Yusuf

¹ Аліф. Лям. Ра. Гэта – знакі выразнага Пісання.

² Мы паслалі яго як Каран па-арабску, – мабыць, вы зразумееце!

³ Мы паведамім табе найлепшае апавяданне, намаўляючы табе гэты Каран, хоць раней ты пра гэта нічога не ведаў.

⁴ Вось сказаў юсуф свайму бацьку: «Бацька мой, бачыў я адзінац¬цаць зорак, і сонца, і месяц, – бачыў іх, і як яны мне пакланяліся».

⁵ Адказаў ён: «о сыне, не распавядай пра свой прывід тваім бра¬там, яны задумаюць супраць цябе мудрагельства. Бо шатан для чала¬века відавочны вораг!

⁶ І так абярэ цябе твой Госпад, і навучыць цябе тлумачэнню падзе¬яў, і скончыць сваю літасць над табою і над родам Якуба, як скончыў яе раней над тваімі бацькамі, Ібрагімам і Ісхакам. Сапраўды, Госпад твой – Усеведаючы, Мудры».

⁷ юсуф ды браты ягоныя былі знакамі для тых, хто пытаецца.

⁸ Вось сказалі яны: «Вядома, юсуф і ягоны брат мілейшыя за нас нашаму бацьку, дык нас цэлы гурт. Сапраўды, бацька наш відавочна памыляецца».

⁹ «забіце юсуфа ці кіньце яго ў іншую краіну; тагды звернецца да вас твар вашага бацькі, і будзеце вы пасля гэтага людзьмі праведнымі».

¹⁰Сказаў адзін з іх: «Не забівайце юсуфа, а кіньце ў глыбіню ка¬лодзежа, – узніме яго хто-небудзь з тых, што праходзяць, калі вы гэта вырашылі зрабіць».

¹¹Сказалі яны: «о бацька наш! Чаму не давяраеш нам юсуфа, мы ж яму шчырыя дарадцы!

¹²Пашлі яго з намі заўтра, няхай ён пабегае і пагуляе, мы ж яго абаронім».

¹³Ён адказаў: «засмуціць мяне, калі вы з ім пойдзеце, і палохаюся я, што з’есць яго воўк, калі вы будзеце няўважлівыя з ім».

¹⁴Яны сказалі: «Калі з’есць яго воўк, калі нас натоўп, тагды мы бу¬дзем мець страту».

¹⁵І потым яны пайшлі з ім і пагадзіліся скінуць яго ў глыбіню ка¬лодзежа; Мы ж адкрылі яму: «Ты паведаміш ім пра гэтую справу, калі яны не будуць ведаць».

¹⁶А ўвечары яны прыйшлі да свайго бацькі з плачам

¹⁷і сказалі: «Бацька наш! Мы змагаліся, а юсуфа пакінулі з нашымі рэчамі, і воўк з’еў яго Хоць ты і не верыш нам, але мы кажам праўду!»

¹⁸І яны прынеслі ягоную кашулю, заплямленую фальшываю кры¬вёю. [Бацька] сказаў: «ды не, на гэта спакусілі вас вашыя душы! Але трыванне – дабро. У Аллага варта шукаць дапамогі ад таго, пра што вы распавядаеце!»

¹⁹І прыйшоў караван, а з яго паслалі чалавека, які павінен быў прынесці вады. Ён спусціў вядро i ўсклiкнуў: «Якая ўцеха! Тут хлопчык». І яны схавалі яго, як тавар. І Аллаг ведаў, што робяць яны.

²⁰Яго прадалі за мізэрныя грошы, за лічаныя дзіргамы. Яны не ве¬далі сапраўднага ягонага кошту.

²¹Той чалавек з Егіпта, які купіў яго, сказаў жонцы сваёй: «Па¬дрыхтуй яму добрае месца. Магчыма, ён прынясе нам карысць ці мы возьмем яго за сына». Так Мы зацвердзілі юсуфа на гэтай зямлі і на¬вучылі яго тлумачыць сны. Аллаг выконвае Свой загад, але большас¬ць людзей гэтага не ведае.

²²Калі ён дасягнуў паўналецця, Мы даравалі яму мудрасць і ве¬данне. Так Мы заахвочваем тых, якія робяць дабро.

²³Жанчына, у хаце якой ён жыў, пачала спакушаць яго. Яна зачыніла дзверы і сказала: «Ідзі да мяне». Той адказаў: «Ратуй мяне Ал¬лаг! Сапраўды, Ён – Госпад мой, і лепшы прытулак – у Яго. Сапраўды, не будуць мець поспеху няслушныя».

²⁴Яна жадала яго, і ён пажадаў бы яе, калі б не ўбачыў знака ад Го¬спада свайго. Так Мы адхілілі ад яго ліха і бруд. Сапраўды, ён – адзін з Нашых праўдзівых рабоў.

²⁵Яны кінуліся да дзвярэй, і яна разлупіла яму кашулю на спіне. У дзвярэй яны натрапілі на ейнага гаспадара. Яна закрычала: «Якое можа быць пакаранне таму, хто жадаў ліха жонцы тваёй? Толькі тур¬ма альбо пакутлівае пакаранне!»

²⁶[юсуф] сказаў: «Яна сама імкнулася спакусіць мяне!» А сведка з ейнае сям’і разважыў так: «Калі кашуля ягоная разлупленая спераду, дык яна сказала праўду, а ён – хлус!

²⁷Але калі ягоная кашуля разлупленая на спіне, дык яна схлусіла, а ён – праўдзівы».

²⁸І калі [гаспадар] убачыў, што кашуля разлупленая на спіне, ска¬заў: «Гэта што-небудзь з вашых жаночых мудрагельстваў! Сапраўды, вялікія мудрагельствы вашыя.

²⁹юсуфе! забудзься на гэта. А ты прасі прабачэння за сваё злачын¬ства. Сапраўды, ты здзейсніла грэх».

³⁰Жанчыны ў горадзе пачалі казаць: «Жонка шляхетнага мужа спрабавала спакусіць свайго маладога раба! Ён распаліў ейны запал. Сапраўды, мы бачым, што яна ў сапраўднай аблудзе».

³¹Калі яна пачула пра іхныя плёткі, дык паслала за імі, падрыхта¬вала ім ложак і дала кожнай з іх ножык. Яна сказала: «Выйдзі да нас». І калі ўбачылі яго, дык так захапіліся ім, што парэзалі сабе рукі. І ўсклікнулі: «Крый Аллаг! Гэта ж не чалавек, а прыстойны анёл».

³²Яна сказала: «Вось той, праз каго вы мяне лаялі! Я сапраўды спра¬бавала спакусіць яго, але ён адмовіўся. Калі ён не зробіць таго, што я загадала яму, дык патрапіць у турму і будзе адным з зняважаных».

³³Той сказаў: «Госпадзе! Турма любей для мяне за тое, да чаго яны мяне заклікаюць! Калі ты не адхіліш мудрагельстваў іхных, дык я пад¬дамся ім і буду адным з неразумных».

³⁴Госпад адказаў яму і адхіліў іхныя мудрагельствы. Сапраўды, Ён – заўсёды Ўсечуючы, Усеведаючы!

³⁵Потым ім здалося – пасля таго, як яны ўбачылі доказы – што яго ўсё адно трэба зняволіць на пэўны час.

³⁶Разам з ім трапілі ў турму яшчэ два юнакі. Адзін з іх сказаў: «Я бачыў, што выціскаю сок з вінаграду». другі сказаў: «Я бачыў, што нясу на галаве хлеб, які дзяўбуць птушкі. Патлумач нам гэта, мы бачым, што ты – адзін з тых, хто робіць дабро».

³⁷Ён сказаў: «Не паспеюць вам прынесці ежу, якой вас жывяць, як я ўжо патлумачу вашыя сны. Гэта – з таго, чаму навучыў мяне Госпад мой. Сапраўды, я пакінуў рэлігію людзей, якія не вераць у Аллага і не вераць у наступнае жыццё.

³⁸Я іду за вераю маіх бацькоў – Ібрагіма, Iсхака і Якуба. Нам не належыць дадаваць нешта Аллагу ў пакланенні! Такая літасць Аллага да нас і да іншых людзей, але большасць з людзей не дзякуе.

³⁹о мае сябры па турме! Лепш розныя багі – альбо Аллаг, Адзіны, Усемагутны?

⁴⁰Вы пакланяецеся толькі імёнам, якімі назвалі іх вы і вашыя ба¬цькі. Бог не пасылаў пра іх ніводнага доказу. Але пастанова належыць толькі Аллагу. Ён загадаў вам не пакланяцца нікому, апроч Яго! Гэта праўдзівая вера, але большасць людзей не ведае.

⁴¹о мае сябры па турме! Адзін з вас будзе наліваць віно свайму ўладару, а другога ўкрыжуюць, i птушкі будуць дзяўбці з ягонае гала¬вы. Ужо вырашаная справа, пра якую вы пыталіся».

⁴²I ён сказаў таму з іх, якога лічыў выратаваным: «згадай пра мяне перад гаспадаром сваім». Але шатан прымусіў яго забыцца на гэтую згадку перад гаспадаром, таму юсуф быў у турме яшчэ некалькі год.

⁴³Вось кароль сказаў: «Я бачыў семярых тлустых кароў, якіх з’я¬даюць сем худых. А яшчэ сем каласоў – адны з іх зялёныя, а іншыя сухія. о спадарства! Патлумачце мне сон мой, калі прымееце вы тлу¬мачыць сны».

⁴⁴Тыя сказалі: «Жмуткі сноў! А мы не дасведчаныя ў тлумачэнні сноў».

⁴⁵Але адзін з тых двух, які выратаваўся, раптам згадаў пасля доў¬гага часу і сказаў: «Я распавяду вам тлумачэнне! Толькі пашліце мяне».

⁴⁶«юсуфе! о праўдзівы! Распавядзі нам пра семярых тлустых ка¬роў, якіх з’ядаюць сем худых. I сем каласоў – адны з іх зялёныя, а ін¬шыя сухія. Гэта трэба для таго, каб я вярнуўся да людзей i, магчыма, ведацьмуць яны!»

⁴⁷Той адказаў: «Вы будзеце сеяць сем гадоў, цяжка працуючы. На¬збіраны плён пакідайце ў каласах, апроч малой часткі – таго, што вы будзеце есці.

⁴⁸Потым, пасля гэтага, прыйдзе сем цяжкіх гадоў, якія з’ядуць тое, што вы падрыхтавалі раней, апроч малой часткі – таго, што вы заха¬ваеце.

⁴⁹Потым, пасля гэтага, прыйдзе год, у які людзі дачакаюцца дажд¬жу, і надыйдзе час для адціскання».

⁵⁰Тагды кароль загадаў: «Прывядзіце яго да мяне!» I калі прый¬шоў пасланец, дык сказаў: «Вяртайся да свайго гаспадара і спытай, што здарылася з тымі жанчынамі, якія парэзалі сабе рукі? Сапраўды, Го¬спад мой ведае пра іхныя мудрагельствы».

⁵¹Кароль спытаў: «Што вы скажаце пра тое, як спрабавалі спакусі¬ць юсуфа?» Тыя жанчыны адказалі: «Крый Божа! Мы не ведаем пра яго нічога дрэннага». А жонка таго шляхетнага мужа сказала: «Вось зараз адкрылася праўда! Гэта я спрабавала спакусіць яго, а ён – адзін з праўдзівых.

⁵²(юсуф сказаў): «Гэта [мая адмова выйсці з вязніцы] – каб (магнат) даведаўся, што я не ашукаў яго ўпотай [калі ён адсутнічаў] і што Ал¬лаг не вядзе проста падкопы здраднікаў».

⁵³Я не апраўдваю сябе, бо чалавечая душа заклікае да злу, хіба што злітуецца над ёй Госпад мой. Сапраўды, мой Госпад – Прабачаючы, Міласэрны».

⁵⁴Кароль сказаў: «Прывядзіце яго! Я зраблю яго сваім набліжа¬ным». А калі ён пагутарыў з ім, сказаў: «Сёння ты атрымаў каля нас па¬саду і давер».

⁵⁵Той адказаў: «Пастаў мяне над скарбніцамі зямлі, бо я – ахоўнік надзейны i дасведчаны»

⁵⁶Так Мы зацвердзілі юсуфа на зямлі, каб ён прымеў змясціцца там, дзе пажадае. Мы дорым літасць Нашую, каму пажадаем, i мы не страцім узнагароджання праведнікаў.

⁵⁷Узнагароджанне наступнага жыцця найлепшае для тых, якія па¬верылі і былі збожнымі.

⁵⁸I прыйшлі браты юсуфа і ўвайшлі да яго. Ён пазнаў іх, але яны не пазналі яго.

⁵⁹Калі ён надзяліў іх харчамі, сказаў: «Прывядзіце да мяне свайго брата, сына вашага бацькі. Хiба вы не бачыце, што я даю поўную меру і прыняў вас найлепшым чынам?

⁶⁰А калі вы не здолееце прывесці яго, дык я не дам вам вашае меры. І тагды не набліжайцеся да мяне!»

⁶¹Тыя адказалі: «Мы паспрабуем умовіць ягонага бацьку. Сапраў¬ды, мы абавязкова зробім гэта».

⁶²Ён сказаў слугам: «Пакладзіце прынесеныя імі грошы ў іхныя клункі. Магчыма, яны знойдуць іх, калі паварочаюцца да сваіх сем’яў і, магчыма, яны прыйдуць сюды нанова».

⁶³І калі яны паварочаліся да свайго бацькі, сказалі: «Бацька наш! Будзе адмоўлена нам у меры. Адпусці з намі нашага брата, і тагды мы атрымаем меру сваю. Сапраўды, мы будзем ягонымі ахоўнікамі».

⁶⁴Ён сказаў: «Няўжо я прымею даверыць яго вам так, як калісьці даверыў ягонага брата? Найлепшы ахоўнік – Аллаг! Ён – Уселітасцівы з літасцівых».

⁶⁵І калі яны адкрылі свае клункі, дык знайшлі там грошы, якія па¬варочалі. Яны сказалі: «о бацька наш! Чаго ж можна пажадаць яшчэ? Нашыя грошы нам паварочалі. Мы забяспечым нашыя сем’і, захава¬ем нашага брата і атрымаем на дадатак вярблюджы клунак! Такая мера будзе латваю».

⁶⁶Той адказаў: «Я не адпушчу яго з вамі, пакуль вы не пакленяце¬ся Аллагам, што абавязкова прыведзяце яго, калі толькі не адбудзец¬ца з вамі ліха». І калі яны пакляліся, ён сказаў: «Аллаг – Абаронца таго, што сказана намі!»

⁶⁷Ён сказаў: «Не заходзьце туды праз адну браму, а ідзіце рознымі. Я нічым не здолею вам дапамагчы супраць волі Аллага. Пастанова на¬лежыць толькі Аллагу. На Яго я спадзяюся на Яго няхай ускладаюць надзеі тыя, хто спадзяецца».

⁶⁸І калі яны ўвайшлі менавіта так, як загадаў ім бацька, дык ён нічым не прымеў дапамагчы ім супраць волі Аллага. Але жаданне ў душы Якуба было задаволенае. Сапраўды, ён меў веданне, якому Мы навучылі яго, але большасць людзей гэтага не ведае.

⁶⁹І калі яны ўвайшлі да юсуфа, дык ён прыціснуў да сябе брата і сказаў: «Сапраўды, я – твой брат. Не журыся праз тое, што рабілі яны».

⁷⁰Калі ён надзяліў іх харчамі, дык у клунак свайго брата падклаў келіх. А далей веснік закрычаў: «о вы, людзі з каравана! Сапраўды, вы – злодзеі!»

⁷¹Тыя абгарнуліся і спыталі: «Што вы страцілі?»

⁷²Ім адказалі: «Страцілі келіх караля. Хто яго прынясе, той атры¬мае вярблюджы клунак. І я адказваю за гэта!»

⁷³Тыя сказалі: «Клянёмся Аллагам, вы ведаеце, што мы не прый¬шлі сюды распаўсюджваць паганства на зямлі. І мы – не злодзеі!»

⁷⁴Але ім адказалі: «Якая ж будзе адплата ў тым выпадку, калі вы – хлусы?»

⁷⁵Яны сказалі: «Адплата таму, у чыім клунку яго знойдуць, будзе ён сам. Так мы караем прыгнятальнікаў».

⁷⁶он пачаў абшукваць іхныя мяхі раней за мех свайго брата. А по¬тым ён выцягнуў келіх з меха свайго брата. Мы навучылі юсуфа гэта¬му мудрагельству, інакш ён не прымеў затрымаць брата па законе ка¬раля, калі б гэтага не пажадаў Аллаг. Мы ўзносім на вышэйшую прыступку, каго пажадаем! І над кожным ведаючым ёсць яшчэ больш ведаючы».

⁷⁷Яны сказалі: «Калі скраў ён, дык яшчэ раней краў ягоны брат». юсуф схаваў гэта ў сябе і не адкрыўся ім, а толькі падумаў: «Горкае ж ваша становішча! Аллаг ведае пра тое, што прыдумваеце вы».

⁷⁸Тыя адказалі: «о спадару! Сапраўды, ягоны бацька ўжо стары. Таму затрымай замiж яго кагосьці іншага сярод нас. Сапраўды, мы бачым, што ты – праведнік».

⁷⁹Ён сказаў: «Крый Аллаг, каб мы затрымалі кагосьці іншага, а не таго, у каго знайшлі нашую рэч! Тагды мы былі б няслушныя».

⁸⁰Калі яны страцілі надзею забраць яго, сабраліся ў адзіноце для размовы. Старэйшы з іх сказаў: «Хiба вы не ведаеце таго, што ваш ба¬цька патрабаваў паклясцiся перад Аллагам, а таксама таго, як вы па¬крыўдзілі юсуфа? Я не сыду з гэтае зямлі, пакуль мне не дазволіць ба¬цька, альбо Аллаг не вынесе сваёй пастановы мне. Ён – Найлепшы з суддзяў!

⁸¹Таму вяртайцеся да свайго бацькі і скажыце: «о спадару! Са¬праўды, твой сын скраў. Мы сведчым толькі пра тое, што ведаем, і нам было невядома пра таемнае.

⁸²Спытай жыхароў паселiшча, у якім мы былі, а таксама людзей каравана, з якім мы паварочалiся сюды. Мы кажам праўду».

⁸³Ён адказаў: «Вашыя душы спакусілі вас, але трыванне лепш. Маг¬чыма, Аллаг паварочае мне ўсіх разам. Сапраўды, Ён – Усеведаючы, Мудры».

⁸⁴Адхінуўся і сказаў: «Шкада юсуфа». Вочы ягоныя сталі белымі ад смутку, які ён стрымліваў.

⁸⁵Яны сказалі: «Клянёмся Аллагам, калі ты не спыніш згадваць юсуфа, дык захварэеш альбо сканаеш».

⁸⁶Ён сказаў: «Сапраўды, са сваiм лiхам ды смуткам я звяртаюся толькі да Аллага і ведаю ад Аллага тое, чаго не ведаеце вы.

⁸⁷о сыны мае! Ідзіце і знайдзіце юсуфа і ягонага брата. Не губляй¬це надзеі на літасць Аллага. Сапраўды, губляюць надзею на літасць Аллага толькі нявернікі».

⁸⁸І калі яны ўвайшлі да яго, сказалі: «о спадару! Лiха закранула нас і род наш. Грошай у нас няшмат, але даруй нам поўную меру і бу¬дзь шчодрым да нас. Сапраўды, Аллаг узнагароджвае тых, якія даюць ахвяраванні».

⁸⁹Ён сказаў: «Вы зразумелі, што зрабілі з юсуфам і ягоным бра¬там, калі яшчэ былі невукамі?»

⁹⁰Тыя спыталі: «Няўжо ты – юсуф?» Ён адказаў: «Так, я – юсуф. А гэта – мой брат! Аллаг дараваў нам Сваю літасць. Сапраўды, калі хто збожны і трывучы, дык Аллаг не губляе ўзнагароджання праведнікаў».

⁹¹Яны сказалі: «Клянёмся Аллагам! Ён аддаў табе перавагу, а мы былі грэшнікамі».

⁹²Ён сказаў: «Сёння я не ўпікаю вас. Няхай Аллаг даруе вам, а Ён – Найлітасцівейшы з літасцівых!

⁹³Ідзіце з маёй кашуляю і атуліце ёю твар майго бацькі, каб ён на¬нова бачыў. І прыйдзіце з усёй сваёй сям’ёю».

⁹⁴Як толькі караван выйшаў, іхны бацька сказаў: «Сапраўды, я ад¬чуваю пах юсуфа, калі толькі вы не скажаце, што я звар’яцеў».

⁹⁵Яму сказалі: «Клянёмся Аллагам, ты ў сваёй старой памылцы».

⁹⁶І калі прыйшоў добры веснік і накрыў твар ягоны, дык ён нано¬ва стаў відучым. І сказаў: «Хіба я не казаў вам, што ведаю ад Аллага тое, чаго не ведаеце вы?»

⁹⁷Яны сказалі: «о бацька наш! Папрасі прабачэння за грахі нашыя, бо мы былі грэшнікамі».

⁹⁸Той адказаў: «Я буду прасіць прабачэння для вас у Госпада ва¬шага! Сапраўды, Ён – Прабачаючы, Міласэрны».

⁹⁹І калі яны прыйшлі да юсуфа, дык ён прыціснуў да сябе баць¬коў і сказаў: «заходзьце ў Эгіпет бяспечна, калі гэтага пажадае Аллаг».

¹⁰⁰ Ён узняў сваіх бацькоў на трон, але яны схіліліся перад ім у зямным паклоне. Ён сказаў: «о бацька мой! Гэта – тлумачэнне майго даўняга сну. Госпад мой зрабіў яго праўдаю. Ён зрабіў са мною най¬лепшым чынам, калі выратаваў мяне з турмы, а таксама калі прывёў вас з пустэльні – пасля таго, як шатан пасеяў непрыхільнасць паміж мною і братамі маімі. Сапраўды, мой Госпад спрыяльны да таго, да каго пажадае! Сапраўды, Ён – Усеведаючы, Мудры.

¹⁰¹ Госпад дараваў мне ўладу і навучыў мяне тлумачыць сны. Ства¬ральнік нябёсаў і зямлі, Ты – мой Абаронца ў жыцці гэтым і наступ¬ным. забяры мяне адданым Табе і ўмацуй мяне тымі, якія робяць да¬бро».

¹⁰² Гэта – апавяданне пра таемнае, якое Мы паведамляем табе. Ты не быў разам з імі, калі яны аб’ядналіся дзеля мудрагельства.

¹⁰³ Большасць людзей – хоць бы ты і жадаў таго – не паверылі.

¹⁰⁴ І ты не просіш у іх узнагароджання, бо гэта толькі напамін для светаў.

¹⁰⁵ Шмат знакаў на нябёсах і на зямлі, міма якіх яны праходзяць і адхінаюцца.

¹⁰⁶ Большасць з іх верыць у Аллага, дадаючы яму роўных у пакла¬ненні.

¹⁰⁷ Хіба яны абароненыя ад таго, што накрые іх заслонаю пакаран¬ня Аллага, альбо прыйдзе раптам Час, калі яны гэтага і не адчуюць?

¹⁰⁸ Скажы: «Гэта – мой шлях. Разам з тымі, хто ідзе за мною, я за¬клікаю да Аллага так, як мне дадзена гэта зразумець. Прыслаўны Ал¬лаг! Я не паганін».

¹⁰⁹ Яшчэ раней за цябе Мы пасылалі да жыхароў паселішчаў муж¬чын, якія мелі ад Нас адкрыцці. Няўжо яны не падарожнічалі зямлёю і не бачылі, якім быў канец тых, хто жыў раней? Наступнае жыццё най¬лепшае для збожных! Няўжо вы не разумееце?

¹¹⁰ Калі пасланцы падалі духам і думалі, што іх прызналі хлусамі, дык да іх прыходзіла Нашая дапамога, і мы ратавалі, каго жадалі. Але не адхіліць Нашага пакарання ад беззаконнікаў.

¹¹¹ У апавяданні пра іх павучэнне для адораных розумам. Гэта не прыдуманае апавяданне, але сцверджанне таго, што было раней, тлу¬мачэнне кожнае рэчы, кіраванне і літасць для вернікаў.