الشعراء
The Poets • 227 ayahs • Meccan
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
1Xaa Siin Miim.
2Tun keeyyattoota kitaaba (dhugaa soba irraa) adda baasaa ta’eeti.
3(Yaa Muhammad!) Ati Mu’uminoota ta’uu dhabuu isaaniitiif [gaddaan] lubbuu kee baasuun siif sodaatama.
4Odoo feenee samii irraa mallattoo isaan irratti buufnee (isheedhaaf ajajamuun) mormoowwan isaanii isheedhaaf gadi jedhoo taati ture.
5gorsi (kitaabni) haaraan Rahmaan irraa isaaniif kan dhufu hin taane isa irraa garagaloo tahan malee.
6Dhugumatti isaan [Qur’aana kana] sobsiisaniiru. Oduun waan isaan itti qishnaa (qoosaa) turanii isaanitti dhufuuf jira.
7Sila isaan gara Dachii hin ilaallee akka nuti gosoota gaggaarii hunda irraa meeqaatama ishee keessatti biqilchine?
8Sana keessa mallattootu jira, Irra hedduun isaanii kan amanan hin taane.
9Dhugumatti Gooftaan kee Isatu injifataa, rahmata godhaadha.
10Yeroo Gooftaan kee Muusaa waame [yaadadhu] “Gara ummata miidhaa dalagdootaa deemi” [jedhee].
11“Gara ummata Fir’awn [dhaqi]. Sila Rabbiin hin sodaatanii?”
12[Muusaan] ni jedhe: “Gooftaa kiyya! Dhugumatti, ani na sobsiisuun sodaadha.
13[Yoo na sobsiisan] qomti kiyya ni dhiphata. Arrabni kiyyas hin diriiru. Kanaafuu gara Haaruunitti ergi.
14Isaaniif yakka [dhiigaatu] narra jira; kanaafuu na ajjeesuun sodaadha.”
15[Rabbiin] ni jedhe: “lakki! (si hin ajjeesanu) Isin lamaan mallattoolee keenyaan deemaa, Nuti isinii waliin dhageeffatoota.”
16“Fir’awnitti dhaqaatii ‘Nuti ergamaa Gooftaa aalama hundaati’ jedhaa.
17“Ilmaan Israa’iil nu waliin gadi dhiisi” jechuudhaan [ergamne jedhaa].
18[Fir’awni] ni jedhe: “sila nuti mucaa xiqqaa taatee of biratti si hin guddifnee? Umrii kee irraas waggoota baay’ee nu keessa hin turree?
19Dalagaa kee ishee dalagde (ajjeechaa raawwatte) san hin hojjannee? Ati gantoota irraahi” [jedhe].
20[Muusaanis] ni jedhe: “Yeroo san wallaaltota irraa ta’een ishee hojjadhe.
21Yeroman isin sodaadhun isin irraa dheesse; Gooftaan kiyya beekumsa naaf kenne, ergamtoota irraa na godhe.
22Sun tola ati narratti himattuudha Ilmaan Israa’iil gabra godhachuu keetiin”.
23Fir’awn “gooftaan aalama hundaa maali?” jedhe.
24[Muusaan]: “gooftaa Samiilee, Dachiifi waan gidduu isaan lamaaniiti; yoo kan dhugoomsitan taatan [itti amanaa]” jedheen.
25[Fir’awnis] namoota maddii isaa jiraniin “Sila [waan inni jedhu] hin dhageessanuu?” jedhe.
26[Muusaan] “Gooftaa keessaniifi Gooftaa abbootii keessan kan jalqabaati” jedhe.
27[Fir’awn] “ergamaan keessan inni gara keessanitti ergame dhugumatti maraatuudha” jedhe.
28[Muusaan] “Gooftaa Bahaa, Dhihaafi waan gidduu isaan lamaanii jiruuti; yoo kan hubattan taataniif [itti amanaa]” jedhe.
29[Fir’awn] “dhugumatti, yoo ati ana malee gabbaramaa biraa godhatte, hidhamtoota irraan si taasisa” jedhe.
30[Muusaan] “sila odoo waan (ragaa) ifa ta’een sitti dhufeellee moo?” jedhe.
31[Fir’awn] “yoo warra dhugaa dubbatan irraa taate isa fidi” jedhe.
32[Muusaan] ulee isaa ni darbateYeroma san isheen jawwee ifa galaa taate.
33Harka isaas [bobaa isaa jalaa] ni baase; Yeroma san isheen warra ilaalaniif adii taate.
34[Fir’awn] qondaaltota naanna’a isaa jiraniin “dhugumatti, kun saahiree (falfalaa) akkaan beekaadha” jedhe.
35“Sihrii isaatiin dachii keessan irraa isin baasuu fedhaa, isin immoo maalitti na ajajju” (jedhe).
36[Isaanis] ni jedhan: “Isaafi obboleessa isaas tursiisi, Magaalota keessatti walitti qabdoota ergi.
37Saahiroota (falfaltoota) beekumsa qaban hundaan sitti haa dhufanu.”
38Saahiroonnis beellama guyyaa beekamaatiif walitti qabaman.
39Namootaanis ni jedhame: “sila isin walitti qabamtanii? (Dafaa walitti qabamaa);
40Yoo isaan kan injifatan ta’an, Saahiroota (falfaltoota) hordofuun keenya ni kajeelamaa.”
41Falfaltoonni yeroma dhufan, Fir’awniin “Sila yoo nuti mo’attoota taaneef mindaan nuuf jiraa? ” jedhan.
42[Fir’awnis] “Eeyyeen; isin yoosan [natti] dhihaattota irraa taatu” jedhe.
43Muusaanis “Isin waan darbuu feetan darbaa” isaanin jedhe.
44Haadoowwaniifi uleewwan isaanii ni darban; “Jabeenya Fir’awniin kakannee! Nuti dhugumatti nutu injifattoota” jedhan.
45Muusaanis ulee isaa ni darbate, Yeroma san isheen waan isaan sobaan fakkeessan hunda liqimsite.
46Falfaltoonnis [yeroma kana argan] sujuuda bu’aa ta’anii gadi kufan.
47Ni jedhanis: “Gooftaa aalama hundaatti amanne.
48Gooftaa Muusaafi Haaruunitti.”
49[Fir’awni] ni jedhe: “Odoo ani isiniif hin hayyamin isatti amantanii? inni hangafa keessan kan sihrii isin barsiiseedha. Fuulduratti [waan ta’u] beekuuf jirtu, Dhugumatti, ani Harkoowwan keessaniifi Lukoowwan keessan wal-faallessuudhaan isin irraan mummura, Dhugumatti hunduma keessan isinin fannisa.”
50Ni jedhan: “Rakkoon hin jiru! nuti gara Gooftaa keenyaa deebi’oodha.
51Nuti jalqaba mu'imintootaa ta’uudhaan Rabbiin keenya badiilee teenya nuuf araaramuu ni kajeella”.
52Gara Muusaatti beeysisa goone “halkaniin gabroota kiyyaan deemi (baqadhu) isin [diinota keessaniin] hordofamoodha” jechuun.
53Fir’awni magaalota keessatti walitti qabdoota ergee.
54“Warri kun gareewwan xiqqoowaniidha.
55Isaan nuuf dallansiisoodha.
56Nuti hedduuwwan of eegdota” [jedhe].
57Ashaakiltiileefi burqaawwan irraa isaan baafne.
58Kuusaa qabeenyaafi iddoowwan kabajamaa irraas.
59Akka kanatti Ilmaan Israa’iil ishee dhaalchifne.
60Bariifatoo ta’anii isaan hordofan.
61Yeroma gareen lamaan wal argan, gareen Muusaa “nuti [garee Fir’awniin] dhaqqabamoodha” jedhan.
62[Muusaan] ni jedhe: “lakkisaa! Dhugumatti, Gooftaan kiyya na wajjin jira, Inni [furmaatatti] na qajeelcha.”
63Gara Muusaatti beeysisa goone “ulee keetiin galaana rukuti” jechuun. [Yeroma inni dhahu] qoqqoodamee Kutaan qoodama isaa hunduu akka gaara guddaa ta’e.
64Bakka sanatti warra biraa dhiheessine.
65Muusaafi warra isa waliin turan hundaa ni baraarsine.
66Sana booda warra biroo bishaaniin dhidhimsiifne.
67Kana keessa mallattootu jira, Irra hedduun isaanii Mu’uminoota hin taane.
68Rabbiin kee, Isumatu injifataa, rahmata godhaadha.
69Seenaa Ibraahim isaan irratti dubbisi.
70Yeroo inni abbaafi ummata isaatiin “maal gabbartu?” jedhe.
71“Taabotawwan gabbarra; ishee [gabbaruu] irras warra turu taane” jedhan.
72[Ibraahiim] ni jedhe: “sila yeroo isaan waammattan isin dhagahanii?
73Yookiinis isin fayyaduu? Yookiinis isin miidhuu?”
74[Isaanis] “Lakkisaa; abbootii keenya akkas kan dalagan agarre” jedhan.
75[Ibraahiim] ni jedhe: “Sila waan gabbaraa turtan hubattanii jirtuu?
76Isiniifi abbootiin keessan kan duraaniis?
77Isaan anaaf diinota; garuu Gooftaa aalamootaa malee (inni jaalalloo kooti).
78[Inni] isa na uume, isatu na qajeelcha.”
79Inni Isa na nyaachisuufi na obaasuudha.
80Yeroo an dhukkubsadhes, Isatu na fayyisa.
81Isa na ajjeesuufi Sana booda na jiraachisuudha.
82Isa guyyaa murtii badii kiyya akka naaf araaramu kajeeluudha.
83Gooftaa kiyya! beekumsa naaf kenni, Namoota gaggaariitti na dhaqqabsiisi.
84Dhaloota boodaa keessattis faaruu gaarii naaf taasisi.
85Dhaaltota Jannata qananii (dhaalan) irraas na taasisi.
86Abbaa kiyyaaf araarami, inni jallattoota irraa ta’eera.
87Guyyaa isaan (gabroonni) kaafaman na hin xinneessin.”
88Guyyaa qabeenyiifi ilmaanis homaa hin fayyadne.
89Nama onnee qulqulluudhaan Rabbitti dhufe malee.
90[Guyyaa] Jannanni warra Rabbiin sodaataniif dhiheeffamte.
91[Guyyaa] Ibiddi jahannam jallattootaaf muldhifamte.
92[Guyyaa] “wanti isin gabbaraa turtan eessa jiru?” isaaniin jedhame.
93“Rabbii gaditti (ta’anii) Sila isiniif tumsuu? Yookiin ni tumsamuu?”
94Isaaniifi jallattoonni ishee keessatti darbamanii konkolaatan..
95Waraanni Ibliis hunduu (ni darbaman).
96Isaan ishee keessatti wal falmaa ni jedhu:
97Allaahn kakannee! Nuti dhugumatti jallina ifa ta’e keessa turre.
98Yeroo Gooftaa aalamtootaatti isin qixxeessinu san.
99Ficiltoota malee homtuu nu hin jallisne.
100Araarsitoonni tokkollee nuuf hin jiru.
101Hiriyaan garaa laafus (hin jiru)
102Odoo (addunyaatti) deebiin tokkollee nuuf jiraatee silaa Mu’uminoota irraa taana turre.
103Kana keessa mallattootu jira. Irra hedduun isaanii Mu’uminoota hin taane.
104Dhugumatti Gooftaan kee isumatu injifataa, rahmata godhaadha.
105Ummanni Nuuh ergamtoota sobsiiftee jirti.
106Yeroo obboleessi isaanii Nuuh jedheen: “Sila Rabbiin hin sodaattanii.
107Ani isiniif ergamaa amanamaadha.
108Rabbiin sodaadhaa, naaf ajajamaa.
109Ani isa (waamicha kana) irratti mindaa tokkollee isin hin gaafadhu; Mindaan kiyya Gooftaa aalama hundaa irratti malee hin taane.
110Rabbiin sodaadhaa naaf ajajamaa.”
111[Ummanni isaas] “sila nuti odoo warri gadi aanoon si hordofanii jiranuu siif amannaa?” jedhan.
112[Innis] ni jedhe: “Waan isaan dalagaa turan maalittin beeka?
113Odoo beektanii qormaanni isaanii Gooftaa kiyya qofa irra malee hin taane.
114Ani ari’aa (fageesaa) Mu’uminootaa hin taane
115Ani akeekkachiisaa ifa bahaa ta’e malee hin taane.”
116[Isaan] ni jedhan: “Yaa Nuuh! [waan jettu irraa] yoo dhorgamuu baatte, warra dhakaan cafaqaman irraa taata.”
117[Nuuh] ni jedhe: “Yaa gooftaa kiyya ummanni koo na sobsiisaniiru.
118Ati gidduu kiyyaafi gidduu isaaniitti murtii [haqaa] murteessi, Anaafi Mu’uminoota irraa nama na waliin ta’anis baraari.”
119isaafi namoota isa waliin turan doonii guutamte keessatti isaan baraarre
120Ergasii booda [bilisa isaan baasuutii] warra hafan ni dhidhimsiifne.
121Kana keessa mallattootu jira, Garuu irra hedduun isaanii Mu’uminoota hin taane.
122Dhugumatti Gooftaan kee Isatu injifataa, rahmata godhaadha.
123Aad (ummanni huud) ergamtoota sobsiifte.
124Yeroo obboleessi isaanii Huud “Sila (Rabbiin) hin sodaattanii? isaaniin jedhe.
125Ani isiniif ergamaa amanamaadha.
126Rabbiin sodaadhaa naaf ajajamaa.
127Ani isa (waamicha kana) irratti mindaa tokkollee isin hin gaafadhu; mindaan kiyya Gooftaa aalama hundaa irratti malee hin taane.
128Sila isin kan [nama tarutti] qishnitan taatanii iddoo ol fuudhamaa hunda irratti [gamoo] mallattoo ijaartuu?
129Kuusaa bishaaniitiifi gamoowwanis akka waan keessatti haftanuutti tolfattuu?
130Yeroo [namoota adabbiif] qabdan gara jabeeyyii taatanii qabdan.
131Rabbiin sodaadhaa naaf ajajamaa.
132Isa waan [gaggaarii] isin beektan hundaan isin badhaase sodaadhaa.
133Beyladootaafi ilmaaniinis isin badhaase.
134Ashaakiltiiwwaniifi burqaawwaniinis [isin qananiise].
135Ani adabbii Guyyaa guddaan isin irratti sodaadha.”
136[Ummanni Huud] ni jedhan: “Yoo nu gorsites yoo gorsitoota irraa ta’uu baattes nurratti waluma qixa.
137Kun amaluma warra duriiti malee waan biraa miti.
138Nuti kan adabamnuu miti” [jedhan].
139Isa sobsiisan. Nutis isaan balleessine. Dhugumatti, kana keessa mallattootu jira. irra hedduun isaanii mu’uminoota hin taane.
140Dhugumatti, Rabbiin kee Isatu injifataa, rahmata godhaadha.
141Samuud (ummanni Saalih) ergamtoota sobsiifte.
142Yeroo obboleessi isaanii Saalih isaaniin jedhe: “Sila Rabbiin hin sodaattanii?
143Ani isiniif ergamaa amanamaadha.
144Rabbiin sodaadhaa; ajaja kiyya fudhaa.
145Ani isa (waamicha kana) irratti mindaa tokkollee isin hin gaafadhu; Mindaan kiyya Gooftaa aalama hundaa irra malee hin taane.
146Sila waan as jiru (qabeenya kana) keessatti nageenyaan dhiifamtuu?
147Ashaakiltiiwwaniifi burqaawwan keessatti,
148Oorruuwwaniifi muka tamirii ijji ishee Bilchaataa taate (keessattis ni dhiifamtuu?)
149Cocollee taatanii gaarreen irraas manoota bocattuu (soqattuu?)
150Rabbiin sodaadhaa; ajaja kiyyas fudhaa.
151Ajaja warra daangaa dabranii hin fudhatinaa.
152Isaan Dachii keessatti badii raawwataniifi toltuu hin raawwannee” [jedhe].
153[Isaan] ni jedhan: “Ati namoota sihriin (falfalli) baay’een itti godhame irraa isa tokkoodha.
154Ati namuma akka keenyaati malee waan biraatii miti, Warra dhugaa dubbatan irraa yoo taate mallattoo fidi.”
155[Saalihis] ni jedhe: “Isheen tun Gaala; isheef carraa dhugaatiitu jira; Isiniifis carraa dhugaatii guyyaa beekamaa ta’eetu jira.
156Hamtuun ishee hin tuqinaa, [Yoo akkas gootan] adabbii guyyaa guddaatu isin mudata.”
157Ishee waraananii sheena’oota ta’an
158Adabbichis isaan qabate, Kana keessa mallattootu jira. Irra hedduun isaanii Mu’uminoota hin taane.
159Dhugumatti Gooftaan kee Isatu injifataa, rahmata godhaadha.
160Ummanni Luuxis ergamoota sobsiifte
161Yeroo obboleessi isaanii Luux isaanin jedhu: “Sila Rabbiin hin sodaattanii?
162Ani isiniif ergamaa amanamaadha.
163Rabbiin sodaadhaa; ergaa kiyyas fudhaa.
164Ani isa (waamicha kana) irratti mindaa tokkollee isin hin gaafadhu, Mindaan kiyya Gooftaa aalama hundaa irra malee hin taane.
165Sila isin (qunnamtii saalaatiif) aalama hunda irraa dhiirotatti dhuftuu?
166Waan Gooftaan keessan isiniif uume jaartiiwwan teessan iraa ni dhiiftuu? Dhugumatti isin ummata daangaa dabritoota” [jedhe].
167[Isaan] ni jedhan: “Yaa Luux! Yoo [waan jettu irraa] hin dhorgamin, dhugumatti warra [biyyarraa] baafaman irraa taata.”
168[Luuxis] ni jedhe: “Dhugumatti, ani namoota dalagaa keessan jibban irraayyi.
169Yaa Gooftaa kiyya! Anaafi maatii kiyya waan isaan dalagan irraa nu baraari.”
170Isaafi maatii isaas walumaa galatti ni baraarre.
171Dullattii warra [adaba keessatti] hafan irraa taate malee.
172Ergasii warra biroo ni balleessine.
173Bokkaa [adabbii] isaan irratti roobsine, Roobni warra akeekkachiifamanii waa fokkate.
174Dhugumatti, kana keessa mallattootu jira, Irra hedduun isaaniis Mu’uminoota hin taane.
175Dhugumatti Gooftaan kee Isatu injifataa, rahmata godhaadha.
176Jiraattonni Aykah (bosonaa) ergamoota sobsiifte.
177Yeroo Shu’ayb isaaniin jedhu: “sila Rabbiin hin sodaattanuu?
178Ani isiniif ergamaa amanamaadha.
179Rabbiin sodaadhaa; ergaa kiyyas fudhadhaa.
180Ani isa (waamicha kana) irratti mindaa tokkollee isin hin gaafadhu, Mindaan kiyya Gooftaa aalama hundaa irra malee hin taane.
181Safara guutaa; [haqa namaa] hir’iftoota irraa hin ta’inaa.
182Madaala sirrii ta’een madaalaa.
183Namoota wantoota isaanii irraa hin hir’isinaa, badii hojjattoota taataniis dechii keessa badiin hin deeminaa.
184Isa isiniifi dhaloota duraanii uume sodaadhaa.”
185[Isaan] ni jedhan: “Ati namoota sihriin (falfalli) baay’een itti godhame irraa isa tokkoodha.
186Ati nama fakkii keenyaa malee (uumaa biroo) hin taane; nutis sobdoota irraa ta’uu si yaadna.
187Yoo warra dhugaa dubbatan irraa taate samii irraa cittuu wahii nurratti kuffisi” [jedhaniin].
188[Inni] ni jedhe: “Gooftaan kiyya waan isin dalagdan beekaadha.”
189Isa sobsiisan, Adabbiin guyyaa gaaddisaa (duumessa gurraachaa) isaan qabate, Dhugumatti, inni adabbii guyyaa guddaa ta’eera.
190Dhugumatti, kana keessa mallattootu jira, irra hedduun isaanii mu’uminoota hin taane.
191Gooftaan kee Isatu injifataa, rahmata godhaadha.
192Dhugumatti, inni (Qur’aanni) buufamaa Gooftaa aalama hundaati.
193Ruuhii amanamaa ta’e (Jibriiltu) isaan bu’e.
194onnee kee irratti [buuse] Akka ati akeekkachiiftota irraa taatuuf jecha.
195Qooqa Arabiffaa ifaa ta’een.
196Dhugumatti, inni (waa’een Qur’aanaa) kitaabota durii keessa jira.
197Sila beektonni Ilmaan Israa’iil isa beekuun mallattoo isaaniif (warra Makkaatiif) hin ta’uu?
198Odoo garii nama Araba hin ta’inii irratti isa (Qur’aana) buufnee,
199Innis isaan irratti dubbisee, isaan kan isatti amanan hin taane.
200Akka kanatti isa (diddaa Qur’aanaa) onneewwan badi raawwattootaa keessa seensifne.
201Hanga adabbii laalessaa arganitti isatti hin amananu.
202Inni (adabbichi) odoo isaan hin beekin tasa isaanitti dhufa.
203[Akka amannuuf] “yeroon nuuf kennamaa?” jedhu.
204Sila adabbii keenya jarjarsiifatuu?
205Mee naaf himi! Odoo waggoota hedduuf isaan qanansiifnee,
206Sana booda wanti isaan ittiin akeekkachiifamaa turan isaanitti dhufee,
207Wanti isaan ittiin qanani’aa turan [adaba Rabbii irraa] maal isaan irraa deebisa?
208Magaalotarraa tokkollee akeekkachiisaan isaaniif jiraatu malee isaan hin balleessine.
209[Kun] yaadachiisa; Nuti miidhaa hojjattoota hin taane.
210Sheyxaanonnis isaan [Qur’aanaan] hin buune.
211Isaaniifis hin malu, [Isa fiduu] hin danda’anus.
212Dhugumatti, isaan isa dhagahuu irraa fageeffamoodha.
213Rabbii waliin gooftaa biraa hin kadhatin, [Yoo akkas goote] warra adabaman irraa taata.
214Firoota kee dhihoo ta’an akeekkachiisi.
215Mu’uminoota irraa nama si hordofeef nyaara (kooluu) kee gadi qabi.
216Yoo ajaja kee fudhachuu didanis “Ani waan isin hojjattan irraa qulqulluudha” jedhiin.
217[Rabbii] injifataa, rahmata godhaa ta’e irratti hirkadhu.
218Isa yeroo ati dhaabbattu si argu [irratti hirkadhu].
219[Isa] sochiiwwan kee warra sagadan keessatti [argu irratti hirkadhu].
220Dhugumatti, Inni Isatu argaa, beekaadha.
221Sheyxaanonni eenyu irratti akka bu’an isinitti himuu?
222Kijibaa, badii hojjataa hunda irratti buuti.
223Wanta dhagahan [waa himtuu irratti] gadi buusu. Irra baay’een isaanii kijibdoota.
224Walaleessitoota jallattootatu isaan hordofa.
225Isaan sulula (oduu) hunda keessa akka seenan hin agartuu?
226Isaan waan hin dalagne kan dubbatan ta’uu [hin agartuu]?
227Warra amananiifi gaggaarii hojjatan, kan baayisanii Rabbiin faarsan, erga roorrifamii booda [walaloodhaan] of irraa deebisan [harka kaffalatan] malee [Isaan hin komatanu]. Isaan miidhaa dalaganis [eega du’anii booda] deebifama akkamii akka deebifaman beekuuf jiru.