Luqman

لقمان

Luqman34 ayahsMeccan

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

الٓمٓ﴿١

1Alif, laam, miim.[1]

تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡحَكِيمِ﴿٢

2Ɗee, ko aayeeje deftere ñeñaande nde.

هُدٗى وَرَحۡمَةٗ لِّلۡمُحۡسِنِينَ﴿٣

3Ko nde peewal e yurmeende wonan'de moƴƴinooɓe ɓe,

ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ يُوقِنُونَ﴿٤

4ɓeen ñiiɓnooɓe juulde nden, ɓe totta askal on, hara kamɓe ko ɓe yananaaɓe (fii La'akara).

أُوْلَٰٓئِكَ عَلَىٰ هُدٗى مِّن رَّبِّهِمۡۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ﴿٥

5Ko ɓeen ngoni e peewal immorde e Joomi maɓɓe ɓe, ko kamɓe ngoni malaaɓe ɓen.

وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَشۡتَرِي لَهۡوَ ٱلۡحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًاۚ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٞ مُّهِينٞ﴿٦

6Hino woodi e yimɓe ɓen, soodiroowo mbeleeɗe konnguɗi haa o majjira e laawol Alla ngol ko aldaa e ganndal, o jogitora (aayeeje) ɗen jalnitgol. ɓeen ɗon, hino woodani ɓe lepte koynooje.

وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ءَايَٰتُنَا وَلَّىٰ مُسۡتَكۡبِرٗا كَأَن لَّمۡ يَسۡمَعۡهَا كَأَنَّ فِيٓ أُذُنَيۡهِ وَقۡرٗاۖ فَبَشِّرۡهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ﴿٧

7Si aayeeje Amen ɗen njanngaama e makko, o huccitira(runtora) townitaare, wa si tawii o nanaani ɗe, wa si tawii ko pahu woni e noppi makko. weltanir-mo lepte mu'usɗe.

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُمۡ جَنَّٰتُ ٱلنَّعِيمِ﴿٨

8Pellet, ɓen gooŋɗinɓe ɓe golli moƴƴi ɗin, hino woodani ɓe Aljannaaji neema.

خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٗاۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ﴿٩

9Ko ɓe duumotooɓe ton, ɗuum ko fodoore Alla goongunde. Ko Kaŋko woni On poolɗo, Ñeeñɗo.

خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ بِغَيۡرِ عَمَدٖ تَرَوۡنَهَاۖ وَأَلۡقَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمۡ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٖۚ وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَنۢبَتۡنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوۡجٖ كَرِيمٍ﴿١٠

10O tagirii kammuuji ɗin ko aldaa e tugaale, ɗe nji'oton; o wernii ka leydi pelle fii wota ndi dillidu e mon; o saaki e mayri kala ruugayngel. Min njippiniri ndiyam ka kammu, Min puɗini e mayri kala nooneeji tedduɗi.

هَٰذَا خَلۡقُ ٱللَّهِ فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ ٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦۚ بَلِ ٱلظَّٰلِمُونَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ﴿١١

11"Ɗuum ɗoo ko tagoore Alla. Kollee Kam ko ɗi (ndewoton ɗin) ga Makko tagi?" Si ko woni, tooñɓe ɓeen no e majjere ɓanngunde.

وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا لُقۡمَٰنَ ٱلۡحِكۡمَةَ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِلَّهِۚ وَمَن يَشۡكُرۡ فَإِنَّمَا يَشۡكُرُ لِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٞ﴿١٢

12Gooŋɗii Min ngokkii Luqmaan ñenƴal: "Won'de yettu Alla. Kala jettuɗo, haray ko hoore-makko o yettani; kala noon jedduɗo, anndu pellet, Alla ko Galo, jettiniiɗo".

وَإِذۡ قَالَ لُقۡمَٰنُ لِٱبۡنِهِۦ وَهُوَ يَعِظُهُۥ يَٰبُنَيَّ لَا تُشۡرِكۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّ ٱلشِّرۡكَ لَظُلۡمٌ عَظِيمٞ﴿١٣

13Jaŋto tuma Luqmaana wi'annoo geɗal makko on, hari homo waajoo mo: "Ko an ɓinngel am, wota a sirkan Alla. Pellet, sirku on ko tooñe mawɗe".

وَوَصَّيۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيۡهِ حَمَلَتۡهُ أُمُّهُۥ وَهۡنًا عَلَىٰ وَهۡنٖ وَفِصَٰلُهُۥ فِي عَامَيۡنِ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِي وَلِوَٰلِدَيۡكَ إِلَيَّ ٱلۡمَصِيرُ﴿١٤

14Min njamirii neɗɗaŋke on [ɗoftagol] jibinɓe mo ɓen; yumma makko saawirii mo lo'ere e hoore lo'ere: entugol mo ngol, ko e ndeer duuɓi ɗiɗi. "Won'de yettam e jipnaaɓe maa ɓen. Ko ka am woni waɗtinirde nden".

وَإِن جَٰهَدَاكَ عَلَىٰٓ أَن تُشۡرِكَ بِي مَا لَيۡسَ لَكَ بِهِۦ عِلۡمٞ فَلَا تُطِعۡهُمَاۖ وَصَاحِبۡهُمَا فِي ٱلدُّنۡيَا مَعۡرُوفٗاۖ وَٱتَّبِعۡ سَبِيلَ مَنۡ أَنَابَ إِلَيَّۚ ثُمَّ إِلَيَّ مَرۡجِعُكُمۡ فَأُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ﴿١٥

15Si ɓe tiiɗnorii ma fii cirkangol Kam e ko a alanaa ɗum ganndal, wota a ɗofto ɓe; won'ndir e maɓɓe ka aduna ɗoo moƴƴere. Jokku laawol on duttiiɗo e am. Refti ko ka Am woni ruttorde mon, mi yeetitoo on, ko ngollatnoɗon.

يَٰبُنَيَّ إِنَّهَآ إِن تَكُ مِثۡقَالَ حَبَّةٖ مِّنۡ خَرۡدَلٖ فَتَكُن فِي صَخۡرَةٍ أَوۡ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ أَوۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ يَأۡتِ بِهَا ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٞ﴿١٦

16"eeyma ɓinngel am, anndu ɗe [golle bonɗe maa moƴƴe], si fotii wa abbere, immorde e nenndi foññe, ɗum wona e fetere, maa ka kammuuji maa ka leydi, Alla artirat nde. Pellet, Alla ko Newiiɗo, kumpitiiɗo.

يَٰبُنَيَّ أَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ وَأۡمُرۡ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَٱنۡهَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَآ أَصَابَكَۖ إِنَّ ذَٰلِكَ مِنۡ عَزۡمِ ٱلۡأُمُورِ﴿١٧

17Eey ma ɓinngel am, ñiiɓnu juulde nden, yamiraa moƴƴere, haɗaa ŋiñere(pankare), muñño-ɗaa e ko heɓu-maa. Pellet, ɗum ko jeyaaɗum e fiyakkuji mawɗi.

وَلَا تُصَعِّرۡ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمۡشِ فِي ٱلۡأَرۡضِ مَرَحًاۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخۡتَالٖ فَخُورٖ﴿١٨

18Wota fal yimɓe ɓen ye'eso maa ngon, wota a yahru ka leydi ñaaƴagol. Pellet, Alla yiɗaa kala ñaaƴotooɗo mantoo.

وَٱقۡصِدۡ فِي مَشۡيِكَ وَٱغۡضُضۡ مِن صَوۡتِكَۚ إِنَّ أَنكَرَ ٱلۡأَصۡوَٰتِ لَصَوۡتُ ٱلۡحَمِيرِ﴿١٩

19Hakindo e yahdu-maa ndun, joltinaa(ustu) hito maa ngon; ko ɓuri añeede e hitooji ɗin, pellet, ko lu'ukaadu bamɗi.

أَلَمۡ تَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَأَسۡبَغَ عَلَيۡكُمۡ نِعَمَهُۥ ظَٰهِرَةٗ وَبَاطِنَةٗۗ وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَلَا هُدٗى وَلَا كِتَٰبٖ مُّنِيرٖ﴿٢٠

20E on nji'aani won'de Alla eeltanii on ko woni kon ka kammuuji e ka leydi? O huuɓitiri on neemaaji makko peeñuɗi e suuɗiiɗi. Hino woodi e yimɓe ɓen, on wennjiroowo e fii Alla, ko aldaa e gannndal, wonaa peewal, wonaa Deftere jalbunde.

وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱتَّبِعُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ قَالُواْ بَلۡ نَتَّبِعُ مَا وَجَدۡنَا عَلَيۡهِ ءَابَآءَنَآۚ أَوَلَوۡ كَانَ ٱلشَّيۡطَٰنُ يَدۡعُوهُمۡ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ﴿٢١

21Si ɓe mbianaa:"njokkee kon ko Allah Jippini", ɓe mbi'a: "Si ko woni, min njokkay ko men tawri kon baabiraaɓe amen ɓen"; e hay si tawii seytaane wonii hino nodda ɓe e lepte dulboowe ngen!

۞ وَمَن يُسۡلِمۡ وَجۡهَهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ وَهُوَ مُحۡسِنٞ فَقَدِ ٱسۡتَمۡسَكَ بِٱلۡعُرۡوَةِ ٱلۡوُثۡقَىٰۗ وَإِلَى ٱللَّهِ عَٰقِبَةُ ٱلۡأُمُورِ﴿٢٢

22Kala jebbilɗo ye'eso mun ngon fa'ade e Alla, hara ko o moƴƴinɗo, gooŋɗii o jaggiima e ɓoggol tiiɗungol. Ko ka Alla woni battane fiyakuuji ɗin.

وَمَن كَفَرَ فَلَا يَحۡزُنكَ كُفۡرُهُۥٓۚ إِلَيۡنَا مَرۡجِعُهُمۡ فَنُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ﴿٢٣

23Kala kedduɗo, wota ke'eferaaku makko sunine. Ko ka amen woni ruttorde maɓɓe, Min kumpita ɓe ko ɓe ngollatnoo noo. Pellet, Alla ko gannduɗo jaati ɓerɗe.

نُمَتِّعُهُمۡ قَلِيلٗا ثُمَّ نَضۡطَرُّهُمۡ إِلَىٰ عَذَابٍ غَلِيظٖ﴿٢٤

24Min ndakmitat ɓe seeɗa, refti Min forsaɓe e lepte tekkuɗe.

وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۚ قُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ﴿٢٥

25Pellet, si a lamndike ɓe : "Ko hommbo tagi kammuuji ɗin e leydi ndin?" Ma ɓe mbi'i'u: "Ko Alla!" Maaku: "Jettooje ngoodanii Alla!". Kono ko ɓuri ɗuuɗude e maɓɓe nganndaa.

لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡغَنِيُّ ٱلۡحَمِيدُ﴿٢٦

26Ko Alla woodani kala ko woni kammuuji e ka leydi. Pellet, Alla, ko Kaŋko woni Galo, jettiniiɗo.

وَلَوۡ أَنَّمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ مِن شَجَرَةٍ أَقۡلَٰمٞ وَٱلۡبَحۡرُ يَمُدُّهُۥ مِنۢ بَعۡدِهِۦ سَبۡعَةُ أَبۡحُرٖ مَّا نَفِدَتۡ كَلِمَٰتُ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٞ﴿٢٧

27Hay si tawii ko woni ka hoore leydi kon e leɗɗe, [settiraama] karambi, maayo ngo ɓeydora (wontugol ndaha) ɓaawo ɗuum, yeru maaje jeeɗiɗi, konnguɗi Alla ɗin lannataa. Pellet, Alla ko poolɗo, Ñeeñɗo.

مَّا خَلۡقُكُمۡ وَلَا بَعۡثُكُمۡ إِلَّا كَنَفۡسٖ وَٰحِدَةٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٌ﴿٢٨

28Tagugol on e immintingol wonaani, si wonaa wa (takgol) woŋkii gooti. Pellet, Alla ko Nanoowo, ji'oowo.

أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِيٓ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى وَأَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٞ﴿٢٩

29E a yiaani won'de Alla no naatna jemma on e ndeer ñalawra on, O naatna ñalawma kadi e ndeer jemma on, O eltii kadi na'ange ngen e lewru ndun, kala majji no doga haa e lajal innaangal? E won'de Alla ko kumpitiiɗo ko ngolloton kon.

ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِ ٱلۡبَٰطِلُ وَأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡكَبِيرُ﴿٣٠

30Ɗuum [ko jaŋtaa ɗoo], ko tawde pellet, Alla ko Kaŋko woni Goonga, e won'de kon ko ɓe noddata ga makko, ko ɗuum woni mehre nden, e won'de ko Alla woni Toowɗo, Mawnɗo On.

أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱلۡفُلۡكَ تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ لِيُرِيَكُم مِّنۡ ءَايَٰتِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٖ﴿٣١

31E a yiaani won'de laaɗe ɗen heɗe ndogira ka maayo e neema Alla, fii yo O hollu on maandeeji makko ɗin? Wonii e ɗuum, maandeeji, wonan'de kala keewuɗo-muñal, jettoowo (neema).

وَإِذَا غَشِيَهُم مَّوۡجٞ كَٱلظُّلَلِ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ فَلَمَّا نَجَّىٰهُمۡ إِلَى ٱلۡبَرِّ فَمِنۡهُم مُّقۡتَصِدٞۚ وَمَا يَجۡحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا كُلُّ خَتَّارٖ كَفُورٖ﴿٣٢

32Si tawii morlooɗe(bempejje) kippiriiɓe wa duule [maa pelle], ɓe noddat Alla, hara heɓe laɓɓinani mo dewal; tuma nde o daɗndunooɓe ka njoorndi, tawi no e maɓɓe kakindiiɗo. Jeddataa Aayeeje Amen ɗen, si wonaa kala keewɗo janfa, ke'efeera.

يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡ وَٱخۡشَوۡاْ يَوۡمٗا لَّا يَجۡزِي وَالِدٌ عَن وَلَدِهِۦ وَلَا مَوۡلُودٌ هُوَ جَازٍ عَن وَالِدِهِۦ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِٱللَّهِ ٱلۡغَرُورُ﴿٣٣

33Eey mon yo yimɓe! Kulee Joomi mon, kulon ñaaande, nde baaba duncanoytaa ɓiɗɗo mun, wonaa ɓiɗɗo on kadi duncanoyta ben mun hay hu'unde. Pellet, fodoore Alla nden ko goonga. Wota nguurndam aduna hodu on, wata hodu on e Alla, (seytaane) kodoowo!

إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ ٱلۡغَيۡثَ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡأَرۡحَامِۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسٞ مَّاذَا تَكۡسِبُ غَدٗاۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسُۢ بِأَيِّ أَرۡضٖ تَمُوتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرُۢ﴿٣٤

34Pellet, ko ka Alla woni anndal Darngal, Homo jippina toɓo; Homo anndi ko woni ka ndeer renngaaji. Wo'kii (woo) anndaa ko ki faggitoto janngo, woŋkii (woo) kadi anndaa ko e leydi honndi maayata. Pellet, Alla ko gannduɗo, kumpitiiɗo.

RELATED SURAHS