Fussilat

فصلت

Explained in Detail • 54 ayahs • Meccan

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

حمٓ﴿١﴾

11. (حم) هۆسا دئێتە خواندن (حا، میم)، و ل دۆر ڕاڤەكرنا ڤان ڕەنگە تیپان، بزڤڕە دەستپێكا سۆرەتا بەقەرە.

تَنزِيلٞ مِّنَ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ﴿٢﴾

22. ئەڤ قورئانە ژ دەڤ خودایێ دلۆڤان و خودان ڕەحم هاتییە خوارێ.

كِتَٰبٞ فُصِّلَتۡ ءَايَٰتُهُۥ قُرۡءَانًا عَرَبِيّٗا لِّقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ﴿٣﴾

33. كتێبەكە نیشان و ئایەتێت وێ ب درێژی هاتینە ئاشكەراكرن، قورئانەكە ب زمانێ عەرەبییە، ئەوێت دورست تێ دگەهن قەدرێ وێ دزانن..

بَشِيرٗا وَنَذِيرٗا فَأَعۡرَضَ أَكۡثَرُهُمۡ فَهُمۡ لَا يَسۡمَعُونَ﴿٤﴾

44. مزگینییە [بۆ مرۆڤێت خودێ] و ئاگەهداركەرە [بۆ دژمنێت خودێ]، بەلێ باراپتر ژ [گاوران] بەرێ خۆ ژێ وەرگێڕان، و گوهێ خۆ نادەنێ.

وَقَالُواْ قُلُوبُنَا فِيٓ أَكِنَّةٖ مِّمَّا تَدۡعُونَآ إِلَيۡهِ وَفِيٓ ءَاذَانِنَا وَقۡرٞ وَمِنۢ بَيۡنِنَا وَبَيۡنِكَ حِجَابٞ فَٱعۡمَلۡ إِنَّنَا عَٰمِلُونَ﴿٥﴾

55. و گۆتن: پەردە ل سەر دلێت مەنە، و ئەڤا تو بۆ مە دبێژی ئەم تێ ناگەهین، و گوهێت مە دكەڕن مە های ژێ نینە تو چ دبێژی، و پەردەیەكا د ناڤبەرا مە و تەدا هەی، ڤێجا تو ل سەر دینێ خۆ بە، و ئەم یێت ل سەر دینێ خۆ.

قُلۡ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ يُوحَىٰٓ إِلَيَّ أَنَّمَآ إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَٱسۡتَقِيمُوٓاْ إِلَيۡهِ وَٱسۡتَغۡفِرُوهُۗ وَوَيۡلٞ لِّلۡمُشۡرِكِينَ﴿٦﴾

66. [هەی موحەممەد] بێژە: ئەز ژی مرۆڤەكم وەكی هەوە، وەحی بۆ من دئێت كو ب ڕاستی خودایێ هەوە خودایەكێ ب تنێیە، ڤێجا ڕاست ڕێكا وی بگرن و ل سەر بمینن، و داخوازا لێبۆرینێ ژێ بكەن، و ئیزا و نەخۆشی بۆ موشركان بیت.

ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ كَٰفِرُونَ﴿٧﴾

77. ئەوێت باوەری ب دانا زەكاتێ نەیی و باوەری ب ڕۆژا قیامەتێ نەیی.

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُمۡ أَجۡرٌ غَيۡرُ مَمۡنُونٖ﴿٨﴾

88. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ئینایین و كار و كریارێت ڕاست و دورست كرین، خەلاتەكێ بێ ڤەبڕین بۆ وان یێ هەی.

۞ قُلۡ أَئِنَّكُمۡ لَتَكۡفُرُونَ بِٱلَّذِي خَلَقَ ٱلۡأَرۡضَ فِي يَوۡمَيۡنِ وَتَجۡعَلُونَ لَهُۥٓ أَندَادٗاۚ ذَٰلِكَ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ﴿٩﴾

99. [هەی موحەممەد] بێژە: ئەرێ هوین باوەرییێ ب وی [خودایی] نائینن ئەوێ ئەرد د دو ڕۆژاندا چێكری، و هوین هەڤبەران بۆ چێ دكەن؟ ئەو چێكەر، خودانێ جیهانانە.

وَجَعَلَ فِيهَا رَوَٰسِيَ مِن فَوۡقِهَا وَبَٰرَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَآ أَقۡوَٰتَهَا فِيٓ أَرۡبَعَةِ أَيَّامٖ سَوَآءٗ لِّلسَّآئِلِينَ﴿١٠﴾

1010. و چیایێت بنەجهـ و بلند یێت ئێخستینە د ئەردیدا [دا نەهەژیێت]، و [ب ئاڤ و گل و گیایی و دار و دەرامەت و شینكاتی] یێ ب بەرەكەت ئێخستی، و د چار ڕۆژێت تمامدا، ڕزقێ خەلكێ ئەردی ئەوێت هەوجە دیاركر.

ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰٓ إِلَى ٱلسَّمَآءِ وَهِيَ دُخَانٞ فَقَالَ لَهَا وَلِلۡأَرۡضِ ٱئۡتِيَا طَوۡعًا أَوۡ كَرۡهٗا قَالَتَآ أَتَيۡنَا طَآئِعِينَ﴿١١﴾

1111. پاشی بەرێ خۆ دا ئەسمانی و ئەو دویكێل بوو، و گۆتە ئەردی و ئەسمانی هەوە بڤێت و نەڤێت ل دویڤ ئەمرێ من وەرن [كا من چ د ناڤ هەوەدا بۆ مرۆڤان چێ كرییە، دەربێخن] گۆتن: ئەم ب دلخۆشی و بەر ئەمری تە هاتین.

فَقَضَىٰهُنَّ سَبۡعَ سَمَٰوَاتٖ فِي يَوۡمَيۡنِ وَأَوۡحَىٰ فِي كُلِّ سَمَآءٍ أَمۡرَهَاۚ وَزَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنۡيَا بِمَصَٰبِيحَ وَحِفۡظٗاۚ ذَٰلِكَ تَقۡدِيرُ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡعَلِيمِ﴿١٢﴾

1212. و خودێ د دو ڕۆژاندا كرنە حەفت ئەسمان، هەر ئەسمانەكی كاروبارێ وی دورست كر، و مە ئەسمانێ دنیایێ ب ستێران خەملاند و پاراست [ژ شەیتانان]، ب ڕاستی ئەڤە تەكبیر و تەقدیرا خودایێ دەستهەلاتدار و زانایە.

فَإِنۡ أَعۡرَضُواْ فَقُلۡ أَنذَرۡتُكُمۡ صَٰعِقَةٗ مِّثۡلَ صَٰعِقَةِ عَادٖ وَثَمُودَ﴿١٣﴾

1313. ڤێجا ئەگەر وان بەرێ خۆ [ژ باوەریئینان و هزركرنێ د ڤان چێكریاندا] وەرگێڕا، تو بێژە: ئەڤە من هوین ژ هشكەقێڕییەكێ ترساندن، وەكی وێ هشكەقێڕیێ ئەوا عاد و (ثمود) هنگاڤتین.

إِذۡ جَآءَتۡهُمُ ٱلرُّسُلُ مِنۢ بَيۡنِ أَيۡدِيهِمۡ وَمِنۡ خَلۡفِهِمۡ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّا ٱللَّهَۖ قَالُواْ لَوۡ شَآءَ رَبُّنَا لَأَنزَلَ مَلَٰٓئِكَةٗ فَإِنَّا بِمَآ أُرۡسِلۡتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ﴿١٤﴾

1414. وەختێ پێغەمبەر ژ هەمی ڕەخانڤە بۆ وان هاتین [گۆتینە وان:] ژ خودێ پێڤەتر نەپەرێسن، گۆتن: ئەگەر خودایێ مە ڤیابایە پێغەمبەران بهنێریت، دا ملیاكەتان هنێریت، و ب ڕاستی ئەڤا هوین پێ هاتینە هنارتن، ئەم باوەرییێ پێ نائینین.

فَأَمَّا عَادٞ فَٱسۡتَكۡبَرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَقَالُواْ مَنۡ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةًۖ أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِي خَلَقَهُمۡ هُوَ أَشَدُّ مِنۡهُمۡ قُوَّةٗۖ وَكَانُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَجۡحَدُونَ﴿١٥﴾

1515. هندی عاد بوون ژ نەهەقی خۆ د ئەردیدا مەزن كرن، و گۆتن: كی ژ مە ب هێزترە؟ ما وان نەددیت، ب ڕاستی ئەو خودایێ ئەو چێ كرین ژ وان ب هێزترە، و وان باوەری ب ئایەت و نیشان و موعجیزەیێت مە نەدئینا.

فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ رِيحٗا صَرۡصَرٗا فِيٓ أَيَّامٖ نَّحِسَاتٖ لِّنُذِيقَهُمۡ عَذَابَ ٱلۡخِزۡيِ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَعَذَابُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَخۡزَىٰۖ وَهُمۡ لَا يُنصَرُونَ﴿١٦﴾

1616. ڤێجا مە هوڕەبایەكێ ب سڕ و سەقەم د چەند ڕۆژەكێت كوڕە و ڕەشدا، ب سەر واندا هنارت، دا ئیزایا ڕسواكرن و شەرمزاریێ د ژیانا دنیایێدا بدەینە بەر وان، و ئیزایا ئاخرەتێ ڕسواتر و شەرمزارترە، و هاریكاری ژی بۆ وان نائێتەكرن.

وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيۡنَٰهُمۡ فَٱسۡتَحَبُّواْ ٱلۡعَمَىٰ عَلَى ٱلۡهُدَىٰ فَأَخَذَتۡهُمۡ صَٰعِقَةُ ٱلۡعَذَابِ ٱلۡهُونِ بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ﴿١٧﴾

1717. هندی (ثمود) بوون مە ڕاستەڕێكرن، بەلێ وان گۆمڕایی ب سەر ڕاستەرێیییێ ئێخست [ئانكو گاوری گرتن، و پشتا خۆ دانە باوەرییێ]، و ژ بەر كار و كریارێت خراب ئەوێت وان دكرن، برویسییا ئاگری و ئیزایا ڕسوابوون و شەرمزاریێ ئەو گرتن.

وَنَجَّيۡنَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ﴿١٨﴾

1818. و ئەوێت باوەری ئینایین و تەقوا خودێ دكرن [ئانكو ژ خودێ دترسیان، و پارێزكارییا وی دكرن]، مە ڕزگار كرن.

وَيَوۡمَ يُحۡشَرُ أَعۡدَآءُ ٱللَّهِ إِلَى ٱلنَّارِ فَهُمۡ يُوزَعُونَ﴿١٩﴾

1919. و ڕۆژا نەیارێت خودێ بۆ دۆژەهێ دئێنە كۆمكرن، و ئەوێت بەراهیكێ [دا ژێك نەڤەقەتن] دئێنە ڕاوەستاندن، دا پێكڤە ببنە ئێك ڕێز و یێت دویماهیێ بگەهنە وان.

حَتَّىٰٓ إِذَا مَا جَآءُوهَا شَهِدَ عَلَيۡهِمۡ سَمۡعُهُمۡ وَأَبۡصَٰرُهُمۡ وَجُلُودُهُم بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ﴿٢٠﴾

2020. ڤێجا گاڤا ل دەڤ ئاگری كۆمبوون [و ڤیان كار و كریارێت خۆ ئینكار بكەن]، گوهێت وان و چاڤێت وان و چەرمێ وان دێ شادەیییێ ل سەر وان كار و كریاران دەن، یێت وان كرین.

وَقَالُواْ لِجُلُودِهِمۡ لِمَ شَهِدتُّمۡ عَلَيۡنَاۖ قَالُوٓاْ أَنطَقَنَا ٱللَّهُ ٱلَّذِيٓ أَنطَقَ كُلَّ شَيۡءٖۚ وَهُوَ خَلَقَكُمۡ أَوَّلَ مَرَّةٖ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ﴿٢١﴾

2121. و دێ بێژنە چەرمێ لەشێ خۆ: بۆچی هەوە شادەیی ل سەر مە دا؟ [و ئەم بەڕەڤانییێ ژ هەوە دكەین] دێ بێژن: [نە ب مەیە] خودێ ئەم ب ئەزمان ئێخستین، ئەو خودایێ [ئەڤرۆ] هەمی تشت ب ئەزمان ئێخستین، و ئەوی جارا ئێكێ هوین دابوون، و هەر دێ ب بال ویڤە زڤڕن.

وَمَا كُنتُمۡ تَسۡتَتِرُونَ أَن يَشۡهَدَ عَلَيۡكُمۡ سَمۡعُكُمۡ وَلَآ أَبۡصَٰرُكُمۡ وَلَا جُلُودُكُمۡ وَلَٰكِن ظَنَنتُمۡ أَنَّ ٱللَّهَ لَا يَعۡلَمُ كَثِيرٗا مِّمَّا تَعۡمَلُونَ﴿٢٢﴾

2222. [وەختێ هەوە گونەهـ دكر] هەوە خۆ ژ گوه و چاڤ و چەرمێ خۆ نەدڤەشارت، هوین ل وێ هزرێ بوون شادەیییێ ل سەر هەوە نادەن [هەوە بەس خۆ ژ مرۆڤان ڤەدشارت]، و هەوە هزر دكر خودێ گەلەك ژ وان كارێت هەوە دكرن، نوزانیت [ژ بەر هندێ هەوە بستەیی د كرنا گونەهاندا دكر].

وَذَٰلِكُمۡ ظَنُّكُمُ ٱلَّذِي ظَنَنتُم بِرَبِّكُمۡ أَرۡدَىٰكُمۡ فَأَصۡبَحۡتُم مِّنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ﴿٢٣﴾

2323. و ئەڤەبوو ئەو هزرا هەوە ژ خودایێ خۆ دكر، و ئەڤێ هزرا خەلەت ئەوا هەوە ژ خودێ دكر، هوین د هیلاك برن و هوین بوونە ژ وان ئەوێت خوسارەت.

فَإِن يَصۡبِرُواْ فَٱلنَّارُ مَثۡوٗى لَّهُمۡۖ وَإِن يَسۡتَعۡتِبُواْ فَمَا هُم مِّنَ ٱلۡمُعۡتَبِينَ﴿٢٤﴾

2424. ڤێجا ئەگەر سەبرێ بكێشن ئاگرە جهێ وان، و ئەگەر داخوازا ڕازیبوونێ ژی بكەن، ئەو نە ژ وانە یێت خودێ ژ وان ڕازی بیت، و ئەگەر بخوازن بزڤڕنە دنیایێ دا ژ نوی خودایێ خۆ ڕازی بكەن، زڤڕین بۆ وان نینە [چونكی ڕۆژا قیامەتێ ڕۆژا جزا و خەلاتانە ل سەر كار و كریارێت دنیایێ].

۞ وَقَيَّضۡنَا لَهُمۡ قُرَنَآءَ فَزَيَّنُواْ لَهُم مَّا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡ وَحَقَّ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقَوۡلُ فِيٓ أُمَمٖ قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِهِم مِّنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِۖ إِنَّهُمۡ كَانُواْ خَٰسِرِينَ﴿٢٥﴾

2525. و مە هەڤالێت خراب [ژ مرۆڤ و ئەجنەیان] بۆ [موشركێت مەكەهێ] یێت دانایینن، ڤێجا كار و كریارێت وان یێت نوكە و یێت پاشەڕۆژێ بۆ وان خەملاندن، ئیزا بۆ وان واجب بوو، ئەو ژی وەكی ملەتێت بەری خۆ ژ ئەجنە و مرۆڤان، هێژایی ئیزایێ بوون، و ب ڕاستی ئەو یێت خوسارەت بوون.

وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَا تَسۡمَعُواْ لِهَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ وَٱلۡغَوۡاْ فِيهِ لَعَلَّكُمۡ تَغۡلِبُونَ﴿٢٦﴾

2626. و ئەوێت گاور بوویین [ژ خەلكێ مەكەهێ] گۆتن: گوهێ خۆ نەدەنە ڤێ قورئانێ و قەرەبالغێ د بەرڕا بكەن، دا هوین بشێنە وان و وان بێ دەنگ بكەن.

فَلَنُذِيقَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ عَذَابٗا شَدِيدٗا وَلَنَجۡزِيَنَّهُمۡ أَسۡوَأَ ٱلَّذِي كَانُواْ يَعۡمَلُونَ﴿٢٧﴾

2727. و ب ڕاستی ئەم دێ ئیزایەكا گران و دژوار دەینە وان ئەوێت گاوربوویین، و ب ڕاستی ئەم دێ ب جزایێ خرابترین كارێ وان [كو گاوری و شركە] وان ئیزادەین.

ذَٰلِكَ جَزَآءُ أَعۡدَآءِ ٱللَّهِ ٱلنَّارُۖ لَهُمۡ فِيهَا دَارُ ٱلۡخُلۡدِ جَزَآءَۢ بِمَا كَانُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَجۡحَدُونَ﴿٢٨﴾

2828. ئەڤەیە جزایێ دژمنێت خودێ كو ئاگرە، و هەروهەر دێ تێدا بن، ب ڤێ هاتنە جزاكرن چونكی وان باوەری ب قورئانێ نەدئینا.

وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ رَبَّنَآ أَرِنَا ٱلَّذَيۡنِ أَضَلَّانَا مِنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِ نَجۡعَلۡهُمَا تَحۡتَ أَقۡدَامِنَا لِيَكُونَا مِنَ ٱلۡأَسۡفَلِينَ﴿٢٩﴾

2929. و ئەوێت گاوربوویین گۆتن: خودێوۆ، كا وان هەردووكان، ئەجنە و مرۆڤان ئەوێت ئەم د سەردابرین و گومڕاكرین نیشا مە بدە، دا ئەم وان بكەینە د بن پیێت خۆڤە، و دا ئەو ب بن بكەڤن [و بكەڤنە د بنێ بنێ ئاگریدا].

إِنَّ ٱلَّذِينَ قَالُواْ رَبُّنَا ٱللَّهُ ثُمَّ ٱسۡتَقَٰمُواْ تَتَنَزَّلُ عَلَيۡهِمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ أَلَّا تَخَافُواْ وَلَا تَحۡزَنُواْ وَأَبۡشِرُواْ بِٱلۡجَنَّةِ ٱلَّتِي كُنتُمۡ تُوعَدُونَ﴿٣٠﴾

3030. ب ڕاستی ئەوێت گۆتین: خودانێ مە خودێیە، پاشی ل سەر ڤێ مایین و خۆ ڕاگرتین، ملیاكەت [وەختێ مرنێ] دئێنە دەڤ وان [و دبێژنە وان:] نەترسن [ژ تشتێ هوین دێ ب بەرڤەچن]، و ب خەم نەكەڤن [ژ تشتێ هەوە د دنیایێدا ب پاش خۆڤە هێلایی]، و مزگینییا وێ بەحەشتێ ل هەوە بیت ئەوا پەیمان بۆ هەوە پێ هاتی دان.

نَحۡنُ أَوۡلِيَآؤُكُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِۖ وَلَكُمۡ فِيهَا مَا تَشۡتَهِيٓ أَنفُسُكُمۡ وَلَكُمۡ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ﴿٣١﴾

3131. ئەم د ژیانا دنیایێ و ئاخرەتێدا هاریكار و سەمیانێت هەوەینە، و تشتێ هەوە بڤێت یێ بۆ هەوە تێدا هەی، و چ بخوازن ژی بۆ هەوە یێ تێدا هەی.

نُزُلٗا مِّنۡ غَفُورٖ رَّحِيمٖ﴿٣٢﴾

3232. ئەڤە قەدرگرتنەكە ژ دەڤ خودایێ گونەهـ ژێبەر و دلۆڤان.

وَمَنۡ أَحۡسَنُ قَوۡلٗا مِّمَّن دَعَآ إِلَى ٱللَّهِ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ﴿٣٣﴾

3333. ما ئاخڤتنا كێ ژ یا وی چێترە ئەوێ بەرێ‌ خەلكی ددەتە ڕێكا خودێ‌ و بانگهەلدێرییا ڕێكا وی دكەت، و كار و كریارێت ڕاست و دورست دكەت، و بێژیت: ب ڕاستی ئەز ژ موسلمانانم؟.

وَلَا تَسۡتَوِي ٱلۡحَسَنَةُ وَلَا ٱلسَّيِّئَةُۚ ٱدۡفَعۡ بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُ فَإِذَا ٱلَّذِي بَيۡنَكَ وَبَيۡنَهُۥ عَدَٰوَةٞ كَأَنَّهُۥ وَلِيٌّ حَمِيمٞ﴿٣٤﴾

3434. باشی و خرابی وەكی ئێك نابن، خرابییێ‌ ب یا چێتر لادە و نەهێلە، ئەگەر تە ئەڤە كر، هنگی دێ بینی ئەوێ دژمنایی د ناڤبەرا تە و ویدا هەی، دێ وەكی هەڤالەكێ نێزیك و خۆشتڤی لێ ئێت.

وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٖ﴿٣٥﴾

3535. و كەس ناگەهیتە ڤێ پلەیێ [كو شوینا خرابییێ باشییێ بكەت]، ئەو نەبن ئەوێت سەبركێش، و كەس وەناكەت، خودان خێرەكێ مەزن نەبیت.

وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ ٱلشَّيۡطَٰنِ نَزۡغٞ فَٱسۡتَعِذۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ﴿٣٦﴾

3636. و هەر وەختێ ئاوازەك ژ شەیتانی بگەهیتە تە، تو خۆ ب خودێ بپارێزە، ب ڕاستی ئەو یێ گوهدێر و زانایە.

وَمِنۡ ءَايَٰتِهِ ٱلَّيۡلُ وَٱلنَّهَارُ وَٱلشَّمۡسُ وَٱلۡقَمَرُۚ لَا تَسۡجُدُواْ لِلشَّمۡسِ وَلَا لِلۡقَمَرِ وَٱسۡجُدُواْۤ لِلَّهِۤ ٱلَّذِي خَلَقَهُنَّ إِن كُنتُمۡ إِيَّاهُ تَعۡبُدُونَ﴿٣٧﴾

3737. ژ نیشانێت مەزناتی و شیانا خودێ شەڤ و ڕۆژ، و ڕۆژ و هەیڤن، سوجدەیێ نە بۆ ڕۆژێ ببەن و نە بۆ هەیڤێ، و سوجدەیێ بۆ وی خودایی ببەن یێ ئەو دایین و ئەو چێكرین، ئەگەر هوین ڕاست وی ب تنێ دپەرێسن.

فَإِنِ ٱسۡتَكۡبَرُواْ فَٱلَّذِينَ عِندَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُۥ بِٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَهُمۡ لَا يَسۡـَٔمُونَ۩﴿٣٨﴾

3838. و ئەگەر وان خۆ مەزن كر [و خۆ ب سەر پەرستنا خودێ ئێخستن]، ئەوێت ل دەڤ خودایێ تە [كو ملیاكەتن] شەڤ و ڕۆژ تەسبیحا خودێ دكەن وژ كێماسییان پاقژ دكەن و ناوەستن.

وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنَّكَ تَرَى ٱلۡأَرۡضَ خَٰشِعَةٗ فَإِذَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهَا ٱلۡمَآءَ ٱهۡتَزَّتۡ وَرَبَتۡۚ إِنَّ ٱلَّذِيٓ أَحۡيَاهَا لَمُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰٓۚ إِنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ﴿٣٩﴾

3939. و ژ نیشانێت [ژێهاتنا] خودێ [ل سەر ساخكرنا پشتی مرنێ] ئەوە دێ تو ئەردی هشك بینی، گاڤا خودێ باران ل سەر باراند گژ دبیت و دبزڤیت و پف و بلند دبیت، ب ڕاستی ئەوێ ئەردێ مری زێندی كری، هەر ئەو دێ مرییان زێندی كەتەڤە، ب ڕاستی ئەو ل سەر كرنا هەمی تشتان یێ دەستهەلاتدارە.

إِنَّ ٱلَّذِينَ يُلۡحِدُونَ فِيٓ ءَايَٰتِنَا لَا يَخۡفَوۡنَ عَلَيۡنَآۗ أَفَمَن يُلۡقَىٰ فِي ٱلنَّارِ خَيۡرٌ أَم مَّن يَأۡتِيٓ ءَامِنٗا يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ ٱعۡمَلُواْ مَا شِئۡتُمۡ إِنَّهُۥ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٌ﴿٤٠﴾

4040. ب ڕاستی ئەوێت ئایەتێت مە دگوهۆڕن [و دەستكاریێ تێدا دكەن]، ئەو ل بەر مە بەرزە نابن، ئەرێ ما كیژ چێترە ئەوێ ملیاكەت دهاڤێژنە ناڤ ئاگری، یان ژی ئەوێ ڕۆژا قیامەتێ ئێمن دئێت، هەوە چ دڤێت بكەن، ب ڕاستی تشتێ هوین دكەن خودێ پێ ئاگەهە.

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِٱلذِّكۡرِ لَمَّا جَآءَهُمۡۖ وَإِنَّهُۥ لَكِتَٰبٌ عَزِيزٞ﴿٤١﴾

4141. ب ڕاستی ئەوێت باوەری ب قورئانێ نەئینایین دەمێ بۆ وان هاتی [ئەو دێ جزایێ گاوری و باوەری نەئینانا خۆ وەرگرن]، و ب ڕاستی ئەڤ قورئانە كتێبەكا ب ڕێز و بێ وێنە و پارستییە.

لَّا يَأۡتِيهِ ٱلۡبَٰطِلُ مِنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَلَا مِنۡ خَلۡفِهِۦۖ تَنزِيلٞ مِّنۡ حَكِيمٍ حَمِيدٖ﴿٤٢﴾

4242. گوهۆڕین ب چو ڕەنگان ناگەهیتێ، و چوجا پویچ نابیت [و یا پارستییە ژ كێمكرن و زێدەكرنێ، و پشتی وێ ژی چو كتێب نائێن، وێ پویچ بكەن]، چونكی ئەو ژ دەڤ خودایێ كاربنەجهـ، و شایی گەلە پەسنێ، یا هاتییە خوارێ.

مَّا يُقَالُ لَكَ إِلَّا مَا قَدۡ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِن قَبۡلِكَۚ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغۡفِرَةٖ وَذُو عِقَابٍ أَلِيمٖ﴿٤٣﴾

4343. ئەو چو د ڕاستا تەدا نابێژن، ئەگەر د ڕاستا پێغەمبەرێت بەری تە ژی دا نەهاتبیتە گۆتن [یان دێ بێژن تو یێ دینی، یان دێ بێژن سێربەندی، یان دێ بێژن درەوینی]، ب ڕاستی خودایێ تە خودانێ لێبۆرینێیە [بۆ خودان باوەران]، و خودانێ ئیزایا گران و دژوارە [بۆ گاوران]، [ڤێجا خۆ بهێلە ب هیڤییا ویڤە].

وَلَوۡ جَعَلۡنَٰهُ قُرۡءَانًا أَعۡجَمِيّٗا لَّقَالُواْ لَوۡلَا فُصِّلَتۡ ءَايَٰتُهُۥٓۖ ءَا۬عۡجَمِيّٞ وَعَرَبِيّٞۗ قُلۡ هُوَ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ هُدٗى وَشِفَآءٞۚ وَٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ فِيٓ ءَاذَانِهِمۡ وَقۡرٞ وَهُوَ عَلَيۡهِمۡ عَمًىۚ أُوْلَٰٓئِكَ يُنَادَوۡنَ مِن مَّكَانِۭ بَعِيدٖ﴿٤٤﴾

4444. و ئەگەر مە ئەڤ قورئانە ب ئەزمانەكێ بیانی [ئەعجەمی] ئینابایە خوارێ، دا بێژن بلا ئایەتێت وێ ب ئەزمانەكی هاتبانە دیاركرن، ئەم تێگەهشتباینە [و دا بێژن] قورئانا بیانی و پێغەمبەرێ عەرەب چاوا دكەڤنە بەرێك؟! بێژە: ئەڤ قورئانە بۆ وان ئەوێت باوەری ئینایین ڕاستەڕێیی و دەرمانە، و ئەوێت باوەرییێ پێ نەئینن گوهێت وان بۆ بهیستنا قورئانێ دكەڕن، و قورئان ل سەر وان تاریاتی و كۆرەیییە، ئەڤە [ئەوێت ژ قورئانێ بێ باوەر] د وەسانە هەروەكی ژ جهەكی دویر دئێنە گازیكرن [نە گازییێ‌ گولێ دبن، و نە تێ دگەهن، ژ بەر هندێ ل دویڤ ناچن].

وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ فَٱخۡتُلِفَ فِيهِۚ وَلَوۡلَا كَلِمَةٞ سَبَقَتۡ مِن رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيۡنَهُمۡۚ وَإِنَّهُمۡ لَفِي شَكّٖ مِّنۡهُ مُرِيبٖ﴿٤٥﴾

4545. و مە تەورات بۆ مووسایی ئینا، و ئەو ل سەر ژێك جودابوون [د ناڤبەرا ڕاست دانانا وێ و درەو دانانا وێدا، هەروەكی ملەتێ تە د ڕاستا قورئانێدا كری] و ئەگەر ژ بەر فەرمانا خودێ نەبایە كو وان پێكڤە ئیزا نادەت، دا حوكمی و دادوەریێ د ناڤبەرا واندا كەت [ئانكو دا زوی ئیزایێ بۆ وان ئینیت، ئەوێت قورئانێ درەو ددانن]، و ب ڕاستی ئەو ل قورئانێ ب شك و گۆمانن.

مَّنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا فَلِنَفۡسِهِۦۖ وَمَنۡ أَسَآءَ فَعَلَيۡهَاۗ وَمَا رَبُّكَ بِظَلَّٰمٖ لِّلۡعَبِيدِ﴿٤٦﴾

4646. ب ڕاستی هەر كەسێ باشییێ بكەت بۆ خۆ دكەت، و هەر كەسێ خرابییێ دكەت ل خۆ دكەت، و خودایێ تە ستەمێ ل بەندەیان ناكەت [كەس بێ گونەهـ نائێتە ئیزادان].

۞ إِلَيۡهِ يُرَدُّ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِۚ وَمَا تَخۡرُجُ مِن ثَمَرَٰتٖ مِّنۡ أَكۡمَامِهَا وَمَا تَحۡمِلُ مِنۡ أُنثَىٰ وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلۡمِهِۦۚ وَيَوۡمَ يُنَادِيهِمۡ أَيۡنَ شُرَكَآءِي قَالُوٓاْ ءَاذَنَّٰكَ مَا مِنَّا مِن شَهِيدٖ﴿٤٧﴾

4747. زانینا وەختێ هاتنا ڕۆژا قیامەتێ [كا دێ كەنگی ئێت] ل دەڤ خودێ ب تنێیە، و نینە فێقی ژ پشكۆژكان دەركەڤیت، و نینە مێ گرانە ببیت و بارێ خۆ دانیت، ئەگەر ب زانین و ئاگەهدارییا خودێ نەبیت. و ڕۆژا [خودێ] گازی وان دكەت: كانێ ئەو هەڤپشكێت هەوە، بۆ من ددانان؟ [بلا بەڕەڤانییێ ژ هەوە بكەن، یان ئیزایێ ژ هەوە بدەنە پاش] دێ بێژن: ئەڤە مە ڕاستی گۆت، ب ڕاستی ئەڤرۆ كەس د ناڤ مەدا نینە، شادەیییێ بدەت كو ئەو بۆ تە هەڤپشكن.

وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَدۡعُونَ مِن قَبۡلُۖ وَظَنُّواْ مَا لَهُم مِّن مَّحِيصٖ﴿٤٨﴾

4848. و ئەوێت وان د دنیایێدا دپەرستن ل وان بەرزەبوون، و ئێقین و باوەریكا بێ‌ گۆمان بۆ وان چێ بوو ئەڤرۆ وان ڕەڤین ژ ئاگری نینە.

لَّا يَسۡـَٔمُ ٱلۡإِنسَٰنُ مِن دُعَآءِ ٱلۡخَيۡرِ وَإِن مَّسَّهُ ٱلشَّرُّ فَيَـُٔوسٞ قَنُوطٞ﴿٤٩﴾

4949. مرۆڤ ب دوعایا خێرێڤە ناوەستیت [و ناهێلیت، هەر دێ دوعایان ژ خودێ كەت، بەرفرەهییێ بدەتێ و ڕێكێت ژیانێ ل بەر ب ساناهی بێخیت]، و ئەگەر نەخۆشی و تەنگاڤی گەهشتێ، دێ ژ خێرێ بێ هیڤی بیت، و دێ ژ دلۆڤانییا خودێ بێ ئومێد بیت.

وَلَئِنۡ أَذَقۡنَٰهُ رَحۡمَةٗ مِّنَّا مِنۢ بَعۡدِ ضَرَّآءَ مَسَّتۡهُ لَيَقُولَنَّ هَٰذَا لِي وَمَآ أَظُنُّ ٱلسَّاعَةَ قَآئِمَةٗ وَلَئِن رُّجِعۡتُ إِلَىٰ رَبِّيٓ إِنَّ لِي عِندَهُۥ لَلۡحُسۡنَىٰۚ فَلَنُنَبِّئَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِمَا عَمِلُواْ وَلَنُذِيقَنَّهُم مِّنۡ عَذَابٍ غَلِيظٖ﴿٥٠﴾

5050. و ئەگەر مە ژ دەڤ خۆ كەرەم و نیعمەتەك دایێ، پشتی نەخۆشی و تەنگاڤی گەهشتیێ، دێ بێژیت: ئەڤە هەقێ منە و ئەز هەژیمە [و دێ ژ بیركەت ئەڤە جەڕباندنە]، و ئەز باوەر ناكەم قیامەت دێ ڕابیت [و ئەگەر ڕابیت ژی] و ئەز ب بال خودێڤە زڤڕیم، ب ڕاستی من خەلاتەكێ باش یێ ل دەڤ هەی [كا چاوا خودێ كەرەم د دنیایێدا د گەل من كرییە، ل ئاخرەتێ ژی ئەگەر هەبیت دێ وەسا د گەل من كەت]، ب سویند ئەم دێ ئەوێت گاوربوویین ب وان كار و كریاران ئاگەهداركەین ئەوێت وان كرین، و ب سویند ئەم دێ ئیزایەكا مەزن و گران دەینە بەر وان.

وَإِذَآ أَنۡعَمۡنَا عَلَى ٱلۡإِنسَٰنِ أَعۡرَضَ وَنَـَٔا بِجَانِبِهِۦ وَإِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ فَذُو دُعَآءٍ عَرِيضٖ﴿٥١﴾

5151. و ئەگەر مە نیعمەت د گەل مرۆڤی كرن، دێ ڕوییێ خۆ [ژ سوپاسیێ] وەرگێڕیت و دێ خۆ مەزن كەت ل سەر ئەمرێ خودێ، و ئەگەر نەخۆشی و تەنگاڤی گەهشتێ، دێ دەست ب دوعایێت درێژ كەت.

قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِن كَانَ مِنۡ عِندِ ٱللَّهِ ثُمَّ كَفَرۡتُم بِهِۦ مَنۡ أَضَلُّ مِمَّنۡ هُوَ فِي شِقَاقِۭ بَعِيدٖ﴿٥٢﴾

5252. [هەی موحەممەد] بێژە: كا بێژنە من [دێ حالێ هەوە چ بیت] ئەگەر ئەڤ قورئانە ژ دەڤ خودێ هاتبیت و هوین باوەرییێ پێ نەئینن، كی ژ وی گومڕاتر و ڕێبەرزەترە ئەوێ [هۆسا] د دژمنایی و ڕكمانەكا دویردا دژیت.

سَنُرِيهِمۡ ءَايَٰتِنَا فِي ٱلۡأٓفَاقِ وَفِيٓ أَنفُسِهِمۡ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَهُمۡ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّۗ أَوَلَمۡ يَكۡفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ﴿٥٣﴾

5353. نێزیك، نەدویر ئەم دێ بەلگە و نیشانێت [ئێكینی و شیانا] خۆ بۆ وان د ئەرد و ئەسماناندا و د وان ب خۆدا ژی ئاشكەرا كەین، دا بۆ وان ئاشكەرا ببیت كو ب ڕاستی ئەڤە (ئەڤ قورئانە و یێ ئینایییە خوارێ، و یێ بۆ هاتی كو پێغەمبەرە) ڕاستە، ئەرێ ما ئەڤە نە بەسی وانە كو خودایێ تە ل سەر هەمی تشتان حازر و شاهدە [ئانكو ما شادەیییا خودایێ تە، ب ڕاستییا تە و ڕاستییا قورئانا بۆ تە هاتی، نە بەسی وانە].

أَلَآ إِنَّهُمۡ فِي مِرۡيَةٖ مِّن لِّقَآءِ رَبِّهِمۡۗ أَلَآ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَيۡءٖ مُّحِيطُۢ﴿٥٤﴾

5454. هشیار بن، ب ڕاستی ئەو ل ڕۆژا قیامەتێ ب گۆمانن، هشیار بن خودێ هویر و گرێت هەمی تشتان دزانیت، و چو ل بەر بەرزە نابیت.

← GhafirAsh-Shura→

RELATED SURAHS

72

Al-Jinn

The Jinn

6

Al-An'am

The Cattle

13

Ar-Ra'd

The Thunder

1

Al-Fatiha

The Opening

Browse all 114 surahs