونَ﴿٢٨

28Ko ɗum woni njoɓdi añɓe Allah ɓeen: Ko Yiite ngen. Ko galle luttugol woodani ɓe ton, njoɓdi kon ko ɓe yeddiraynoo aayeeje amen ɗen.

وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ رَبَّنَآ أَرِنَا ٱلَّذَيۡنِ أَضَلَّانَا مِنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِ نَجۡعَلۡهُمَا تَحۡتَ أَقۡدَامِنَا لِيَكُونَا مِنَ ٱلۡأَسۡفَلِينَ﴿٢٩

29Yedduɓe ɓen mbi'a: "Joomi amen, hollii min majjinnooɓe min ɓeen ka jinna e ka yimɓe, min yaaɓa ɓe min fuga, haa ɓe wona e ɓurɓe joltude ɓen".

إِنَّ ٱلَّذِينَ قَالُواْ رَبُّنَا ٱللَّهُ ثُمَّ ٱسۡتَقَٰمُواْ تَتَنَزَّلُ عَلَيۡهِمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ أَلَّا تَخَافُواْ وَلَا تَحۡزَنُواْ وَأَبۡشِرُواْ بِٱلۡجَنَّةِ ٱلَّتِي كُنتُمۡ تُوعَدُونَ﴿٣٠

30Pellet, wi'uɓe ɓeen : "Joomi amen ko Allah", refti ɓe tabiti; Malaa'ika'en hino jippoo e maɓɓe (wiide): "Wota on hulu, wota on suno; wewliree Aljanna, on mo wonanoɗon fodeede.

نَحۡنُ أَوۡلِيَآؤُكُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِۖ وَلَكُمۡ فِيهَا مَا تَشۡتَهِيٓ أَنفُسُكُمۡ وَلَكُمۡ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ﴿٣١

31Ko minen ngoni ni wallooɓe on ɓeen ka nguurndam aduna e ka La'akara. Hino woodani on ton, kala ko woŋkiiji mon wooɗetee, hino woodani ton, kala ko noddoton,

نُزُلٗا مِّنۡ غَفُورٖ رَّحِيمٖ﴿٣٢

32ko maraari, immorde e kaforoore, Hinnotooɗo".

وَمَنۡ أَحۡسَنُ قَوۡلٗا مِّمَّن دَعَآ إِلَى ٱللَّهِ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ﴿٣٣

33Hara ko hommbo ɓuri moƴƴude konngol, wano on nodduɗo e fii Allah, o golli moƴƴere, o wi'i: "miin, ko e juulɓe ɓen mi njiyaa?".

وَلَا تَسۡتَوِي ٱلۡحَسَنَةُ وَلَا ٱلسَّيِّئَةُۚ ٱدۡفَعۡ بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُ فَإِذَا ٱلَّذِي بَيۡنَكَ وَبَيۡنَهُۥ عَدَٰوَةٞ كَأَنَّهُۥ وَلِيٌّ حَمِيمٞ﴿٣٤

34Moƴƴere ndeen fotataa e bone on. Duñir (golle bonɗe ɗen) kon ko ɓuri moƴƴude; e jaka yoo, on mo ngayngu woni hakkunde maa e mum, himo wa'ita wa giɗo saɗtuɗo giggol.

وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٖ﴿٣٥

35Kono hawrataa e ɗuum, si wonaa muññiiɓe ɓen; hawrataa e ɗuum, si wonaa jom geɗal mawnungal.

وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ ٱلشَّيۡطَٰنِ نَزۡغٞ فَٱسۡتَعِذۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ﴿٣٦

36Si sowinsinoore arii heɓude ma immorde e seytaane, moolor Allah. Kaŋko ko O Nanoowo, gannduɗo.

وَمِنۡ ءَايَٰتِهِ ٱلَّيۡلُ وَٱلنَّهَارُ وَٱلشَّمۡسُ وَٱلۡقَمَرُۚ لَا تَسۡجُدُواْ لِلشَّمۡسِ وَلَا لِلۡقَمَرِ وَٱسۡجُدُواْۤ لِلَّهِۤ ٱلَّذِي خَلَقَهُنَّ إِن كُنتُمۡ إِيَّاهُ تَعۡبُدُونَ﴿٣٧

37Hino jiyaa e Ma'andeeji makko ɗin, jemma on e ñalawma on, e na'ange ngen e lewru ndun. Wota on cujjan na'ange ngen wonaa kadi lewru ndun. Cujjanee Allah, takɗo ɗi On, si wonii ko Kaŋko ndewoton.

فَإِنِ ٱسۡتَكۡبَرُواْ فَٱلَّذِينَ عِندَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُۥ بِٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَهُمۡ لَا يَسۡـَٔمُونَ۩﴿٣٨

38Si ɓe townitike, ɓeen wonɓe ka Joomi maa kan, hiɓe cubbunhinorana mo jemma e ñalawma, hara ɓe haaɓataa.

وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنَّكَ تَرَى ٱلۡأَرۡضَ خَٰشِعَةٗ فَإِذَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهَا ٱلۡمَآءَ ٱهۡتَزَّتۡ وَرَبَتۡۚ إِنَّ ٱلَّذِيٓ أَحۡيَاهَا لَمُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰٓۚ إِنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ﴿٣٩

39Hino jeyaa e Ma'andeeji makko ɗin, tawde a nji'ay leydi ndin no yoori. Si wonii Min njippinii ndiyam toɓo e mayri, ndi dilla ndi fontoo. Awa nguurnituɗo ndi on, pellet, ko wuurnitoowo maayɓe ɓen, tawde pellet, ko O kattanɗo haka hu'unde.

إِنَّ ٱلَّذِينَ يُلۡحِدُونَ فِيٓ ءَايَٰتِنَا لَا يَخۡفَوۡنَ عَلَيۡنَآۗ أَفَمَن يُلۡقَىٰ فِي ٱلنَّارِ خَيۡرٌ أَم مَّن يَأۡتِيٓ ءَامِنٗا يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ ٱعۡمَلُواْ مَا شِئۡتُمۡ إِنَّهُۥ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٌ﴿٤٠

40Pellet, ooñotooɓe ɓeen e aayeeje Amen ɗeen, ɓe vuuɗotaako Min. E ko feroyteeɗo on ka Yiite ɓuri moƴƴude kaa ko aroyoowo on Ñalnde Darngal hino hoolii? NGollee ko paalaɗon, ko pellet, Homo reeni ko ngolloton kon.

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِٱلذِّكۡرِ لَمَّا جَآءَهُمۡۖ وَإِنَّهُۥ لَكِتَٰبٌ عَزِيزٞ﴿٤١

41Yedduɓe ɓeen Alqur'aana tuma nde arnoo e maɓɓe, pellet noon, ko nde deftere teddunde [foolnde];

لَّا يَأۡتِيهِ ٱلۡبَٰطِلُ مِنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَلَا مِنۡ خَلۡفِهِۦۖ تَنزِيلٞ مِّنۡ حَكِيمٍ حَمِيدٖ﴿٤٢

42mehre iwrantaa nde ye'eso mayre, wonaa ɓaawo mayre. Ko jipporiinde immorde ka Ñeeño, jettiniiɗo On.

مَّا يُقَالُ لَكَ إِلَّا مَا قَدۡ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِن قَبۡلِكَۚ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغۡفِرَةٖ وَذُو عِقَابٍ أَلِيمٖ﴿٤٣

43A wi'aaka si wonaa ko Nulaaɓe adinooɓe ma ɓen mbi'anoo. Pellet, Joomi maa, ko O Jom yaafuyee, e Jom lepte mu'usuuɗe.

وَلَوۡ جَعَلۡنَٰهُ قُرۡءَانًا أَعۡجَمِيّٗا لَّقَالُواْ لَوۡلَا فُصِّلَتۡ ءَايَٰتُهُۥٓۖ ءَا۬عۡجَمِيّٞ وَعَرَبِيّٞۗ قُلۡ هُوَ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ هُدٗى وَشِفَآءٞۚ وَٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ فِيٓ ءَاذَانِهِمۡ وَقۡرٞ وَهُوَ عَلَيۡهِمۡ عَمًىۚ أُوْلَٰٓئِكَ يُنَادَوۡنَ مِن مَّكَانِۭ بَعِيدٖ﴿٤٤

44Si Min mbaɗuno nde janngeteende e haala ajami, ɓe wi'atno: "Ko haɗno aayeeje mayre ɗen fensitee? E nde wonat e haala ajami, [Nulaaɗo] on wona aarabuujo?" Maaku: "Kayre wonan'de gooŋɗinɓe ɓen, ko nde peewal e cellal". Ɓe ngooŋɗinaa ɓen kan, noto hino e noppi maɓɓe ɗin, kayre ko nde niɓe e dow maɓɓe; ɓen hino noddiree e nokku woɗɗuɗo.

وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ فَٱخۡتُلِفَ فِيهِۚ وَلَوۡلَا كَلِمَةٞ سَبَقَتۡ مِن رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيۡنَهُمۡۚ وَإِنَّهُمۡ لَفِي شَكّٖ مِّنۡهُ مُرِيبٖ﴿٤٥

45Gooŋɗii Min ngokkii Muusaa Deftere ndeen, nde luutondira e mayre. Si wonaano Konngol ardinoongol immorde ka Joomi maa, hakkunde maɓɓe ñaaweteno. Kamɓe kan, pellet, hiɓe e sikke sikkitiiɗo nde.

مَّنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا فَلِنَفۡسِهِۦۖ وَمَنۡ أَسَآءَ فَعَلَيۡهَاۗ وَمَا رَبُّكَ بِظَلَّٰمٖ لِّلۡعَبِيدِ﴿٤٦

46Kala golluɗo ko moƴƴi, ko fii hoore-makko; kala kadi bonnuɗo, yantat e makko. Joomi maa ciforaani won'de, tooñoowo jiyaaɓe ɓen.

۞ إِلَيۡهِ يُرَدُّ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِۚ وَمَا تَخۡرُجُ مِن ثَمَرَٰتٖ مِّنۡ أَكۡمَامِهَا وَمَا تَحۡمِلُ مِنۡ أُنثَىٰ وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلۡمِهِۦۚ وَيَوۡمَ يُنَادِيهِمۡ أَيۡنَ شُرَكَآءِي قَالُوٓاْ ءَاذَنَّٰكَ مَا مِنَّا مِن شَهِيدٖ﴿٤٧

47Ko ka makko woni ko ganndal Darngal nduttetee. Dimɗe yaltataa e coomɗi mum, deyel (woo) saawataa,ngel jibintaa si wanaa e ganndal makko.Ñande O noddiroyta ɓe:"Ko honto woni kafidaaɗi am ɗin?", ɓe mbi'a:"Min nganndinii Ma, alah e amen seedotooɗo [ɗum]"

وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَدۡعُونَ مِن قَبۡلُۖ وَظَنُّواْ مَا لَهُم مِّن مَّحِيصٖ﴿٤٨

48Ɓe majjira e ko ko ɓe ndewatnoo ko adii; ɓe yananee won'de daɗirgal alanaa ɓe.

لَّا يَسۡـَٔمُ ٱلۡإِنسَٰنُ مِن دُعَآءِ ٱلۡخَيۡرِ وَإِن مَّسَّهُ ٱلشَّرُّ فَيَـُٔوسٞ قَنُوطٞ﴿٤٩

49Neɗɗaŋke on kaaɓataa toragol moƴƴere. Si bone memii mo, ko o taƴotooɗo, jonndiniiɗo.

وَلَئِنۡ أَذَقۡنَٰهُ رَحۡمَةٗ مِّنَّا مِنۢ بَعۡدِ ضَرَّآءَ مَسَّتۡهُ لَيَقُولَنَّ هَٰذَا لِي وَمَآ أَظُنُّ ٱلسَّاعَةَ قَآئِمَةٗ وَلَئِن رُّجِعۡتُ إِلَىٰ رَبِّيٓ إِنَّ لِي عِندَهُۥ لَلۡحُسۡنَىٰۚ فَلَنُنَبِّئَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِمَا عَمِلُواْ وَلَنُذِيقَنَّهُم مِّنۡ عَذَابٍ غَلِيظٖ﴿٥٠

50Si Min meeɗinir mo moƴƴere immorde ka Amen, ɓaawo nde lorra memi mo, ko pellet o wi'ay: "Ɗuum ɗoo ko min ! Mi pellitaani si Darnga daroto. Si mi nduttaama ka Joomi am, ko pellet, moƴƴere hino woodani lam ka makko". Ma Min kumpitu yedduɓe ɓeen, fii ko ɓe huuwi kon, ko ma Min meeɗinoy ɓe lepte saɗtuɗe.

وَإِذَآ أَنۡعَمۡنَا عَلَى ٱلۡإِنسَٰنِ أَعۡرَضَ وَنَـَٔا بِجَانِبِهِۦ وَإِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ فَذُو دُعَآءٍ عَرِيضٖ﴿٥١

51Si Min neeminii e neɗɗaŋke on, o ɗuurnoo o toowna balaaje makko; si bone non heɓii mo, o wona jom toraare jaaynde.

قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِن كَانَ مِنۡ عِندِ ٱللَّهِ ثُمَّ كَفَرۡتُم بِهِۦ مَنۡ أَضَلُّ مِمَّنۡ هُوَ فِي شِقَاقِۭ بَعِيدٖ﴿٥٢

52Maaku: "Yeetee kam, si wonii le ko ka Allah nde iwri, refti njedduɗon nde; haray ko hommbo ɓuri majjude on gonɗo e lurral woɗɗungal?"

سَنُرِيهِمۡ ءَايَٰتِنَا فِي ٱلۡأٓفَاقِ وَفِيٓ أَنفُسِهِمۡ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَهُمۡ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّۗ أَوَلَمۡ يَكۡفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ﴿٥٣

53Aray Min kolla ɓe Ma'andeeji Amen ɗin ka tatteeji e maɓɓe tigi, haa ɓanngana ɓe won'de ko nde goonga. E yonaani won'de Joomi maa, ko O ceediiɗo kala hu'unde?

أَلَآ إِنَّهُمۡ فِي مِرۡيَةٖ مِّن لِّقَآءِ رَبِّهِمۡۗ أَلَآ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَيۡءٖ مُّحِيطُۢ﴿٥٤

54Ganndee heɓe e cikke fii hawroygol e Joomi maɓɓe. Ganndee non, ko O huɓindiiɗo kala hu'unde.

RELATED SURAHS